Шілденің алғашқы аптасында теңге айтарлықтай нығайды: доллар бірнеше айдағы ең төменгі деңгейге түсті

Доллардың төмендеу кезеңі

Қазақстан Ұлттық банкінің мәліметінше, 7 шілдеде доллардың ресми бағамы 472,03 теңге болды. Бір апта ішінде америкалық валюта бағасы 485,8 теңгеден 472,03 теңгеге дейін төмендеді. Яғни доллар шамамен 14 теңгеге немесе 2,8%-ға арзандады. Өткен аптаның басында доллардың ең жоғары бағамы 485,8 теңге деңгейінде тіркелсе, ең төменгі көрсеткіш жұма күні болып, валюта бағамы 472 теңгеге дейін түсті.

Қазақстан қор биржасындағы (KASE) сауда нәтижелерін талдау бойынша, бір апта ішіндегі бағам айырмашылығы 13,8 теңгені құрады. Бұл соңғы айлардағы ең үлкен ауытқулардың бірі.

Бағам күрт төмендегеннен кейін доллар 472–473 теңге аралығында тұрақтады. Бұл нарықта шетел валютасының ұсынысы әлі де жеткілікті екенін көрсетеді.

Экономист Руслан Сұлтановтың айтуынша, KASE-дегі сауда көлемі жоғары болған. Бір апта ішінде күн сайынғы орташа мәміле көлемі 421,3 млн долларды құрады. Бұл әдеттегі көрсеткіштерден әлдеқайда жоғары.

"Мұндай жоғары көлем нарықта ірі көлемде валюта сатушылардың бар екенін көрсетеді. Ұлттық банктің валюталық интервенция жасағаны туралы ақпарат болған жоқ. Сондықтан нарыққа қосымша валютаны экспорттаушылар немесе квазимемлекеттік сектор ұйымдары сияқты ірі қатысушылар шығарған болуы мүмкін", – деді Руслан Сұлтанов.

Теңге сыртқы жағдайға қарамастан нығайды

Сыртқы факторларға қарасақ, жағдай теңгенің күшеюіне онша қолайлы болмаған. АҚШ долларының әлемдік нарықтағы индексі апта бойы 101 пункт шамасында сақталды. Ал бір ай ішінде доллар индексі 0,82%-ға өскен. Бұл америкалық валютаның әлемдік деңгейде әлі де мықты екенін көрсетеді.

Сонымен қатар, Brent маркалы мұнай бағасы бір баррель үшін 73,15 доллардан 72,5 долларға дейін төмендеді. Әдетте мұнай бағасының төмендеуі мұнай экспорттайтын елдердің валюталарына, соның ішінде теңгеге қысым жасайды.

Сондықтан өткен аптадағы теңгенің нығаюына негізінен ішкі факторлар әсер етті. Әлемдік нарықтағы доллардың күшті болуына және мұнай бағасының төмендеуіне қарамастан, Қазақстан нарығында шетел валютасының ұсынысы жеткілікті болды.

Сонымен бірге Ұлттық банктің салыстырмалы түрде қатаң ақша-несие саясаты да теңгені қолдап отыр. Жоғары базалық мөлшерлеме теңгелік активтерді инвесторлар мен салымшылар үшін тартымды етіп отыр.

Сарапшылар болжамдарын қайта қарауда

Теңгенің осындай жылдам нығаюы сарапшыларды шілдеге арналған болжамдарын өзгертуге мәжбүр етті. Қаржыгер Арсен Темірбаевтың айтуынша, бір апта ішінде доллар бағамы болжанған деңгейден шамамен 7,3 теңгеге төмендеді. Бұл бұрынғы болжамдарды іс жүзінде жоққа шығарды.

"Бірақ маңыздысы – Ұлттық банк доллар бағамы 485 теңгеден төмен болған жағдайда валютаны белсенді сатып алуға асықпайтынын көрсетіп отыр", – деді Арсен Темірбаев.

Сарапшының пікірінше, мұндай ұстаным түсінікті. Себебі мемлекеттік бюджет жасалған кезде доллар бағамы шамамен 540 теңге деңгейінде есептелген еді. Алайда соңғы айларда жағдай теңгенің пайдасына өзгерді.

Жоғары базалық мөлшерлеме және ішкі нарықтағы шетел валютасының көп болуы теңгенің нығаюына мүмкіндік берді. Ұлттық банктің қазіргі әрекеттеріне қарағанда, қазіргі бағам деңгейі реттеушіні алаңдатып отырған жоқ және әзірге белсенді араласуды қажет етпейді.

Доллар сатып алу керек пе?

Дегенмен сарапшылар теңгенің ұзақ уақыт бойы нығая беретініне сенуге болмайтынын айтады. Қаржылық кеңесші Тұрар Әбдидің пікірінше, Қазақстан экономикасының негізгі құрылымы өзгерген жоқ. Сондықтан қазіргі теңгенің күшеюі уақытша құбылыс болуы мүмкін.

Жылдың екінші жартысында теңге дәстүрлі түрде қысымға тап болуы ықтимал. Себебі жыл соңына қарай бизнес импорттық тауарларды көбірек сатып ала бастайды. Бұл шетел валютасына деген сұранысты арттырады.

Сонымен қатар халықтың доллар сатып алуға қызығушылығы өсуі мүмкін. Ал Ұлттық қордан сатылатын валютаның көлемі жылдың алғашқы жартысындағыдан аз болуы ықтимал.

Егер осы факторларға мұнай бағасының төмендеуі немесе доллардың қайта күшеюі қосылса, USD/KZT бағамы қайта жоғары бағытқа өзгеруі мүмкін.

Тұрар Әбдидің айтуынша, қазіргі теңгенің күшті бағамын ұзақ мерзімді жинақтарының бір бөлігін валютаға ауыстырғысы келетіндер үшін мүмкіндік ретінде қарастыруға болады.

"Қазіргі күшті теңге – алдағы кемінде 2–3 жылға арналған жинақ портфелінің валюталық бөлігін тиімді бағамен қалыптастырғысы келетіндер үшін мүмкіндік. Бірақ бұл доллар енді ешқашан өспейді дегенді білдірмейді", – деді Тұрар Әбди.

Осылайша, шілде айы валюта нарығына күтпеген жағдай әкелді. Сыртқы факторлар қолайсыз болғанына қарамастан, теңге ішкі себептердің әсерінен айтарлықтай нығайды. Бұл үрдістің қанша уақытқа созылатынын алдағы айлар көрсетеді.