Қазақстандықтардың 70% дан астамы Құрылтай сайлауына қатысуға дайын әлеуметтік сауалнамаға шолу

ҚСЗИ тапсырысы бойынша DATAMetrics компаниясы 13 маусым мен 2 шілде аралығында жүргізген зерттеу нәтижелеріне сәйкес, партиялық таңдауын әлі айқындамағандардың үлесі 22,6%-ды құраған, – деп хабарлайды Aikyn.kz сайты.

Еуразиялық интеграция институтының алғашқы өлшеуінде бұл көрсеткіш 14,2%-ға дейін төмендесе, ҚҚДИ телефон арқылы жүргізген сауалнамада – 10,9%-ға, Еуразиялық интеграция институтының екінші зерттеуінде – 8,4%-ға, ал Қоғамдық саяси институтының соңғы өлшеуінде 5,3%-ға дейін төмендеген.

Осылайша, бірінші өлшемнен соңғы өлшемге дейінгі аралықта партиялық таңдауларын әлі жасамаған сайлаушылардың көрсеткіші 17,3 пайыздық тармаққа, яғни төрт еседен аса төмендеген. Бұл динамика дауыс беру күнінің жақындауы, қоғамдық хабардарлықтың артуы және партиялық, ақпараттық, сондай-ақ үгіт-насихат науқандардың күшеюімен байланысты сайлаушылардың қалауларының біртіндеп нығая түсуін көрсетуі мүмкін.

Халықтың хабардарлық деңгейінің жоғары екенін қарастырып отырған соңғы өлшемнің нәтижелері де растайды. Қоғамдық саяси институтының мәліметтеріне сәйкес, респонденттердің 89,4%-ы тамыздың 23-і өтетін сайлау туралы хабардар. Олардың 55,2%-ы сайлау туралы ақпаратты жақсы біледі, ал 34,2%-ы сайлау өтетіні туралы естігенімен, егжей-тегжейлі ақпараттан хабардар емес.

Зерттеулерге жасалған салыстырмалы талдау «Әділет» партиясының тұрақты түрде көшбасшылық позицияны ұстап тұрғанын көрсетеді.

Оның көрсеткіші 13 маусым мен 2 шілде аралығында жүргізілген ҚСЗИ зерттеуіндегі 54,2%-дан 20 шілде мен 6 тамыз аралығында Демократия институты жүргізген зерттеуде 70,3%-ға дейін өскен. Бірінші және соңғы өлшемдер арасындағы айырмашылық 16,1 пайыздық тармақты құрайды.

«Ауыл» партиясы салыстырып отырған зерттеулердің барлығында екінші орында тұр, оның көрсеткіші 5,1 мен 7,3% арасында қалыптасқан.

Қалған саяси партиялардың рейтингтерінде салыстырмалы түрде айтарлықтай үлкен өзгерістер байқалмайды. Сонымен қатар, сайлау қорытындысы бойынша Құрылтайға қанша партия және нақты қай партиялар өтетіні әзірге ашық күйінде қалып отыр.

Әлеуметтанулық зерттеулердің нәтижелері «Ақ жол» мен Respublica партиялары арасында үшінші және төртінші орындар үшін бәсекелестіктің сақталып отырғанын көрсетеді.

Сонымен қатар Қазақстан Халық партиясы мен қазіргі сайлау науқанына қатысып отырған жалғыз оппозициялық партия, яғни Жалпыұлттық социал-демократиялық партия арасында да жеке бәсекелестік желісі қалыптасқаны байқалады.

Осылайша, қарастырып отырған кезеңдегі негізгі динамика электоралдық рейтингте партиялардың орындарының өзгеруімен ғана емес, сондай-ақ таңдауын әлі жасамаған сайлаушылар санының азаюымен және көшті бастап келе жатқан партияның позициясының нығаюымен байланысты.

Сонымен қатар, азаматтардың таңдауына әсер ететін факторлар да әртүрлі. Қоғамдық саяси институтының зерттеуіне сәйкес, респонденттердің 44,4%-ы өзінің партиялық таңдауын жасауда олардың бастамаларының оң бағалануын басшылыққа алса, 29,2%-ы өзін осы партияның жақтаушысы деп санайды, 25,3%-ы Қазақстанның болашағын өзі таңдаған партиямен байланыстырады, ал 14,7%-ы партияның сайлаушылармен өзара іс-қимылына назар аударады.

Әлеуметтанулық динамика науқан барысында сарапшылар талқылауының негізгі тақырыптарының біріне айналды. 8 шілде мен 13 тамыз аралығында ҚСЗИ Астана, Алматы, Петропавл және Өскемен қалаларында жеті сараптамалық алаң өткізді.

8 шілдеде Астанада «Құрылтай сайлауы: конституциялық негіздер және саяси трансформация» тақырыбында және 16 шілдеде Алматыда «Құрылтай – заң шығарушы биліктің жаңа архитектурасының негізі» тақырыбында сараптамалық алаңдар ұйымдастырылды. 23 шілдеде Петропавл қаласында өткен «КИСИ GPS: Gylym. Pikir. Sayasat» Ұлттық сараптамалық алаңында Қазақстанның жаңа конституциялық архитектурасы өңірлер тұрғысынан талқыланды.

30 шілдеде Астанада сарапшылар «Сайлау-2026» науқанындағы медианың және цифрлық платформалардың рөлін қарастырса, 4 тамызда Өскеменде жаңа саяси конфигурациядағы өңірлердің орны талқыланды.