Жаңа Конституция қабылдау ұсынылды

Жекелеген түзетулер жеткіліксіз.

Жаңа Конституция қабылдау мәселесін қарастыру керек. Ата заң жобасымен танысып шыққан комиссия мүшелері, өзгерістің ауқымды екенін алға тартып, осындай ұсыныс жасады. Олардың айтуынша, бірлі-жарым бастама аздық етеді. Конституциялық комиссияның бүгінгі отырысы, Ата заң сұлбасын талқылауға арналды. Қандай ұсыныс пен пікір айтылды?

Комиссия мүшелері кеше жаңартылған Конституция жобасын қолдарына алып, құжатпен жан-жақты танысқан. Енді бүгінгі отырыс сол алғашқы нұсқаны талқылауға арналды. Отырыста сан алуан пікір айтылып, қатысушылар жаңа ұсыныстармен келді. Тіпті кей нормалар пікірталас тудырды. Жиында бірінші болып сөз алған Мұрат Әбенов «Конституциялық реформа арқылы тарихи қателікті түзететін мүмкінді туды» деп, "республикалық референдум" атауын "жалпыұлттық референдум" деп өзгертуді ұсынды. Ал Сергей Пономарев өлім жазасына тыйым салынатынын мәлімдеді. Адамды әдейі, қасақана өлтіруге ешкімнің құқығы жоқ деген норма енгізіледі. Депутаттың айтуынша, бұл Ата заңдағы гуманизм құндылығын күшейтеді. Конституциямен етене жұмыс істейтін мамандар да өз пікірлерін ортаға салды. Адвокаттар алқасының төрағасы Мәди Мырзағараев жаңа нормалар қоғамның сұраныстарына сай келетінін айтып, адам құқықтары сақталғанын жеткізді. Ал сөз соңында жаңа Ата Заң мәселесін қарауды ұсынды.

Мәди Мырзағараев, республикалық адвокаттар алқасының төрағасы, конституциялық комиссияның мүшесі:

- Кеше жобаның алдын ала нұсқасы таныстырылды. Мен бұл өзгерістердің барлығын тереңнен зерделеп шықтым. Мұнда Конституцияның мазмұндық тұжырымдамасын өзгертуге бағытталған өзге де маңызды жаңалықтар аз емес. Олардың барлығы қоғамның бүгінгі сұранысына, заман талабына сай келеді. Осыған байланысты Конституциялық комиссия аясында жаңа Конституция мәселесін қарау орынды деп санаймын.

Бұл пікірді Дания Еспаеева да қуаттады. Ол заманның ағымы мен жаңа сын-қатерлерді негізге ала отыра жекелеген түзетулер мұндай өзгерістерге қажетті айқындықты қамтамасыз етпейді деді. Оның ұсынысы - бізге жаңа Конституция қажет. Себебі өзгеріс тым ауқымды. Ал мұндай реформа болса, жаңа редакция қабылдануы қазіргі заңда да жазылған.

Дания Еспаева, ҚР Парламенті Мәжілісі төрағасының орынбасары, конституциялық комиссияның мүшесі:

- Заңда нақты жазылған. Нормативтік құқықтық актінің мәтініне оның көлемінің жартысынан астамына жететін өзгерістер мен толықтырулар енгізілген жағдайда оның жаңа редакциясы қабылданады. 

Бұл ойды өзге де қатысушылар қолдады. Осы тақырыптың төңірегінде бұдан өзге бірнеше ұсыныстар айтылды. Комиссия құрамында әкімдер де бар. Халықтың тынысымен һәм тұрмысымен етене таныс олар да құр алақан емес. Мысалы, Жеңіс Қасымбек Конституцияға «Халық үніне құлақ асатын мемлекет», «Заң мен Тәртіп» және «Таза Қазақстан» идеяларын енгізу бастамасын көтерді.

Жеңіс Қасымбек, Астана қаласының әкімі, конституциялық комиссияның мүшесі:

- Жергілікті мемлекеттік органдардың жұмысының жемісті болуы халықпен жүйелі байланысты талап етеді. Тәжірибе көрсеткендей, тұрғындармен тұрақты және конструктивті диалог орнату аймақтарды кешенді дамытудағы негізгі фактор болады. Құрметті әріптестер, осы маңызды сұрақтарды Конституция жаңа жобасында Қазақстан Республикасының негізгі қағидаттары деп қарастырып, енгізуді ұсынамын. 

Осылайша отырыс ұсыныс пен пікірге толы болды. Білім-ғылым, неке институтына қатысты жаңа нормалар тыңғылықты талқыланды. Құрылтай мен Халық Кеңесі құрылымдары тағы бір пысықталды.

Бекзат Аманов