Жергілікті қамту: алпауыт компаниялардың үлесі қандай

Атап айтқанда, бүгін Парламент Мәжілісінің Экология мәселелері және табиғат пайдалану комитеті «Теңізшевройл», «Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг Б.В» және «North Caspian Operating Company» компанияларының реттелетін сатып алуларындағы қазақстандық қамту үлесін арттыру мәселесі бойынша тақырыптық отырыс өткізіп жатыр.

- Өнеркәсіптік әлеуетті нығайтуға және отандық өндірісті қолдауға, жергілікті қамтуды дамытуға бағытталған мемлекеттік саясатты іске асыру - елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының басым бағыттарының бірі. Осы бағытта министрлік НКОК, ҚПО, ТШО-мен бірлесіп жергілікті қамтуды дамыту бойынша айтарлықтай жұмыс жүргізді. 2025 жылғы бірлескен жұмыстың нәтижесінде 4 бағытта ілгеріледі. Біріншіден, қазақстандық тауар өндірушілерді қолдауды көздейтін тендерлік рәсімдер жетілдірілді. Екіншіден, жергілікті қамтуды дамытуға арналған нақты нысаналы индикаторлар бекітіліп, оның өсуіне институционалдық негіз қалыптастырылды. Үшіншіден, отандық тауар өндірушілермен жалпы 35,8 млрд теңге сомасына ұзақ мерзімді шарттар жасалды. Төртіншіден, өткізілген Мұнай-газ машина жасау форумы қорытындысы бойынша қазақстандық тауар өндірушілер мен жұмыс (көрсетілетін қызмет) берушілер құжаттарға қол қойды. Бұл тұрғыда 2025 жылғы форумда жалпы 443,8 млн АҚШ доллары көлемінде 33 келісімшарт жасалды. Қазақстандық тауар өндірушілердің одан әрі ынтымақтастық туралы 12 меморандумына қол қойылды, - деді Е.Ақбаров.

Министрлік қабылданатын шаралардың тиімділігін бағалау үшін жер қойнауын пайдаланушылардың, соның ішінде ірі мұнай-газ компанияларының сатып алу қызметінің қорытындысын қарастырды. Онда 2025 жылдың қорытындысы бойынша жалпы сатып алу көлемі 4,6 трлн теңгеге жетті, оның ішінде елішілік құндылық 3 трлн теңгені немесе 65,1% - ды құрады. Үш ірі оператордың (ТШО, ҚПО, НКОК) тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді жалпы сатып алу көлеміндегі үлесі 60,8% болды. Соның ішінде:

- НКОК - 453,3 млрд теңге болды, оның ішінде елішілік құндылық – 318,1 млрд теңге немесе 70,1%;

- ҚПО - 602,8 млрд. теңге, оның ішінде елішілік құндылық – 367,6 млрд теңге немесе 61%;

- ТШО - 1780,9 млрд теңге, оның ішінде жергілікті қамту – 909,0 млрд теңге немесе 51,0%.

Вице-министрдің сөзіне қарағанда, операторларға жыл соңына дейін сатып алу көлемі бойынша жергілікті қамту үлесін ұлғайтуды, сондай-ақ бекітілген даму бағдарламалары аясында нысаналы индикаторларға қол жеткізуді қамтамасыз ету қажет.

Еске салсақ, жақында «ҚАЗМҰНАЙГАЗСЕРВИС-2026» конференциясында Энергетика вице-министрі Ерлан Ақбаров ірі кен орындарындағы отандық тауар өндірушілердің үлесін кеңейтуге қатысты түсінік берді.