Қазақстан алғаш рет спутник экспорттайды

Қазақстан цифрлық державаға айналуы керек. Мемлекет басшысы жаңа технология дәуірінде өркениетті ел болып қалудың бірден-бір жолы осы екенін атап өтті.

Отандық ІТ саласының қазіргі аяқ алысы қалай? Алда не күтіп тұр? 

Отандық ІТ мамандар алғаш рет жерсеріктерін экспорттағалы жатыр. Сонымен қатар венчурлық инвестиция көлемі арта бастады.

Қазақстан алғаш рет жерсеріктерін экспорттайды. Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің мәліметіне сүйенсек, Моңғолия, Нигерия және Конго мемлекеттерімен отандық өнімді сатып алу туралы келісім жасалған.

Бұл спутниктер ауылшаруашылық жерлерін ғарыштан бақылауға, су ресурстарын басқаруға және қоршаған ортадағы өзгерістерді талдауға мүмкіндік береді. Оны бастан-аяқ қазақстандық инженерлер әзірлеген. Серіктес елдер алдын ала төлем жасап та қойды. Енді іске көшу ғана қалып тұр. Жоба елдің Ұлттық ғарыш орталығында жүзеге асырылады. Отандық мамандар шетелдік әріптестерін оқыту міндетін қатар алып, кәсіби байланысты нығайтуға үлес қосады.

Жаслан Мәдиев, ҚР Премьер-министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі:

- Алдағы жылдары жерді ғарыштан бақылауға арналған кемінде 5-6 спутник құрастырылады. Оның ішінде экспорт көлемі 75 млн доллар болады. Бұл Қазақстан тарихында тұңғыш рет жүзеге асырылғалы отыр. Әрі елімізде экспортталатын ірі технологиялық өнім болмақ.

Венчурлық инвестиция көлемі артты

Бүгінде венчурлық инвестиция көлемі арта бастады. Елде мұндай 18 қор тіркелген. Traxcn.com платформасының мәліметіне қарағанда, олар 1400-ден астам компанияға қолдау көрсеткен. Инвестицияға жұмсалған қаражат көлемі 61 млрд доллардан асады.

Оның ішінде АҚШ, Нидерланд, Сингапур венчурларынан бөлек, отандық компаниялардың үлесі салмақты. Инвесторлардың бәрі болашағынан зор үміт күттіретін стартаптарға ғана қолдау көрсетуге ниетті. Астана хабтың өзінен венчурлық қор ашылды. Онда Орталық Азиядан бөлек, Әзербайжан мен Моңғолияның ІТ компанияларына қолдау көрсетіледі.

Айдана Бергазденова, Astana hub Ventures бас директоры:

- Біз ерте кезеңдегі стартаптарды қолдағандықтан, стартаптардың қолдау чегі 50 мың доллардан 500 мың долларға дейін жетеді. Яғни олардың деңгейіне байланысты. Егер жас, енді ғана бастап жатқан идея, прототип түріндегі стартап болса, онда 50-100 мың доллар көлемінде инвестиция береміз. Егер одан бөлек дамыған, қазіргі кезде трекшн көрсеткен, яғни сатылымдары бар стартап болса, оларға әрине чектің көлемі өзгеше болуы мүмкін.

ІТ мамандар мол табыс табатындар тізімінде тұр

Жасанды интеллект жұмыс орындарын жаппай ығыстыру құралы емес, ең алдымен еңбек өнімділігін арттыру механизміне айналады. Ғылым және жоғары білім министрлігі халықаралық талдау агенттігімен бірлесе жүргізген зерттеудің нәтижесінде осындай болжам жасап отыр.

Қазір ІТ мамандар ең көп табыс табатындар қатарында. Ресми статистикаға сәйкес, олардың еңбекақысы елдегі орташа жалақыдан 2 есе жоғары. Әсіресе Астана мен Алматы қалаларында табыс көп. Финпром.кз сайтының мәліметі бойынша, 2024 жылы салада 1,7 трлн теңгеге қызмет көрсетілген. Бір жыл ішінде 25 пайызға артқаны байқалады. ІТ қызмет түрлерін бизнес субъектілері жиі пайдаланады.

Саясат Нұрбек, ҚР Ғылым және жоғары білім министрі:

- Қазақстандағы жұмыс күшінің шамамен 70 пайызы жасанды интеллектіні қолдану арқылы өнімділікті арттырудың орташа немесе жоғары әлеуетіне ие. Мамандықтардың 53 пайызында жекеленген еңбек функциялары автоматтандырылуы мүмкін.

ЖИ – жаһандық дамудың жаңа құралы

Қазір әлемде жасанды интеллектіге бірде бір мемлекет бейқам қарамайды. Өйткені келешек дәл осы нейро желімен тікелей байланысты. Тіпті цифрлық өнімдер жаңа дәуірдің алтынына айналуы мүмкін. Қазақстан ІТ стартаптарды қолдайтын экожүйені қалыптастыру бойынша Орта Азияда көш бастап тұр. Цифрлық активтерге арналған Crypto City пилоттық аймағы құрылып жатыр. Сонымен қатар Жасанды интеллект туралы арнайы Заң қабылданды. Ал Мемлекет басшысы 2026 жылды біздің ел үшін Цифрландыру және жасанды интеллект жылы деп жариялады.