Суды үнемдеу өңір дамуының өзегі

Egemen.KZ парақшасынан алынған ақпаратқа сүйене отырып, Qazaq24.com хабарлама жасады..

Премьер-министрдің орынбасары Қанат Бозымбаев жұмыс сапарымен Жетісу облысына барып, вегетация кезеңіне дайындық, су ресурстарын тиімді пайдалану мен «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында ауылдағы кәсіпкерлікті дамыту мәселесіне арналған кеңес өткізді. Сондай-ақ вице-премьер өңірдегі бірқатар гидротехникалық нысандардың жай-күйімен танысты.

Кеңеске Жетісу облысының әкімі Бейбіт Исабаев, Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов, Ауыл шаруашылығы вице-министрі Азат Сұлтанов қатысты. Жиында су тапшылығы қаупін азайтуға су үнемдеу технологияларын жедел енгізу мен ылғалды көп қажет ететін дақылдардың егіс көлемін кезең-кезеңімен қысқарту қажет екені айтылды.

Жетісу облысының ауыл шаруашылығы қажеттілігіне биылға белгіленген су пайдалану лимиті 1,877 млрд текше метрді құрайды. Оның 1,837 млрд текше метрі егістікті суаруға бағытталған. Облыс әкімдігінің мәліметінше, өңірде жоспарланған егіс алқабы 147 мың гектар, ал қазіргі уақытта барлық су қоймасы су жинау режімінде жұмыс істеп тұр.

Заманауи суару жүйелерін енгізуді ынталандыру мақсатында ұңғыма бұрғылау, инфрақұрылым тарту мен су үнемдейтін жабдықтарды сатып алу шығындарын өтеу үлесі 50%-дан 80%-ға дейін артты. Бұған қоса егінге қажетті суға сараланған тариф енгізіліп, су үнемдеу технологияларын пайдаланатын шаруаларға су құнын субсидиялау 60%-дан 85%-ға дейін ұлғайтылды. Ал мұндай технологияларды қолданбайтын шаруашылықтарға субсидия мөлшері жыл сайын 10%-ға қысқартылып отырады.

Қабылданған шаралар нәтижесінде су үнемдеу технологиялары енгізілетін алқаптардың көлемі жыл сайын 150 мың гектарға ұлғайды. Бұл Мемлекет басшысының тапсырмасына толық сәйкес келеді. Жалпы, ел бойынша мұндай технологиялар 543,5 мың гектар суармалы жерде қолданылып, 874 млн текше метр су үнемделген. Жетісу облысында су үнемдеу жүйелері 33,7 мың гектар алқапта енгізілген.

Қанат Бозымбаев облыс әкімдігіне 2030 жылға дейін суармалы жерлерде су үнемдеу технологияларын кезең-кезеңімен 100 пайыз енгізуді қамтамасыз етуді тапсырды. Оның айтуынша, кеңес дәуірінде пайдалануға берілген суармалы жерлерді қалпына келтіруге әрі мелиоративтік жағдайын жақсартуға ерекше көңіл бөлу қажет. Бұрын тозған алқаптарды айналымға енгізу арқылы суармалы жерлердің аумағын кеңейту маңызды. Бұған қоса су саласындағы «қара нарықты» толық жойып, барлық заңбұзушылықты құқық қорғау органдарының қатысуымен қатаң түрде тоқтату қажет екені айтылды.

Егінге қажетті суды ашық әрі әділ бөлу мақсатында пилоттық режімде жаңа биллинг жүйесі енгізіліп жатыр. Бұл жүйе арқылы су пайдаланушылар мен «Қазсушар» РМК арасындағы өтінім беру, келісімшарт жасау мен төлем жүргізу үдерістері толық цифрландырылған. Фермерлерге түсіндіру жұмыстарын жүргізуге арнайы жұмыс тобы құрылып, облыстың алты ауданында шамамен 450 шаруамен кездесу өтті.

2028 жылға дейінгі Су шаруашылығын кешенді дамыту жоспары аясында үш су қоймасын, екі гидроторапты, бір магистралды каналды реконструкциялауға арналған жобалау-сметалық құжат әзірленіп жатыр. Сондай-ақ жеке инвестициялар есебінен сыйымдылығы 80 млн текше метр болатын бір су қоймасын салу мен тағы жеті су қоймасының құрылысына техникалық-экономикалық негіздеме дайындау жоспарланған. Бұдан бөлек 2 мың шақырымнан астам суару каналын қалпына келтіру мен 400 шақырымға жуық каналға автоматтандыру жүйесін енгізу көзделген.

Ислам даму банкімен бірлесіп, өңірде суару желілерін реконструкциялау бойынша алты жоба іске асырылып жатыр. Оның біреуі аяқталған, ал жалпы ұзындығы 400 шақырымнан асатын тағы екі жоба биыл пайдалануға беріледі. Вице-премьер облыс әкімдігі мен Су ресурстары және ирригация министрлігіне барлық жобаның уақтылы әрі сапалы орындалуын қамтамасыз етуді тапсырды.

Бұған қоса сапар барысында ауылдық аумақтардың тұрақты дамуына бағытталған «Ауыл аманаты» бағдарламасының жүзеге асырылу барысы талқыланды. Бағдарлама ауыл тұрғындарының өмір сапасын бюджеттік микронесиелер беру арқылы арттыруды көздейді. 2026–2028 жылдары республика бойынша бұл мақсатқа 450 млрд теңге бөліну жоспарланған, оның 22,6 млрд теңгесі – Жетісу облысына тиесілі. Биыл өңірде ауыл кәсіпкерлігі мен кооперацияны дамытуға бағытталған шамамен 400 жобаны іске асыру көзделіп отыр. Облыс әкімдігі мен Ұлттық экономика министрлігіне бағдарламаның сапалы орындалуын ерекше бақылауда ұстау тапсырылды.

Соңғы жаңалықтар