Жоспарланған науқан белгілері: Құрылтай сайлауы алдында фейктер саны артты

Құрылтай сайлауы қарсаңында қазақстандық медиа кеңістікте жалған мәліметтер, фейктер мен арандатушылық материалдардың жаппай таралуы тіркеліп отыр, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі ҚР Президенті жанындағы ОКҚ Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығына сілтеме жасап.

Фейктер қалай жасалады және қай жерде таратылады?

Орталықтың мәліметінше, мұндай ақпарат жүйелі түрде қолданылып таратылады. Алғашқы кезеңде арандатушылық сипаттағы ақпараттық себеп қалыптастырылады, кейін ол анонимді алаңдарда жарияланып, одан соң бот-желілер арқылы бір мезетте жаппай таратылады. Бұл жаппай таралу әсерін жасанды түрде қалыптастырып, кең қоғамдық резонанс бар деген жалған түсінік туғызуға мүмкіндік береді.

Мамандар жарияланымдардың бірдей тезистермен және ұқсас визуалдық безендірумен синхронды түрде шығуы олардың орталықтандырылған әрі ұйымдасқан сипатта екенін көрсететініне, кейін бұл хабарламалар түрлі платформада жаппай таратылатынына назар аударады. Сонымен қатар, мұндай контенттің едәуір бөлігі жасанды интеллект технологиясының көмегімен жасалады. Дипфейктер – қолдан жасалған, бірақ шынайы көрінетін аудио, фото және видеоматериалдар дайындалып, кеңінен таратылып жатыр.

Мұндай платформалар ретінде көбінесе анонимді Telegram-арналар, әлеуметтік желілердегі қауымдастықтар мен өзара байланысты бот-аккаунттардың "желілері" қолданылады. Орталықтың хабарлауынша, бірқатар жағдайда шетелден үйлестірілген жұмыстың айқын белгілері байқалады.

Бұл ретте, орталық өкілдері мұндай науқандарды ұйымдастырушылар қоғам үшін ең өзекті тақырыптарды – сайлау процесін, сыртқы саясатты және әлеуметтік-экономикалық мәселелерді таңдайтынын атап өтті. Мұндай әрекеттердің мақсаты – мемлекеттік институттар мен ресми тұлғалардың беделіне нұқсан келтіру, билік институттарына деген сенімді әлсірету және жасанды түрде әлеуметтік шиеленіс тудыру екені айтылды.

Орталық бұған дейін Құрылтай сайлауы жақындаған сайын мұндай науқандардың жандануы мүмкін екенін ескерткен болатын.

"Сайлау кезеңінде мұндай шабуылдар азаматтардың сайлау процесіне деген сенімін төмендетуге бағытталады. Олардың мақсаты – қоғамда алаңдаушылық туғызып, сындарлы диалогты өзара айыптаулар мен ашық текетірес арнасына бұру", - делінген хабарламада.

Орталықтың мәліметінше, сайлау науқаны кезеңінде әлеуметтік платформалардағы екі жүзден астам анонимді және деструктивті аккаунтта, сайттар мен басқа да ресурстарда таратылған 15-ке жуық ақпараттық шабуыл сериясы тіркелді. Оның ішінде жасанды интеллект технологиялары, манипуляциялық ақпараттар, жалған құжаттар, сондай-ақ қазақстандық және шетелдік танымал тұлғалардың, мемлекеттік орган басшыларының бейнелері қолданылған дипфейктер бар.

"Оларды бейтараптандыру мақсатында 44 материал шықты. Атап айтқанда, бейнероликтер, нұсқаулықтар, ақпараттық-ағартушылық постерлер, сондай-ақ сайлау науқаны төңірегінде кең таралған және қайталанатын мифтерді жоққа шығаруға, халықтың ақпараттық сауаттылығын арттыруға бағытталған жарияланымдар дайындалып, жарияланды", - деп хабарлады орталық.

Сондай-ақ орталық мамандары анонимді дереккөздерден алынған ақпаратқа, әсіресе эмоциялық-арандатушылық сипаттағы жарияланымдарға сыни тұрғыдан қарауға шақырды. Бір хабарламаның ондаған арна мен аккаунтта бір мезетте пайда болуы оның шынайылығының дәлелі емес екенін атап өтті. Сонымен қатар түпнұсқа дереккөздерді тексеру, ақпаратты ресми мәліметтермен және кәсіби БАҚ-тағы материалдармен салыстыру ұсынылады.

Еске салсақ, Құрылтай сайлауы (Қазақстанның бірпалаталы парламенті) 23 тамызға белгіленген. Құрылтай пропорционалды жүйе бойынша сайланатын 145 депутаттан тұрады. Сайлауға 7 саяси партия қатысады, олардың тізімінде 546 кандидат бар.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз