Түркістаннан ежелгі қала табылды

2026 жылдың16 тамызындағы "24KZ" телеарнасының хабарлауынша, бұл жерде нақты не жасырынғанын анықтау үшін археологтар алдымен аумақты жоғарыдан зерттеген. Олар дрондар мен ГАЖ (геоақпараттық жүйе) технологияларының көмегімен тұрғын үйлер мен қорғаныс қабырғаларының қалдықтарын анықтаған.

Әуеден мамандар жердің бетінде қарапайым көзге бірден байқала бермейтін ерекшеліктерді көре алған. Осы технологиялардың көмегімен зерттеуге қолайлы, маңызды болуы мүмкін учаскелер анықталған.

"Бұл қала орны археологиялық әдебиеттерде 1962 жылдан бері белгілі. Сол кезде оны Николай Павлович Подушкин ашқан. Ол өз уақытында қала орнын өлшеп, ішінара зерттеп, VIII–XII ғасырларға жатқызған. Ал қазіргі зерттеулеріміз бұл қаланың одан да ерте кезеңде, қаңлы дәуірінде қоныстанғанын көрсетіп отыр. Қала Қараханидтер дәуірінде және Алтын Орда кезеңінде қарқынды дамыған", – деді әл-Фараби атындағы ҚазҰУ профессоры Досбол Байғұнақов.

Археологтар қазба жұмыстарын тереңдеткен сайын, одан да ерте кезеңдерге қатысты жәдігерлер табыла бастаған. Қазбалардың бірінен тұрғын үйлердің қалдықтары, "сандалдар" деп аталатын ежелгі пеш түрі, қыш ыдыстар және темір еңбек құралдары табылды.

Ал басқа қазба жұмыстары кезінде цитадельдің қорғаныс жүйесін көруге мүмкіндік туған.

"Қорғаныс қабырғасының ені шамамен 1 метрге жетеді. Біз цитадельдің мұнарасының өзін де таптық. Бұл олжалар сол кезеңдегі қаланың қорғаныс жүйесі туралы түсінік қалыптастыруға мүмкіндік береді", – деді студент Қожахмет Қадырқұлов.

Алайда басты жұмбақтардың бірі әзірге шешілген жоқ. Археологтар бұл жерде хан сарайы болуы мүмкін деп болжап отыр. Табылған жәдігерлер сондай-ақ бұл қаланың өңірдегі қандай рөл атқарғанын анықтауға көмектесуі тиіс.

"Біздің мұнда келудегі басты мақсатымыз – ежелде осы жерде хан сарайы болғаны туралы аңыздың шындыққа сәйкес келетін-келмейтінін анықтау. Бүгінгі қазба жұмыстарының нәтижесіне қарасақ, зерттеу жұмыстарының өте нәтижелі болғанын көріп отырмыз", – деді әл-Фараби атындағы ҚазҰУ студенттер қалашығы директорының орынбасары Есенғали Қалшаев.

Табылған заттар зертханалық зерттеуге жіберіледі. Мамандар олардың нақты жасын және қайдан шыққанын анықтайды.

Археологтар келесі жылы да бұл жерге қайта келуді жоспарлап отыр. Мамандардың айтуынша, Оңтүстік Қаратау әлі де толық зерттелмеген аймақтардың бірі. Осы уақытқа дейін негізгі археологиялық зерттеулер Отырар мен Түркістан аумағында жүргізілген.

Бұған дейін Ұлыбританияның Кент графтығындағы көлдің суы ерекше тартылып, күтпеген тарихи олжа табылғаны хабарланған еді. Волонтерлер көлдің түбінен сабы алтынмен қапталған, 200 жыл бұрынғы қылыш тапқан.