SARAP отырысында кеңесуші демократияның келешегі талқыланды

Бүгін Астана қаласында «SARAP» эксперттік клубының «Кеңесуші институттар: конституциялық реформа аясындағы перспективалар» тақырыбындағы отырысы өтті, – деп хабарлайды Aikyn.kz сайты. 

Іс-шараны Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен Қазақстандық қоғамдық даму институты ұйымдастырды.

Жиында Мемлекет басшысының V Ұлттық құрылтай отырысында ұсынған бастамалары талқыланды. Сарапшылар кеңесуші демократияның қазақстандық моделін қалыптастыру үдерісі мен ерекшеліктерін талдап, Халық кеңесін құру перспективалары туралы пікір алмасты.

Іс-шараға Конституциялық реформа жөніндегі комиссия мүшелері, академиялық қауымдастық өкілдері, ҮЕҰ мүшелері мен сарапшылар қатысты.

Модератор – Қазақстандық қоғамдық даму институтының Басқарма төрағасы Жұлдызай Ысқақова іс-шараның маңызына тоқталды.

«Қазіргі уақытта Конституциялық комиссияның жұмысы жүйелі әрі дәйекті түрде жалғасып келеді. Күн тәртібіндегі негізгі мәселелердің бірі –  консультативтік институттардың болашағы және олардың жаңа конституциялық архитектурадағы орны. Бұл институттардың дамуы азаматтық қоғамды одан әрі нығайтуға және қоғамдық диалогтің сапасын арттыруға тікелей ықпал етеді. Бүгінде консультативтік-кеңесуші институттар шешім қабылдау үдерісіне қоғамның қатысуын қамтамасыз ететін маңызды тетік ретінде қарастырылып отыр»,-дейді ол.

Парламент Сенатының депутаты Жанна Асанова жасанды интеллект арқылы деректер массивін тіркеуге және өңдеуге мүмкіндік беретін цифрлық модельге көшу қажеттігін атап өтті.  Спикердің айтуынша, жасанды интеллект әлеуетін болашақ консультативтік органның жұмысында тиімді пайдалану маңызды.

«Әрбір азаматтың айтқан ұсынысы цифрлық із қалдырады, бұл олардың не ұсынғанын және қандай мәселелер қозғалғанын анық көруге мүмкіндік береді. Демек, маңыздысы – идеяны айтып қана қоймай,  ол үшін жауапкершілікті де сезіну. Мұндай тәсіл ашық, тиімді және нәтижеге бағытталған қоғамдық диалог құруға жол ашады».

Сондай-ақ жиында Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің проректоры Индира Рыстина кеңесуші органдардың саяси ықпалы туралы пікір білдірді.

«Ұлттық қоғамдық сенім кеңесі мен Ұлттық құрылтайдың жұмысы ауқымды саяси реформаларға негіз қалады. Үшінші кезең – Халық кеңесін құру. Қоғамдық сенім кеңесімен салыстырғанда, Ұлттық құрылтайдың институционалдануы анағұрлым күрделі болды, оның құрамына аймақтар мен түрлі сала өкілдері тартылды. Халық кеңесінің де құрамы нақты айқындалған, сондай-ақ азаматтардың қандай бағыттар бойынша қатысатыны алдын ала белгіленген. Осылайша, аталған үш органды да қоғам мен мемлекет арасындағы тікелей диалогтің институционалдануы ретінде қарастыруға болады», - деді спикер.

Саяси шолушы, Конституциялық комиссияның мүшесі Ғазиз Әбішев делиберативтік демократия жөнінде пікір білдірді:

«Делиберативтік демократия тұрғысынан алғанда Ұлттық құрылтай сараптамалық кеңес беру мен қоғамдық талқылаудың арасындағы аралық орынды иеленіп, өңірлердің, әлеуметтік топтардың және түрлі салалардың өкілдерін біріктірді. Осы тұрғыда болашақ Халық кеңесі жұмысы кең өкілдікке, рәсімдердің ашықтығына және қоғамдық ұсыныстардың шешім қабылдау үдерісінде нақты ескерілуіне негізделсе, толыққанды делиберативтік органға айналу әлеуетіне ие».

Одан бөлек, талқыда Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ Қазақстан халқы Ассамблеясы кафедрасының меңгерушісі Наталья Калашникова, ҚСЗИ Саяси зерттеулер бөлімінің басшысы Жанар Санхаева, Еуразиялық интеграция институтының департамент басшысы Арман Ешмұратов сөз сөйлеп, ұлттық диалогті нығайтудағы этномәдени бірлестіктердің рөліне, кеңесуші демократия саласындағы халықаралық тәжірибелерге тоқталды.

Іс-шара соңында қатысушылар сұрақ-жауап алмасып, өз ұсыныстарын ортаға салды. Кеңесуші институттардың реформалар жағдайындағы дамуы, олардың қоғамдық диалогті нығайтудағы рөлі  және азаматтардың шешім қабылдау үдерістеріне қатысу тетіктері туралы маңызды ойлар айтылды.