Экологиялық кеңес отырысында Жасыл Даму қызметінің тиімділігі талқыланды

Бүгін «AMANAT» партиясы жанындағы Экологиялық кеңестің кезекті отырысында «Жасыл Даму» АҚ қызметі және оның тиімділігі жан-жақты талқыланды. Мәжіліс депутаты Бауыржан Смағұловтың төрағалығымен өткен жиынға кеңес мүшелері, Мәжіліс депутаты Сергей Пономарев, кеңес төрағасының орынбасары Елдос Абаканов, Экология және табиғи ресурстар вице-министрі Жомарт Әлиев, «Жасыл даму» АҚ Басқарма Төрағасы Ержан Сәрсенбай және Астана, Алматы, Шымкент әкімдіктерінің өкілдері, партия жанындағы аймақтық Экологиялық кеңестердің төрағалары қатысты, - деп хабарлайды Aikyn.kz

Партия жанындағы Экологиялық кеңестің төрағасы Бауыржан Смағұлов Қазақстан экологияға теріс әсерді азайту саясатын белсенді түрде жүзеге асырып отырған жауапты мемлекет ретінде 2060 жылға дейін көміртегі бейтараптығына қол жеткізуді басты мақсаттарының бірі ретінде белгілеп отырғанын атап өтті. Осы ретте экологиялық жаңғырту, табиғи ресурстарды тиімді басқару және «жасыл» технологияларды енгізу мемлекеттік саясаттың негізгі басымдығына айналып отыр.

- Осы маңызды бағыттарды іске асыруда Экология және табиғи ресурстар министрлігі мен «Жасыл даму» АҚ ерекше рөл атқарады. Алайда «Жасыл Даму» операторының жұмысына жиі сын айтылады. Себебі, ұйымның жұмысы ресми түрде ашық деп жарияланғанымен, іс жүзінде қоғам тарапынан бақылау шектеулі, - деп атап өтті Бауыржан Смағұлов.

Осы тұста Бауыржан Смағұлов ресми мәліметті мысалға келтіріп, елімізде жыл сайын шамамен 5 миллион тонна тұрмыстық қалдық түзілетнін және оның 26% ғана қайта өңделетінін айтты. Сондай-ақ Мәжіліс депутаты экологиялық бастамаларға қатысты нақты стратегияның болмауы және қаражаттың мақсатсыз жұмсалуы сияқты түйіткілді мәселелерді де ерекше атап өтті.

- Экологиялық кодекс пен радиоактивті қалдықтар туралы заң жобасын талқылауға сарапшылар мен қоғам өкілдері белсене қатысуы тиіс. Бұл мәселеге қатысты шешімдерді бірлесе қабылдамасақ және ол заңнамалық деңгейде реттелмесе, экологиялық мәселелер сол күйі шешімін таппай, қордалана береді, – деді депутат.

«Жасыл даму» АҚ Басқарма төрағасы Ержан Сәрсенбайдың мәлімдеуінше, «Жасыл даму» «Оператор РОП» орнына келген уақыттан бері ел қазынасына 1 трлн 473,2 млрд теңге көлемінде утилизациялық алым түскен. Оның ішінде отандық өндірушілерден – 723,1 млрд теңге, ал импорттаушылардан шамамен 531 млрд теңге жиналған. Бұған қоса, бұрынғы оператордан 219,2 млрд теңге мөлшеріндегі қаражат компания балансына берілген.

- 2022-2024 жылдар аралығындағы шығындар және 2025 жылға жоспарланған қаржы көлемі 1 трлн 529,7 млрд теңгені құрайды. Бұл қаражат Экологиялық кодексте белгіленген бағыттар бойынша игерілуде. Мемлекеттік бюджетке 155 млрд теңгеден астам қаражат түсті. Оның ішінде 128,9 млрд теңге – салық, ал 26,2 млрд теңге – мемлекетке төленген дивидендтер. Бұл көрсеткіштер «Оператор РОП» функцияларын мемлекеттік компанияға берудің нәтижесінде мүмкін болды.

Қазір құқықтық базасы жаңадан әзірленіп жатқан бірқатар экологиялық өзекті бағыттарды қаржыландыру үшін Үкіметтің жаңа қаулысы дайындалып жатыр. Аталған жобаларға 42,7 млрд теңге бөлінеді деп жоспарланып отыр, - деді Ержан Сәрсенбай.

Жиында талқылауға қатысқан Мәжіліс депутаты Сергей Пономарев елімізде әзірленіп жатқан Қалдықтарды басқару тұжырымдамасына қатысты бірқатар маңызды мәселені көтерді. Оның айтуынша, 2025 жылдан бастап күшіне енеді деп жоспарланған жаңа құжатта экологиялық басқаруға жауапты ұйымдардың нақты міндеттері мен рөлі анық көрсетілуі тиіс. Сондай-ақ Сергей Пономарев экологиялық жүйеге деген қоғамдық сенімді арттыру үшін ашық мәліметтер базасы мен цифрлық бақылау тетіктерін енгізу қажет екеніне тоқталды. Депутаттың айтуынша, бұл қадамдар жобалардың тиімді жүзеге асуын және қаражаттың дұрыс жұмсалуын қамтамасыз етеді.

- Қазір бұл тұжырымдама дайындалу үстінде. Ал онда «Жасыл даму» АҚ-ның үйлестіруші және атқарушы рөлі қалай айқындалады? Бұл компанияға Ұлттық оператор мәртебесін беру көзделіп отыр ма? Сондай-ақ оның жұмысында ашықтық, цифрландыру және қоғамның белсенді қатысуы сияқты принциптер ескеріле ме? – деп сұрады депутат.

Депутаттың бұл сұрағына Экология және табиғи ресурстар вице-министрі Жомарт Әлиев бұл сауалға жауап берді. Оның айтуынша елімізде әзірленіп жатқан Қалдықтарды басқару тұжырымдамасы мемлекеттік органдармен келісу сатысында. Құжатты әзірлеуге бизнес қауымдастық пен халықаралық сарапшылар да қатысқан.

- Тұжырымдама аясында жүргізілген сараптамалар негізінде елдегі қалдықтар бойынша толыққанды, бірыңғай деректер базасының жоқ екені анықталды. Нақтырақ айтқанда, қалдықтардың нақты көлемі мен түрлері туралы бірізді мәлімет жоқ. Бұл – жүйелі жұмысты қиындатып отырған негізгі мәселе. Сондықтан тұжырымдамада қалдықтарды толық инвентаризациялау және заңдастыру міндеті көзделіп отыр. Осылайша, жаңа құжат қалдықтардың толық циклін - бастапқы пайда болуынан бастап, оны жинау, тасымалдау, өңдеу және көмуге дейінгі барлық кезеңін қамтиды. Бүгінде біз қалдықтардың қозғалысын толық көре алмаймыз. Әр ведомствоның өз базасы бар, бірақ ортақ платформа жоқ. Осыған байланысты «Жасыл даму» компаниясына ұлттық оператор мәртебесін беру ұсынылып отыр. Бұл – тұжырымдаманың басты тетіктерінің бірі», – деп нақтылады Жомарт Әлиев.

Кеңес отырысының соңында экологиялық саясаттың тиімділігін жақсарту үшін мемлекеттік органдар, бизнес пен қоғам арасындағы ынтымақтастықты нығайту, жасыл жобаларды қолдау, қалдықтарды тиімді басқару, экологиялық білімді арттыру және ақпараттың ашықтығын қамтамасыз ету маңызды екені айтылды.