Түркияда ауызсу қоры азайды

Түркияда ауызсу тапшылығы қаупі күшейді. Ресми дерекке сәйкес, кейінгі жүз жылда адам басына шаққандағы су қоры шамамен 5 есе азайған.

Бұрын бұл көрсеткіш 6 мың текше метрді құраса, қазір халық санының өсуіне байланысты 1200 текше метрге дейін төмендеген. Сарапшылар мұны су тапшылығы бойынша шекті деңгей деп бағалап отыр. 

Түркия – әлемдегі суды ең көп тұтынатын елдің бірі. Әсіресе, теңіз-көлі жоқ, халқы тығыз қоныстанған Анкара, Измир, Бурса қалаларында ауызсуға сұраныс жоғары. Алайда құрғақшылық жағдайды күрделендіріп отыр. Бұған қоса, тозығы жеткен су инфрақұрылымы мәселені ушықтыра түскен. 

Түркияда су тапшылығы ең өткір сезілетін шаһар – Анкара. Аймақта ауызсу жетіспеушілігі әсіресе, 2007 жылы қатты байқалды. Сол кезде ел астанасын тіршілік нәрімен қамтамасыз ету үшін Болу өңірінен, яғни қаладан 125 шақырым қашықтықтан су тартылған. Алайда қалаға бағытталған судың едәуір бөлігі толық жетпей, жолда жоғалады. Бұдан бөлек мегаполистегі халық санының жылдам артуы да су тапшылығын күшейтіп отыр.

Фикри Каплан, сарапшы:

- Ауылдан қалаға қоныс аудару, суды шамадан тыс қолдану сияқты мәселелер ауыз су тапшылығын туындатып отыр. Бұған қоса халық саны да жылдам өсіп жатыр. Мұнан бөлек, климаттың өзгеруі, ауаның ластануы су ресурстарына тікелей әсер етуде.

Бұл түйткіл Анкарамен ғана шектелмейді. Сарапшылардың айтуынша, Түркия аумағының шамамен 80%-ы құрғақшылықтан зардап шегіп отыр. Қара теңіз жағалауы мен Батыс Жерорта теңізі өңірлерінен басқа аймақтарда жауын-шашын көлемі айтарлықтай азайған.

Вакур Сүмер, Селчук университетінің профессоры:

- Климаттың өзгеруі мен құрғақшылық су тапшылығының туындауына бірден бір себеп. Оның экономикалық салдары да бар. Әсіресе ауыл шаруашылығына қатты кесірін тигізіп отыр. Агроаймақтардағы шаруалар жаппай көшіп, өндіріс азая бастады. Бұл түптен келгенде, азық-түлік бағасының өсуіне айтарлықтай әсер етеді.

Мамандар су ресурстарын сақтаудың негізгі жолы оның ауыл шаруашылығында тұтынуын қатаң реттеу екенін айтады. Бұл тіршілік нәрін үнемді пайдалануға ынталандырады. Сондықтан  оны біріздендіретін су ресурстарын басқару туралы заңды қабылдау аса маңызды дейді.

Вакур Сүмер, Селчук университетінің профессоры:

- Түркияда Ұлттық су ресурстары туралы заңды қабылдау мәселесі күн тәртібінде тұр. Бұл құжат 2011 жылдан бері жауапты мекемелер арасында ортақ келісімнің болмауынан әлі талқыланып келеді.  Ауыл шаруашылығы министрлігі биыл оны парламент қарауына ұсынып, бекітуді көздеп отыр.   

Өнеркәсіп пен урбанизация қарқыны бәсеңдемей, ірі қалаларда су тапшылығы тереңдей түседі. Сондықтан балама су көздерін, әсіресе теңіз суын тұщыландыру жобаларын жүзеге асыру керек. Ол үшін бұл бағытта кешенді шешімдер қабылдануы қажет, - дейді сарапшылар.

Авторлары: Ә. Нұрлыбаева, Ж.Сүйіндіков