Қазақстан БҰҰ аясында халықаралық су ұйымын құруды ұсынды

Министрдің айтуынша, климаттың өзгеруі мен халық санының артуы су ресурстарына түсетін жүктемені күшейтіп отыр. Соның салдарынан азық-түлік, энергетикалық және экологиялық қауіпсіздікке төнетін тәуекелдер артып келеді.

– Осы жағдайда негізгі мәселе – қабылданған міндеттемелер мен олардың іс жүзінде орындалуы арасындағы алшақтық. Сондықтан ұлттық және халықаралық деңгейде өзара келісілген нақты шаралар қажет, - деді ол.

Қазақстан бұл бағытта су саласын кешенді түрде реформалап келеді. Атап айтқанда, 2025 жылы қабылданған жаңа Су кодексі басқарудың заманауи тәсілдерін енгізіп, су ресурстарын ұлттық қауіпсіздіктің маңызды құрамдас бөлігі ретінде айқындады. Бұл ретте саланы басқару стратегиялық деңгейге көтерілді.

Сонымен қатар құжатта экожүйелік тәсіл бекітілген. Яғни су нысандары тек шаруашылық ресурсы ретінде емес, құқықтық қорғауға алынған табиғи жүйе ретінде қарастырылады.

Бұдан бөлек, су ресурстарын цифрлық басқару жүйелері кезең-кезеңімен енгізіліп жатыр. Бұл су есебінің дәлдігін арттыруға, ашықтықты қамтамасыз етуге және шығындарды азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар басқару бассейндік қағидатқа көшіріліп, су ресурстарын бөлу гидрологиялық ерекшеліктерге негізделіп жатыр.

Су пайдалану жүйесі де жаңартылған. Енді су ресурстары белгіленген лимиттер шегінде ғана пайдаланылып, су үнемдеу технологияларын енгізу міндеттеледі. Сонымен бірге суды қайта пайдалану, тасқын және еріген суларды жинақтау, тиісті инфрақұрылымды дамыту бағытында кешенді шаралар қарастырылған.

Министрдің мәліметінше, жаңа кодексті іске асыру үшін 120-дан астам нормативтік-құқықтық акт қабылданған. Сонымен қатар елдің барлық 17 өңірін қамтитын су саласын жаңғыртуға бағытталған ауқымды бағдарлама жүзеге асырылып жатыр.

– Алайда жаһандық деңгейде су ресурстарын басқару жүйесінің үйлесімі әлі де жеткіліксіз. Су мәселесі климат, энергетика және азық-түлік саясатымен толық үйлестірілмеген. Осыған байланысты саясатты, ғылымды, қаржыны және технологияны біріктіретін кешенді тәсіл қажет, - деді Нұржан Нұржігітов.

Осы тұрғыда Қазақстан БҰҰ аясында су ресурстары бойынша халықаралық ұйым құру бастамасын ілгерілетіп отыр. Министрдің айтуынша, бұл бастама мемлекеттер мен халықаралық институттардың өзара іс-қимылын күшейтіп, деректер мен технология алмасуды кеңейтуге мүмкіндік береді.

Сонымен қатар Қазақстан су дипломатиясын дамытуға, трансшекаралық ынтымақтастықты нығайтуға және заманауи шешімдерді енгізуге дайын.

– Әсіресе Орталық Азиядағы әріптестікке ерекше мән береміз. Өңірде су саласында сенім мен өзара ықпалдастыққа негізделген жаңа модель қалыптасып келеді. Бұл бағыттағы жұмысты одан әрі жалғастырамыз, - деп түйіндеді ол.

Айта кетейік, өңірлік экологиялық саммитте Каспий теңізінің экологиялық жағдайы мен су деңгейінің төмендеуі мәселесі талқыланып, өңірлік ынтымақтастықты күшейту қажеттігі айтылған еді.