Сенатор: Жасанды интеллекттен түсетін байлық халыққа бөлінуі керек

Quartz жариялаған хабарлама негізінде Aikyn.kz жасанды интеллект айналымындағы жылдам жасалатын триллиондаған долларды қарапайым халықтың игілігіне жұмсау концепциясын талдайды.

Берни Сандерстің пікірінше, жасанды интеллект алдағы жылдары триллиондаған долларлық байлық қалыптастырады. Сондықтан бұл табыстың игілігін тек бірнеше технологиялық корпорациялар мен миллиардерлер ғана емес, бүкіл қоғам көруі керек.

Заң жобасы бойынша жасанды интеллекттен  жылына кемінде 200 млн доллар табыс табатын компаниялар жаңа федералдық қорға акцияларының жартысын аударуға міндеттеледі. Сенатордың бағалауынша, бұндай қордың жалпы құны шамамен 7 трлн долларға жетуі мүмкін.

Қорды президент пен Сенат мақұлдайтын тәуелсіз 7 мүшеден тұратын комиссия басқарады. Сонымен қатар қордың акциялары дауыс беру құқығына ие болады. Бұл мемлекетке компаниялардың шешімдеріне ықпал етіп, қоғам мүддесіне қайшы келетін әрекеттерге қарсы тұруға заңды құқық береді. Берни Сандерс қордың дивидендтері есебінен әрбір америкалық жыл сайын 1000 доллардан астам тікелей төлем ала алатынын айтады.

«Жасанды интеллекттен түсетін пайда санаулы корпорациялар мен миллиардерлердің қолында қалмауы керек. Бұл байлық бүкіл америкалық халықпен бөлісілуі тиіс», – дейді сенатор.

Бұл бастама АҚШ-та жасанды интеллекттен түсетін экономикалық пайданы қайта бөлу жөніндегі пікірталасты жаңа деңгейге шығарды. Соңғы жылдары OpenAI басшысы Сэм Альтман мен Anthropic жетекшісі Дарио Амодей де ЖИ компанияларынан алынатын табыстың бір бөлігін азаматтарға бағыттау идеясын қолдаған еді. Алайда олардың ұсыныстары негізінен салықтар немесе әмбебап базалық табыс төлеу тетіктеріне сүйенеді.

Ал Сандерс ұсынған модель әлдеқайда радикалды. Ол мемлекетке тек салық жинаушы емес, жасанды интеллект экономикасының тікелей акционері болуды ұсынады. Яғни, қоғам технологиялық компаниялардың болашақтағы өсімінен тікелей пайда көрмек. Заң жобасы қабылданса, OpenAI, Anthropic, Google DeepMind, Microsoft және басқа да ірі технологиялық ойыншылар үшін түбегейлі жаңа ережелер қалыптасады.Сарапшылар бұны АҚШ тарихындағы жеке технологиялық компанияларға қатысты ең ауқымды меншік реформаларының бірі деп бағалауда.

Бастама Конгресте қызу пікірталас тудырады деп күтілуде. Дегенмен ол «жасанды интеллект дәуірінде жаңа байлық кімге тиесілі болады» деген маңызды сұрақты күн тәртібіне шығарды. 

Алдағы онжылдықта ЖИ экономиканың барлық саласына еніп, еңбек нарығын, өндірісті және қызмет көрсету секторын түбегейлі өзгертеді. Осы жағдайда сенатор Сандерс көтерген мәселе тек АҚШ үшін ғана емес, бүкіл әлем үшін өзекті бола түсуде. Себебі басты сұрақ технологияның дамуында емес, одан түсетін пайда қалай бөлінетінінде жатыр.

Aikyn.kz бұл мәселені алғаш көтеріп отырған жоқ. Маусым айында «Жасанды интеллект технологиясынан кім пайда көруі тиіс: бизнес пе, қоғам ба?» атты материал жариялады. Онда Қазақ билігі ЖИ-ге техникалық және экономикалық жоба ретінде қарайтыны, ЖИ-дің қоғамды өзгертетін мәдени-гуманитарлық құбылыс екенін түсіне алмай отырғаны, біздің Үкіметке ояну керектігі немесе «президенттің тапсырмасы» қажеттігі айтылды.