Жолашар тың бағыттар

Биылғы V Ұлттық құрылтай заман ағымына орай жаңа бағытқа қадам басқан батыл бастамаларымен ерекшеленді.

Біріншіден, Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың осыдан бес жыл бұрын Ұлттық құрылтай деген жаңа бастаманы көтеруінің астарында жатқан негізгі идеяны жұрт енді түсінді. Ұлттың болашағына қажетті ойлар тоғыстыратын жиын­ды Құрылтай деп атайтын қазақы ұғымға саяси мағына жүк­теп, енді халық қалаулылары заң шығаратын саяси органның да тамырына ұлттық рухты сіңіру үшін оны бұдан былай Құрылтай деп атауды ұсынды. Шындығында, Парламент деген халықаралық терминнің маз­мұнында ұлттық салмақ жоқ еді. Құрамында негізінен ұлт өкіл­дері отыратын заң шығарушы органның еуропаша аталуының өзі құлаққа тосын естілетін де, жүрекке жете бермейтін. 

Екіншіден, ендігі жерде Қазақ­стан халқы Ассамблеясы мен ұлт­тық мұраттарды жүзеге асырып келе жатқан Ұлттық құрылтайды бір арнаға тоғыстыратын Халық кеңе­сі құрылатын болды. Бұл да – халқымызды ұлттық бірлік­ке бас­тайтын Қасым-Жомарт Кемелұлы ұсынған батыл да нық қадам.

Үшін­шіден, бұрын Парла­ментте Қазақстан халқы Ассамб­лея­сы мүшелеріне арнал­ған квота болатын. Президент бұл жөніндегі ойын ашық айтты: «Депутаттардың ішінде арнайы тағайындалған «таң­даулы тұлғалар» болмауы керек. Олар бәріне бірдей, ортақ тәртіп­пен сайлануы керек. Соған сәйкес ҚХА-ның арнайы квотасы алынып тасталады», деді. Бұл – қазіргі көпвекторлы экономикалық саясат ықпалындағы ахуалды таразылап барып айтылған кесімді шешім.

Төртіншіден, қолданыстағы Ата заңымызда «жекелеген қате­лер бары анықталды. Кезінде тер­минологиялық, стильдік кем­шіліктерге жол берілген. Конс­ти­туциялық реформа аясында осы олқылықтарды түзеуіміз керек», дей келе Президент мына мәселеге айырықша мән берді: «Ата заңның преамбуласын ұлттық құнды­лық­та­рымызды айшықтап, қанша заман өтсе де, өзекті болып қала беретіндей етіп қайта жазуымыз керек. Онда қазақ жеріндегі өркениет пен мемлекеттіліктің тарихы терең екені нақты көрініс табуға тиіс», деді. 

Бесіншіден, құрамында Ұлттық құрылтай мүшелері, БАҚ басшылары, мәслихат төрағалары, қо­ғамдық кеңес өкілдері бар жүз­ден астам білікті азамат болатын Конституциялық комиссия құрылады. Президенттің айтуынша бұл комиссия барлық ұсынысты сараптап, саралап, қорытындылап, нақты өзгерістер жобасын әзірлейді.

Алтыншыдан, мемлекеттік рәміздерімізге айрықша мән беріледі. Өткенде іссапармен Түркияға барғанымда бірден көзіме түсіп, көңілімді түркі халқына деген айрықша сүйіс­пеншілікке бө­леген көрініс – мемлекеттік меке­мелерді айтпа­ғанның өзінде, мемлекеттік тудың ұшақта да, әуе­жайда да, кітапханаларда да, базар­ға бар­саңыз да, дүкенге кір­сеңіз де, көше бойлап жүрсеңіз де айы мен жұлдызы жарасып желбіреп тұрғаны. Әлемнің озық елдеріндегі мемлекеттік рәміздерге деген осы секілді құрметтті көріп, көңі­­ліне түйіп қана қоймай, сол рәміз­­дердің ұлттық рухтың оянуы­ ­мен мемлекетшілдік сана­ның асқақтауына ықпалы зор екеніне көзі жеткен Президент: «...туымызды, елтаңбамызды көліктерде, үйлерде, көшелерде және елімізде немесе шетелде өтетін спорттық және басқа да іс-шараларда дұрыс пайдалану маңызды. Көк туы­мыздың желбіреп тұрғанын көр­генде, ерекше қуаныш сезіледі. Бұл арқылы еліміздің азаматтарының бірлігі мықты, ұлт ретінде тұтас екеніміз айқын көрінеді», деді. Демек, алдағы күндерде мем­ле­кет­тік рәміздеріміз туралы заңға да жаңа нормалар мен ережелер қосылады.

Әлбетте, Президент тарапынан бұдан басқа да айтылған соқталы ойлар болды. Олар ағымдағы саяси һәм заңнамалық өзгерістерден гөрі экономикалық дамуға, әлеу­мет­тік әлеуеттенуге, рухани же­тілу­ге қатысты айтыл­ған еді. Олар­дың қатарында жекеменшік мек­теп­тер­ді, меди­ци­налық ұйым­дарды мемлекет есебінен қар­жыландыру, Салық кодексіне өзгерістер енгізу, «QazaqGaz» компаниясының мүмкіндігін ұтымды да тиімді пайдалану, ер мен әйелдің одағын ресми түрде бекіту, «бүкіл адамзат үшін өте маңызды міндет» – Арал өңірінің экологиялық жүйе­сін қалпына келтіру, өмір сүру жасын ұзартуға ықпал ету мәселелері болды.

Қорыта келгенде айтарымыз, мемлекетіміздің жаңа заман талабына сай жаңаша өркендеуіне жолашар тың бағыттар ұсынған Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен өткен V Ұлттық құрылтайдың тарихи маңызы зор болмақ.

Сағатбек Медеубекұлы,

М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері

Соңғы жаңалықтар

Шекара маңындағы ауылдар қайта өркендеу кезеңіне аяқ басты

Ауыл • Бүгін, 09:40

Цифрлық трансформацияның жаңа кезеңі

Пікір • Бүгін, 09:38

Суперкомпьютердің мүмкіндігі мол

Технология • Бүгін, 09:35

Қателіктің алдын алады

Ғалам ғажаптары • Бүгін, 09:30

Басқа басылымдардан: Қазақстан мен Өзбекстан Бейбітшілік кеңесінің Жарғысына қол қойды

Басылым • Бүгін, 09:28

Жоғары білімге ЖИ-ді енгізу нені өзгертеді?

Білім • Бүгін, 09:25

Соғыста да адамзаттық қағидаттар сақталуы шарт

Әлем • Бүгін, 09:23

Кітап қорын толықтыруда нені ескеру керек?

Мәдениет • Бүгін, 09:20

Елімізде «Oxford Hub» ашылады

Білім • Бүгін, 09:15

Мәдени құндылықты сақтау жайы байыпталды

Саясат • Бүгін, 09:12

Мемлекеттілік тарихының бедерлі белестері

Пікір • Бүгін, 09:10

Бизнес және жайлы іскерлік орта

Саясат • Бүгін, 09:07

Ұлт ұпайын түгендеген басқосу

Пікір • Бүгін, 09:05

Қазына қаржысы мақсатсыз жұмсалмауға тиіс

Қаржы • Бүгін, 09:02

«Қыз алып қашу» – ауыр қылмыс

Қоғам • Бүгін, 08:57

Барлық жаңалықтар