Қазақстанда қанша МӨЗ бар: Атырау, Павлодар, Шымкент

Қазақстанда үш ірі мұнай өңдеу зауыты (МӨЗ) жұмыс істейді: Атырау, Павлодар және Шымкент зауыттары. Бұдан бөлек, елде мамандандырылған кәсіпорындар мен 22-ге жуық шағын МӨЗ бар. Ең ірі зауыттар қай жерде орналасқан, олар қанша отын өндіреді және Қазақстанда төртінші МӨЗ қашан пайда болады - бұл туралы Tengrinews.kz материалында.

Қазақстанда қанша мұнай өңдеу зауыты бар?

Энергетика министрлігінің мәліметінше, Қазақстанда үш ірі мұнай өңдеу зауыты жұмыс істейді. Олар Атырау, Павлодар және Шымкент қалаларында орналасқан.

Үш ірі МӨЗ-дің жиынтық жобалық қуаты жылына 17,5 миллион тонна мұнайды құрайды. Сонымен қатар нақты өңдеу көлемі жобалық көрсеткіштерден өзгеше болуы мүмкін.

2025 жылы үш зауыт шамамен 17,5 миллион тонна мұнай өңдеді. Энергетика министрлігінің хабарлауынша, бұл кезеңде Қазақстанда барлығы 18,4 миллион тонна мұнай өңделген.

Қазақстанның ірі МӨЗ-дері / Коллаж Tengrinews.kz

2026 жылдың тоғыз айында үш ірі МӨЗ-де өңдеу көлемі 13,222 миллион тоннаны құрады. "ҚазМұнайГаз" мәліметінше, мұнайдың ең көп көлемін Павлодар зауыты өңдеген - 4,863 миллион тонна. Шымкент МӨЗ-і 4,188 миллион тонна, ал Атырау зауыты 4,171 миллион тонна өңдеді.

Атырау мұнай өңдеу зауыты

Атырау мұнай өңдеу зауыты - Қазақстандағы үш ірі МӨЗ-дің ішіндегі ең көнесі. Ол 1945 жылы іске қосылған.

Кәсіпорынның жобалық қуаты жылына 5,5 миллион тонна мұнайды құрайды. 2025 жылдың қорытындысы бойынша зауыт 5,471 миллион тонна өңдеді.

Кәсіпорынның негізгі өнімі - автомобиль бензині, дизель отыны, авиакеросин және сұйытылған мұнай газы. Сондай-ақ зауыт бензол, параксилол және мұнай коксын шығарады.

Атырау МӨЗ. Фотоны "ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясы ұсынған

2025 жылы Атырау МӨЗ-інде өндірілген өнім көлемі:

1,79 миллион тонна бензин; 1,91 миллион тонна дизель отыны; 172 мың тонна авиация отыны; шамамен 229 мың тонна сұйытылған газ.

2025 жылдың қорытындысы бойынша кәсіпорында мұнай өңдеу тереңдігі 88,24 пайызды құрады.

Зауыттың басым бөлігі - 99,53 пайызы - "ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясына тиесілі. 2026 жылдың тамызында зауытта өрт шықты, ал қазанда тұрғындардың ауа сапасына қатысты шағымдарынан кейін кәсіпорынға тексеріс жүргізілді.

Атырау МӨЗ-ін кеңейту қалай жоспарланып отыр

Кәсіпорында 2023–2027 жылдарға есептелген тиімділікті арттыру бағдарламасы іске асырылып жатыр.

Атап айтқанда, жабдықтардың күрделі жөндеулер арасындағы жұмыс уақытын ұзарту есебінен жылдық өңдеу көлемін 5,5-тен 6,1 миллион тоннаға дейін ұлғайту жоспарланған.

АМӨЗ. Фотоны "ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясы ұсынған

Бұл мақсатта 47 іс-шара қарастырылған. Редакция "ҚазМұнайГаздан" жауап алған кезде олардың орындалу көрсеткіші шамамен 23 пайызды құраған.

Болашақта зауыт қуатын жылына 6,7 миллион тоннаға дейін одан әрі арттыру мүмкіндігі қарастырылып жатыр. Алайда ол үшін тек жұмыс режимін өзгерту жеткіліксіз, өндірістік қуаттарды кеңейту қажет болады.

Павлодар мұнай-химия зауыты

Павлодар мұнай-химия зауыты (ПМХЗ) 1978 жылы жұмысын бастады.

Оның ресми жобалық қуаты жылына 6 миллион тонна мұнайды құрайды. 2025 жылы кәсіпорын 5,765 миллион тонна өңдеді.

Павлодар МӨЗ бензин, дизель отыны, авиакеросин, сұйытылған газ, жол битумы және мұнай коксын шығарады.

Павлодар мұнай-химия зауыты. Фотоны "ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясы ұсынған

2025 жылы зауыт өндірген өнім көлемі:

1,67 миллион тонна бензин; 2,1 миллион тоннадан аса дизель отыны; 218 мың тонна авиакеросин.

Қазақстанның үш ірі МӨЗ-і арасында Павлодар зауыты мұнай өңдеу тереңдігі бойынша ең жоғары көрсеткішке ие - 2025 жылдың қорытындысы бойынша 93,95 пайыз.

Бұл көрсеткіш өңделетін шикізаттың қанша бөлігі шығындар мен қалдықтарды есептемегенде мұнай өнімдеріне айналатынын көрсетеді.

Павлодар мұнай-химия зауыты толығымен "ҚазМұнайГазға" тиесілі. 2025 жылы Атырау мен Павлодардағы зауыттарды жекеменшікке беру жоспары туралы хабарланған болатын, ал ұлттық компания қазақстандық МӨЗ-ді ресейлік компанияға сату туралы қауесеттерге жауап берді.

Павлодар МХЗ қуаты неге әртүрлі көрсетіледі?

Ашық дереккөздерде Павлодар зауытының қуаттылығына қатысты әртүрлі көрсеткіштерді кездестіруге болады: жылына 5,1, 5,5 және 6 миллион тонна.

"ҚазМұнайГаз" бұл жерде әңгіме әртүрлі шамалар туралы болып отырғанын түсіндірді.

Алты миллион тонна - кәсіпорынның ресми жобалық қуаттылығы. 5,5 миллион тонна көрсеткіші зауытты кеңейтуді жоспарлау кезінде өңдеудің базалық деңгейі ретінде пайдаланылады, ал 5,1 миллион тонна өткен жылдардағы нақты өңдеу көлемін көрсетеді.

Павлодар мұнай-химия зауыты. Фотоны "ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясы ұсынған

Павлодар мұнай-химия зауытын кеңейту қалай жоспарланып отыр?

Болашақта кәсіпорынның қуаттылығын 2031 жылға қарай жылына 9 миллион тонна мұнайға дейін арттыру жоспарланған.

Сонымен қатар зауытта қысқы дизель отынын өндіруді ұлғайтуға бағытталған жобалар іске асырылып жатыр. Атап айтқанда, гидротазарту қондырғысын реконструкциялау және сутегі өндіру қондырғысын салу қарастырылған.

Шымкент мұнай өңдеу зауыты

Шымкент мұнай өңдеу зауыты 1985 жылы жұмысын бастады.

Кәсіпорын "ПетроҚазақстан Ойл Продактс" (ПҚОП) ЖШС ретінде де танымал.

Оның жобалық қуаттылығы жылына 6 миллион тонна мұнайды құрайды. Бұл ретте 2025 жылы зауыт 6,228 миллион тонна мұнай өңдеп, жобалық көрсеткіштен асып түсті.

"ҚазМұнайГаз" мәліметінше, көлемнің өсуіне кәсіпорынның тоқтаусыз жұмыс істеуі де септігін тигізген.

Шымкент мұнай өңдеу зауыты. Фотоны "ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясы ұсынған

2025 жылы Шымкент мұнай өңдеу зауыты мынадай өнімдер шығарды:

2,28 миллион тоннадан аса бензин; 2,1 миллион тоннадан аса дизель отыны; 319 мың тонна авиакеросин.

Мұнай өңдеу тереңдігі 88,16 пайызды құрады.

Зауыт "ҚазМұнайГаз" бен қытайлық CNPC компаниясының бірлескен меншігінде. Әр тарапқа 50 пайыздан тиесілі.

Шымкент мұнай өңдеу зауытын кеңейту қалай жоспарланып отыр?

Шымкент мұнай өңдеу зауытының қуаттылығын жылына 12 миллион тонна мұнайға дейін кеңейту жоспарланған. Осылайша, өңдеу көлемі екі есеге артуы тиіс.

2025 жылы жобаның алдын ала техникалық-экономикалық негіздемесіне (ТЭН) түзетулер енгізу аяқталды. 2026 жылы толыққанды ТЭН әзірлеу басталды, оны жыл соңына дейін аяқтау жоспарланған.

Шымкент мұнай өңдеу зауыты. Фотоны "ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясы ұсынған

Құрылыс жұмыстары құжаттама бекітіліп, акционерлер тарапынан түпкілікті инвестициялық шешім қабылданғаннан кейін басталады.

Энергетика министрлігінің жоспарына сәйкес, кәсіпорын қуаттылығын 12 миллион тоннаға дейін арттыру 2030 жылға қарай қарастырылған.

Қазақстанның мұнай өңдеу зауыттары қанша бензин мен дизель отынын өндіреді?

Энергетика министрлігінің мәліметінше, 2025 жылы Қазақстанда шамамен 5,7 миллион тонна автобензин, 6,1 миллион тонна дизель отыны және 726 мың тонна авиакеросин өндірілген.

"ҚазМұнайГаз" үш ірі мұнай өңдеу зауытында бензин мен дизель отынын өндіру тарихи максимумға жеткенін хабарлады. Қазақстандағы бензин бағасының неге байланысты екені туралы біз бұған дейін бөлек жазған болатынбыз.

Бұл ретте Қазақстан әлі де мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерін импорттайды.

Энергетика министрлігінің түсіндіруінше, отандық бензин өндірісі елдің ішкі қажеттілігін жалпы алғанда толық өтейді. Бұл ретте 2026 жылы бензинді шекара асырудың жаппай әрекеттері тіркелген болатын. Дизель отыны мен авиакеросин импорты нарықты теңгерімдеу үшін пайдаланылады.

Сонымен қатар, ведомство мәліметінше, азаматтық авиация мен мемлекеттік құрылымдардың қажеттілігі отандық авиаотынмен қамтамасыз етіледі. Көктемдегі авиаотын тапшылығы авиабилеттер бағасына әсер етті.

2026 жылы Қазақстанда авиакеросин өндірісін 825 мың тоннаға дейін ұлғайту жоспарланған.

Қазақстанда қанша шағын мұнай өңдеу зауыты жұмыс істейді?

Үш ірі мұнай өңдеу зауытынан бөлек, Қазақстанда аз қуатты кәсіпорындар да жұмыс істейді.

Энергетика министрлігінің түсіндіруінше, оларға қондырғыларының жобалық қуаттылығы жылына 800 мың тоннадан аз шикізатты құрайтын өндірушілер жатады.

Елде 30-дан астам шағын мұнай өңдеу зауыты тіркелген, бірақ іс жүзінде 22-сі жұмыс істеп тұр. Заңды кәсіпорындардан бөлек, Қазақстанда заңсыз мұнай өңдеу зауыттары жұмыс істеген.

Сондай-ақ мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерін шығаратын мамандандырылған кәсіпорындар да бар.

Caspi Bitum

Caspi Bitum кәсіпорны Ақтау қаласында орналасқан және жол битумын шығаруға маманданған.

Энергетика министрлігінің мәліметінше, оның шикізат өңдеу қуаты жылына 1,5 миллион тоннаны құрайды. Кәсіпорын жылына 750 мың тоннаға дейін жол битумын шығара алады.

"Конденсат" зауыты

Мұнай өңдеу саласындағы тағы бір кәсіпорын - "Конденсат".

Энергетика министрлігінің ақпаратына сәйкес, оның қуаты жылына шамамен 850 мың тонна шикізатты құрайды.

Осылайша, Қазақстанда үш ірі МӨЗ болғанымен, жұмыс істеп тұрған мұнай өңдеу кәсіпорындарының жалпы саны әлдеқайда көп.

Қазақстанда төртінші МӨЗ қашан салынады?

Қазақстанда төртінші ірі мұнай өңдеу зауытын салу жоспарлануда. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2024 жылғы ақпанда жаңа МӨЗ бойынша шешім қабылдауды тапсырды.

Энергетика министрлігінің мәліметінше, қуаты жылына 10 миллион тоннаға дейін мұнай өңдейтін кәсіпорын қарастырылып жатыр. Қазіргі уақытта жобаның алдын ала техникалық-экономикалық негіздемесін әзірлеу басталды.

Бұл ретте болашақ зауыттың нақты орналасатын жері әлі анықталған жоқ. Энергетика министрі жаңа МӨЗ салынуы мүмкін төрт облысты атады: Маңғыстау, Атырау, Солтүстік Қазақстан және Ұлытау облыстары. Сондай-ақ оның құны, қаржыландыру көздері мен құрылыс мерзімдері де әлі бекітілмеген.

Жобаны кешенді бағалауды 2026 жылдың соңына дейін аяқтау жоспарланған.

Энергетика министрлігі жаңа кәсіпорынның мұнай өнімдері импортына әсері оның өндірістік конфигурациясына және болашақтағы отынға деген сұранысқа байланысты болатынын түсіндірді.

2033 жылға қарай Қазақстанда мұнай өңдеу саласы қалай өзгереді?

Таяу жылдары Қазақстан мұнай өңдеу саласының қуатын айтарлықтай арттыруды көздеп отыр. Ол үшін қолданыстағы зауыттарды кеңейту және төртінші МӨЗ салу қарастырылған.

"ҚазМұнайГаз" мәліметінше, үкіметтің мақсаты - 2033 жылға қарай елдегі мұнай өңдеу қуатын жылына 40 миллион тоннаға дейін жеткізу.

Әңгіме нақты өңдеудің кепілдендірілген көлемі туралы емес, кәсіпорындардың жобалық қуаттылығы туралы болып отыр.

Бұл көрсеткішке қол жеткізу инвестициялық жобалардың іске асырылуына, жұмыс істеп тұрған зауыттарды жаңғыртуға және жаңа кәсіпорынның құрылысына байланысты болады.

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз

Қосу