Вашингтон жасырын түрде құрлықтағы шабуылға дайындалып жатыр Иран парламенті спикері

Галибафтың ықтимал құрлықтағы шабуыл туралы мәлімдемесі америкалық БАҚ-та Дональд Трамп әкімшілігі Иран аумағына бірнеше аптаға созылатын әскери контингент орналастыруды қарастырып жатқаны туралы ақпарат аясында жасалды.

- Қарсылас көпшілік алдында келіссөздер мен диалог туралы сигналдар беріп, шын мәнінде жасырын түрде құрлықтағы шабуылды жоспарлап отыр, - делінген Галибафтың IRNA жариялаған мәлімдемесінде.

Бұған дейін аймаққа шамамен 2500 америкалық теңіз жаяу әскері жіберілгені туралы хабар тараған еді. Бұл АҚШ-тың құрлықтағы күштерді орналастыруы мүмкін деген алаңдаушылықты күшейтті.

Алдыңғы күні Таяу Шығыстағы жағдайды Йемендегі Хусит қозғалысы ушықтыра түсті. Топ жаңа майдан ашып, сенбі күні «Израильдің маңызды әскери нысандарына» бағытталған баллистикалық зымырандарды алғаш рет ұшырғанын мәлімдеді. Бұл қадам Ливан, Ирак және Палестинадағы ираншыл күштерді қолдау мақсатында жасалған.

Осы арада Пәкістан үкіметі аймақ елдерінің өкілдерін қабылдап, соғысты тоқтату жолдарын талқылап жатыр.

Соған қарамастан АҚШ пен Израиль Иранға соққы беруді жалғастыру үстінде. Ал Тегеран жауап ретінде Израильге және Парсы шығанағындағы көрші араб елдеріне шабуыл жасауда. Қазіргі таңда соғыс қимылдары жүріп жатқан барлық бағыттарда, яғни, Иран, Ливан, Израиль, Ирак және Парсы шығанағы елдерінде 3 мыңнан астам адам қаза тапқан.

Екінші айға ұласқан соғыс әлемдік мұнай мен газ жеткізіліміне қауіп төндіріп, тыңайтқыш тапшылығын туғызды және аймақтағы әуе қатынасын бұзды. Иран стратегиялық маңызы зор Ормуз бұғазын бұғаттап, бұл жаһандық нарықтар мен бағаға әсер етіп отыр.

Хуситтердің соғысқа араласуы Қызыл теңіз маңындағы Баб-эль-Мандеб бұғазында теңіз кемелеріне шабуылдардың қайта басталу қаупін күшейтеді. Бұл бұғаз арқылы әлемдік сауданың шамамен 12 пайызы өтеді.

Жұма күні Иран Біріккен Ұлттар Ұйымы сұранысы бойынша Ормуз бұғазы арқылы гуманитарлық және ауыл шаруашылығы жүктерінің өтуіне рұқсат беруге келісті. Бұл бұғаз 28 ақпаннан бері іс жүзінде жабық тұр.

Трамп Тегеранға 6 сәуірге дейін бұғазды еш шартсыз қайта ашу жөнінде ультиматум қойды. Әйтпесе «бұрын-соңды болмаған соққы» жасалатынын ескертті. Бұл мерзім сондай-ақ қақтығысты тоқтатудың дипломатиялық жолдарын іздеуге берілген уақыт ретінде қарастырылып отыр.

Израиль әскері жексенбі күні Ирандағы қару-жарақ өндіретін нысандарға соққы жасағанын және мұндай нысандарға бағытталған операция бірнеше күн ішінде аяқталатынын мәлімдеді.

Бұған жауап ретінде Иран Израильге зымырандар мен дрондармен соққы жасады.

Израиль қорғаныс армиясы мәліметінше, олардың басым бөлігі әуеде жойылған. Парсы шығанағы елдері де таңертең ерте Тегеран ұшырған зымырандар мен дрондардың тосқауылдан өткенін хабарлады.

Израиль Ливандағы құрлықтағы операцияларын да жүргізіп жатыр. Мұнда Хезболлах жасақтарымен шайқас жүріп жатыр. Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху бұл әрекеттердің мақсаты «солтүстік өңірдегі елді мекендерді қорғау үшін буферлік аймақты кеңейту» екенін айтты.

Ливандағы шайқастарда бір израильдік әскери қызметкер қаза тауып, тағы үшеуі жараланды. Осылайша 2 наурыздан бері «Хезболлахқа» қарсы қайта басталған операцияда қаза тапқан израильдік әскерилер саны беске жетті.

Сенбі күні Израильдің Ливанның оңтүстігіне жасаған соққысы салдарынан үш журналист қаза тапты. Ливан билігі бұл шабуылды «әскери қылмыс» деп атады. Ал Израиль тарапы олардың бірін — «Хезболлахқа» тиесілі «Аль-Манар» телеарнасының тілшісін нысанаға әдейі алғанын, оны «журналист кейпіндегі қарулы ұйым мүшесі» деп айыптады.

Пәкістан билігі Сауд Арабиясы, Түркия және Мысыр Исламабадқа жоғары деңгейлі дипломаттарды жібергенін мәлімдеді. Олар екі күндік келіссөздер барысында соғысты тоқтату мәселесін талқыламақ.

Пәкістан премьер-министрі Шехбаз Шариф Иран президенті Масуд Пезешкианмен аймақтағы әскери жағдайға қатысты «кең ауқымды келіссөздер» жүргізгенін айтты.

Ал Иран сыртқы істер министрі Аббас Арагчи түрік әріптесімен телефон арқылы сөйлесіп, Тегеранның дипломатиялық бастамаларға күмәнмен қарайтынын жеткізді. Ол АҚШ-ты «негізсіз талаптар қоюда» және «қайшылыққа толы әрекеттер жасауда» деп айыптады.

Трамптың арнайы өкілі Стив Уиткоффтың айтуынша, Вашингтон Тегеранға атысты тоқтату мүмкіндігіне қатысты 15 тармақтан тұратын талаптар тізімін ұсынған. Онда Ормуз бұғазын қайта ашу және ядролық бағдарламаны шектеу мәселелері қамтылған.

Иран бұл ұсынысты қабылдамай, оның орнына бес тармақтан тұратын өз жоспарын ұсынды. Онда өтемақы төлеу және бұғаз үстіндегі егемендігін мойындау талаптары бар.

АҚШ-пен де Иранмен де байланысы жақсы Пәкістан арағайындық миссияны күшейтіп, тараптар арасындағы қайшылықтарды жоюға және аймақтағы әскери қақтығысты тез арада тоқтатуға мүдделі екенін мәлімдеді.