Шөп шықпай қалды : Батыс Қазақстанда жылқы қырылып жатыр

АСТАНА, 11 ақпан - Sputnik. Батыс Қазақстан облысында жылқылар қырылып жатыр. Sputnik Қазақстан тілшісі облыс тұрғындарынан мән-жайды сұрап, мәселені біліп қайтты.

Аймақтағы Қазталовка және Жәнібек аудандарының шаруалары тығырыққа тірелдік дейді. Айтуларынша, биылғы қыс жылқы малына қиындық тудырған.

Малдың қырылуының бірден-бір себебі - былтырғы жылғы қуаңшылық, дейді шаруалар.

"Мал жалпы қысқа көтерем кірді. Негізі біз жақта жылқы малы қыста далада қыстайды. Ал былтыр шабындық, жайылым болмады. Жиғанымыздың бәрін малға салып жатырмыз. Ал қысқы азықты 100-деген шақырым жерден тасимыз. Соңғы он жылда қысқы мал азығын дайындау қиындап кетті. Биылға дейін жылқыны қораға қаңтар айында кіргізетінбіз. Биыл желтоқсанның басында кіргіздік. Төрт айға қор жинасақ, биыл бір ай бұрын малды қораға қамадық. Сәйкесінше қысқы мал азығы азайып кетті", - дейді облыс тұрғыны Әділ Тұрлыбеков.

Батыс Қазақстанда биыл қалың қар түсіп, артынан күн жылынған. Шаруалардың қуанышы ұзаққа бармай қақаған аяз басталады. Салдарынан еріген қардан 3-5 см мұз қатады. Азығын тебіндеп табатын жылқы малы аш қалады.

"Негізі жайылым жер тарылып барады. Халықта малдың саны артып барады, онымен қоса киік қаптап кеткен. Жердің беті де тозып, шөп қалың шықпайды. Онымен қоймай жауын-шашын да аз. Былтыр мамыр айына дейін күн салқын болды, соның кесірінен шөп шықпай қалды. Шыққан шөпті киік отап тастады", - дейді шаруалар.

Көктерек ауданына қатысты Киров ауылындағы бір ғана шаруа қожалғында екі күнде 8 бас жылқы өлген.

"Шығынды қайтарсын деп сұрап отырған жоқпыз, түк те керек емес. Сырғасын айтып, акт толтыру ойымызда жоқ. Кировқа жол керек. Арықтаған жылқыларды алдын ала сатайық деп жанталасып жатырмыз. Сатып алушы саудагерлер де бар, бірақ жол жоқ. Шөп әкелейік десек те сол. Округтерге жол бар, бірақ фермалардың ешбіріне жол жоқ", - дейді Киров аулының шаруалары.

Ауыл тұрғындаыр жол ашатын техниканың тозығы жеткен, жарты жолда бұзылдып қалатынын айтады.

Мәселенің мән жайын Sputnik Қазақстан тілшісі облыстық ауыл шаруашылығы басқармасынан сұрап білді.

"Бізде Батыс Қазақстанда қатты боран болып, жылқылардың қораға ерте кіргізілгені рас. Жалпы қыста біздің аймақта жылқыларға шөп дайындалмайды. Ешкім қыстық қор әзірлемеген. Өйткені қыста жылқы далада жайылады. Бізде 23 бас жылқы қырылды, бұл ресми тіркелгені. Жылқының құлынын тастап қойып жатқанды рас, өліп жатқандар да жабағы, жас малдар. Жылқы мұз жесе, іш тастайды, бұл қалыпты жағдай", - дейді Батыс Қазақстан облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы мал шаруашылығы бөлімінің басшысы Мейрамбек Ерақаев.

Жалпы Батыс Қазақстанда 1 233 000 мал қыстаққа кіргізілген, оған жазда 2 405 000 тонна шөп даярланып, жоспар 104% артық орындалған. 154 мың тонна жем даярланған.

Жалпы 31270 аула, 2 312 қыстақта мал бар. Қолда 1 432 000 тонна жем-шөп қоры бар.

"Апта сайын сатылымдағы шөп туралы ақпарат беріп отырмыз. Барлық ауылда жемдік азық бар. Тасымалдаудағы қиындық бойынша әр ауылда штабтар бар. Оған аудан әкімінің орынасарлары жауапты. Егер хабарласса, солар мәселені шешеді. Әрине тегін емес, жағар майын құйып берсе, барлығын жүзеге асырады", - дейді мал шаруашылығы бөлімінің басшысы.

Басқарма басшыларының айтуынша, қырылып жатқан мал - қараусыз қалған малдар. Дер кезінде қораға жеткізілмегендіктен өліп жатыр дейді.

"Ақбөкендердің көптігін айтып, мал шығынын азайтуға мемлекет тарапынан көмек берілді. Облыста шаруашылықтардағы аналық мал басына 4 млрд теңгедей қаражат берілді. Ол былтыр болды. Бірақ ол кезде қыс қатты болған жоқ. Малдың шығын болуына себеп - малдың қараусыз қалуы. Малын құмдық өңірге апарып жайып жатқан шаруалар бар. Уақтылы бабын жасаған шаруалардың жылқылары аман, барып көріп қайттық. Негізі кімнің жылқысы көп, соларда шығын болып жатыр”, - дейді Мейрамбек Ерақаев.

Шаруаның малына көбейіп кеткен киік те қырын келіп тұр.

"Киік негізінен осы Қазталовка, Бөкей, Жәнібек аудандарында көп. Біздің облыстың оңтүстік өңірлерінде көп шоғырланған. Бұл кикті айтып, дабыл қаққанымызға бірнеше жыл болды. Бұл мәселе жаңа-жаңа реттеліп жатыр. Былтыр ғана 109 мыңға жуық киік ауланды. Ресми ақпарат бойынша, төлсіз есептегенде облыста 2,3 млн киік бар. Ол төлдесе 2-3 лақтан туады. Осы киік мекендейтін аумақта 800 мың ірі қара, 1 миллионнан астам ұсақ мал бар”, - дейді Батыс Қазақстан облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы мал шаруашылығы бөлімінің басшысы Мейрамбек Ерақаев.

Ресми тіркелген 2,3 млн киік кемінде 2 лақтан төлдесе, Батыс Қазақстандағы киіктің сан 6 млн-ға дейін жетуі мүмкін. Онда облыстағы төрт түліктің хәлі тіпті мүшкіл болады.