Сарапшылар неліктен 23 тамыз тек Қазақстан үшін ғана емес, маңызды күн екенін түсіндірді

23 тамызға жоспарланған парламенттік сайлау және Қазақстанның бірпалаталы жүйеге көшуі шетелдік сарапшылардың назарын аударды. Бельгиялық Bruxelles Korner басылымының редакторы Кадир Дуран мен Корея Республикасының Қазақстандағы бұрынғы елшісі Ким Тхэ Шик Tengrinews.kz тілшісіне елдегі саяси өзгерістердің халықаралық аренадағы орны мен алдағы дамуы үшін маңызы қандай екенін айтып берді.

Сарапшылардың пікірінше, Қазақстандағы саяси өзгерістер шетелде жеке-дара емес, ел егемендігін нығайту, мемлекеттік институттарды дамыту және республиканың Орталық Азиядағы рөлінің артуы тұрғысынан қарастырылады.

"Сайлау барысын Қазақстаннан тыс жерлерде де жіті бақылайды"

Бельгиялық Bruxelles Korner басылымының редакторы Кадир Дуран Ұлттық құрылтайды Қазақстанның саяси және институционалдық трансформациясы аясындағы маңызды бастама деп санайды.

Фотоны сұхбат беруші ұсынды

Оның айтуынша, мемлекетті жаңғырту билік органдарының құрылымын өзгертуді ғана емес, қоғамның әртүрлі тобы ұлттық басымдықтарды талқылауға қатыса алатын тетіктерді құруды да көздейді.

"Осы тұрғыдан алғанда, Құрылтай мемлекет пен Қазақстан қоғамының түрлі тобы арасындағы диалогтың маңызды алаңына айнала алады", - деп атап өтті Кадир Дуран.

Бұл ретте ол мұндай алаңның тиімділігі пікірталастар сапасына, қатысушылардың әртүрлілігіне және әзірленген ұсыныстардың мемлекеттік саясатқа қаншалықты әсер ете алатындығына байланысты болатынын айтты.

Бельгиялық журналистің пікірінше, 23 тамызда өтетін парламенттік сайлаудың маңызы ерекше. Ол бұл шараны Қазақстанның жаңа конституциялық құрылымы мен бірпалаталы парламенттік жүйеге көшуінің алғашқы ірі саяси көрінісі деп атады.

"Іс жүзінде біз мемлекеттің институционалдық дамуындағы іргелі кезеңге айналуы мүмкін сәтке куә болып отырмыз", - деді ол.

Дуран басты мәселе тек депутаттық мандаттарды бөлуде емес, парламенттің жаңа моделінің іс жүзінде қалай жұмыс істейтінінде болып отыр деп атап өтті.

Бұл ретте халықаралық қоғамдастықтың сайлауға деген қызығушылығы Қазақстанның күшейген геосаяси рөлімен де байланысты.

"Кейінгі жылдары елдің геосаяси маңызы айтарлықтай артқандықтан, сайлау барысын Қазақстаннан тыс жерлерде де жіті бақылайды", - деп есептейді Bruxelles Korner редакторы.

Ол республиканың Еуропа, Ресей, Қытай, Кавказ және Орталық Азия мүдделерінің тоғысқан жерінде орналасқанын еске салды. Бұдан бөлек, Қазақстан аса маңызды ресурстарды жеткізеді, энергетикада, инвестиция тартуда және Орта дәлізді дамытуда барған сайын маңызды рөл атқарып келеді.

Дуранның пайымдауынша, Қазақстанның институционалдық тұрақтылығы елдің өзі үшін ғана емес, оның халықаралық серіктестері үшін де үлкен маңызға ие.

Еуропада Қазақстан реформалары қалай қабылданады?

Кадир Дуран бүгінде Брюссель Қазақстанды 10 немесе 15 жыл бұрынғымен салыстырғанда әлдеқайда ықпалды халықаралық серіктес ретінде қабылдайтынын атап өтті.

Оның айтуынша, республиканың Еуропалық Одақпен қарым-қатынасы энергетика, көлік, инвестиция, маңызды шикізат ресурстары және "жасылға" көшу салаларында нығайып келеді.

"Еуропа тұрақты, егемен, экономикалық тұрғыдан серпінді және әлемге ашық Қазақстанға мүдделі", - деп атап өтті ол.

Сонымен қатар оның сөзінше, экономикалық ынтымақтастықтың дамуы мемлекеттік институттардың ашықтығына, заң үстемдігіне, саяси болжамдылыққа және азаматтардың елді басқаруға қатысуына деген назармен қатар жүреді.

Сондай-ақ Дуран Қазақстанның көпвекторлы сыртқы саяси курсының маңыздылығына тоқталды. Оның пікірінше, елдің міндеті - Ресеймен сындарлы қарым-қатынасты сақтап, Қытаймен ынтымақтастықты дамыту, сонымен бірге ешбір күш орталығына тәуелді болмай, Еуропамен және басқа да халықаралық серіктестермен байланысты нығайту.

"Мұндай теңгерімді әрі көпвекторлы тәсіл, егер ол мықты мемлекеттік институттармен және шынайы саяси егемендікпен ұштасса, Қазақстанның басты стратегиялық артықшылықтарының біріне айналуы мүмкін", - деді ол.

Бельгиялық журналистің ойынша, Қазақстанның Еуропа мен Орталық Азия арасындағы маңызды дәнекерге айналу әлеуеті зор.

"Қазақстан тарихындағы маңызды белес"

Корея Республикасының Қазақстандағы бұрынғы елшісі Ким Тхэ Шик те алдағы дауыс берудің маңызын жоғары бағалады.

"Ең алдымен, Қазақстанды Құрылтай парламентін жасақтау бойынша 23 тамызға белгіленген алғашқы сайлаудың өткізілуімен құттықтағым келеді", - деді дипломат.

Фотоны сұхбат беруші ұсынды

2017-2020 жылдар аралығында Оңтүстік Кореяның Астанадағы дипломатиялық миссиясын басқарған Ким Тхэ Шик Қазақстан қоғамы мен мемлекеттік институттардың елдегі тұрақтылықты сақтау мен дәйекті дамуға қосқан үлесін атап өтті.

"Бұл сайлау Қазақстан тарихындағы және оның демократиясын дамытудағы маңызды белес болды деп санаймын", - деп атап өтті ол.

Экс-елшінің пікірінше, парламенттің жаңа атауы Қазақстанның тарихи дәстүрлеріне үндеу тастап, ұлттық бірегейліктің нығаюын көрсететіндіктен, ерекше символдық мәнге ие.

Қос палаталы жүйеден пропорционалды өкілдігі бар бір палаталы жүйеге көшуді қарастыратын парламенттік реформаны Ким Тхэ Шик жоғары өкілді органның жұмысын неғұрлым тиімді әрі кәсіби етуге деген ұмтылыс ретінде қарастырады.

Ол Корея Республикасының да институционалдық қайта құру кезеңінен өткенін еске салды. Мемлекеттіліктің алғашқы кезеңінде ел уақыт қос палаталы жүйені қолданды, алайда 1962 жылдан бастап бір палаталы модельді ұстанып келеді.

"Бірнеше конституциялық реформаның арқасында ел өз саяси жүйесін қоғамдық және халықаралық ортадағы өзгерістерге бірнеше рет бейімдеді, бұл соңында оған әлемдегі ең табысты демократиялардың біріне айналуға және таңқаларлық экономикалық дамуға қол жеткізуге мүмкіндік берді. Бүгінде Қазақстан да осыған ұқсас жолмен келе жатыр деп есептеймін", - деді бұрынғы елші.

Оның бағалауынша, кейінгі жылдардағы конституциялық қайта құру билікті орталықсыздандыруға, билік тармақтарының бөлінісі жүйесін дамытуға, заң үстемдігін нығайтуға және азаматтардың мемлекеттік басқаруға қатысуын кеңейтуге ықпал етеді.

Қазақстан ынтымақтастықта маңызды орын алады

Ким Тхэ Шик өзінің дипломатиялық миссиясы аяқталғаннан кейін де Қазақстанның дамуын бақылауды жалғастырып жатқанын айтты.

Сондай-ақ ол қыркүйекте өтуі тиіс "Корея Республикасы - Орталық Азияның бес елі" атты алғашқы саммитке назар аударды.

"Бұл біздің Орталық Азия мемлекеттеріне қаншалықты зор маңыз беретінімізді дәлелдейді және бұл ынтымақтастықта Қазақстан әрдайым маңызды орынға ие", - деді дипломат.

Оның айтуынша, Корея Республикасының тәжірибесі экономикалық өсім мен демократиялық институттардың дамуы бірін-бірі толықтыра түсетінін көрсетеді.

Бұрынғы елші сайлау азаматтардың ерік-жігерін бұдан да толық ескеруге мүмкіндік беретініне, саяси жүйенің әралуандығын арттыратынына және қоғамдық тұрақтылық пен азаматтық бостандық арасындағы тепе-теңдікті сақтауға көмектесетініне сенім білдірді.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Жазылу