Гүлжан Джаксымбетова, BCC Life: Сақтандырушылар тұтынушымен қарапайым әрі түсінікті тілде сөйлесуі керек

Қазақстандықтар неге ұзақ мерзімге ақша жинауға құлықсыз? Шарттардың күрделі жазылуы сақтандыру саласының дамуына қалай әсер етеді? Жасанды интеллект адам-агентті алмастыра ала ма? Бұл сұрақтарға "BCC Life" ӨСК" АҚ басқарма төрайымы Гүлжан Джаксымбетова Kazakhstan Insurance Forum 2026 форумының кулуарында Informburo.kz сайтына берген сұхбатында жауап берді.

Ол сақтандыру саласында клиенттермен қарапайым әрі түсінікті тілде сөйлесудің маңызын түсіндірді. Сондай-ақ "цифр мен адамның" синергиясы нарыққа 2030 жылға қарай елдің қаржы жүйесіндегі үлесін 10 пайызға жеткізуге қалай көмектесетінін түсіндірді.

Нарықтың төмен қамтылуы және әлеуеті

– Гүлжан Кәрібайқызы, форумның сараптамалық сессияларында Қазақстанда өмірді сақтандыру саласы жеткілікті деңгейде дамымағаны айтылды. Саладағы негізгі көрсеткіштер қандай? 

– Бүгінде өмірді сақтандыру секторындағы (ӨСК) сақтандыру сыйлықақыларының 60 пайыздан астамы зейнетақы аннуитеттеріне тиесілі. Екінші орында міндетті сақтандыру тұр. Ал тікелей ерікті өмірді сақтандырудың үлесіне шамамен 120 млрд теңге тиесілі. Оның жартысы – жинақтаушы өнімдер, екінші жартысы – жинақтаушы емес өнімдер.

Бұл ретте жинақтаушы сақтандыру бойынша 60 млрд теңгелік жинақ заттай түрде тұр. Бұл – бары-жоғы 9 мың қолданыстағы полис. Қазақстан халқының саны 20,6 миллионнан асатынын ескерсек, бұл өнімдердің халық арасында таралу деңгейі өте төмен екенін көруге болады.

– Қазақстан үшін қандай көрсеткішке ұмтылу керек?

– Біз дамыған елдердің тәжірибесіне сүйенуіміз керек. Қазір Қазақстанда өмірді жинақтаушы сақтандырудың көлемі ЖІӨ-нің (ЖАӨ) шамамен 1 пайызын құрайды. Ал қалыптасқан нарықтарда бұл көрсеткіш 3-10 пайыз аралығында.

Күрделі шарттар икемді өнімдерге қарсы

– Сақтандыру компанияларының қазіргі өнімдері клиенттердің шынайы сұраныстарына сай келе ме?

– Сақтандырушылар шарттарды икемді етіп, клиенттің қажеттілігіне қарай бейімдеуі керек. Клиенттер салауатты өмір салтын қолдау бағдарламаларына, қолжетімді телемедицина және тұрақты медициналық тексерулер сынды қосымша мүмкіндіктерге оң көзбен қарайды. Өйткені денсаулық – адамдар үшін басты құндылықтардың бірі.

Дегенмен, қазіргі қазақстандық жинақтаушы өнімдерді түсіну қиын. Сақтандыру ережелері тым көлемді және күрделі заң тілінде жазылған. Сондықтан компаниялардың қарапайым әрі түсінікті тілге көшуі өте маңызды. Қазіргі тұтынушы шешімді тез қабылдап, жылдам әрі сапалы нәтиже алғысы келеді. Мәселе өнімдердің мәнінде емес. Біз қандай жағдайда да таза тәуекелмен немесе жинақтаушы өнімдермен жұмыс істейміз. Негізгі мәселе – ақпаратты ұсыну формасында.

– Мәселені цифрлық маркетинг пен өнімді ілгерілету арқылы шешуге бола ма?

– Мәселенің шешімі – технологияның көмегімен ақпаратқа жылдам қол жеткізу. Реттеуші тәуекелдерді бақылау шартымен жасанды интеллектіні (ЖИ) енгізу қажеттігін де атап отыр.

Технологиялар клиентке скорингтен бірден өтіп, табысы, жасы және денсаулық жағдайына қарай сақтандырудың бірнеше жеке нұсқасын алуға мүмкіндік беруі керек. Осы цифрлық кезеңнен кейін ғана клиент сақтандыру компаниясымен саналы түрде қарым-қатынас жасай бастауы мүмкін.

ЖИ мен сақтандыру агенттерінің синергиясы

– Жасанды интеллект сақтандыру агенттерін ығыстыра ала ма?

– Олай деп ойламаймын, бірақ ол делдалдың рөлін түбегейлі өзгертеді. ЖИ бастапқы деректерді жинау, скоринг жасау және негізгі коммерциялық ұсыныстарды дайындау сияқты күнделікті қайталанатын жұмыстарды атқара алады. Ал агент, өз кезегінде, сарапшылық қызметке көбірек көңіл бөле алады.

Агенттер күрделі әрі стандартқа сыймайтын мәселелер туындаған кезде қажет болады. Біздің менталитетіміз сондай, адамдар ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелерге және өмірге қатысты сұрақтарға өте мұқият қарайды. Сенім тек адаммен тікелей қарым-қатынас барысында қалыптасады. Агент клиенттің күмәнін сейілтіп, оның нақты қажеттілігін түсінетін маман ретінде маңызды рөл атқарады. Меніңше, сақтандыру нарығы үшін оңтайлы модель – "цифр + сарапшы".

Кедергілер мен тарихи сенімсіздік

– Қазақстандықтар көбіне қандай себептерге байланысты өмірін сақтандырудан бас тартады?

– Бұған бірнеше фактор әсер етеді. Олардың қатарында макроэкономикалық тұрақсыздық, геосаяси тәуекелдер және инфляцияға қатысты алаңдаушылық бар. Мұндай жағдайда адамдарға ақшасын ұзақ мерзімге салу психологиялық тұрғыдан қиын.

Көпшілігінде базалық қажеттіліктерді жабу бірінші орында тұр. Оның үстіне елде халықтың несие жүктемесі де жоғары. Ақпараттың аздығы да әсер етеді. Көбі ӨСК мүмкіндіктері туралы біле білмейді. Бұған қоса, қаржы институттарына деген бұрыннан қалыптасқан сенімсіздік бар. Адамдар ұзақ мерзімді жоспардан гөрі пайдасын қазір алғанды жөн көреді. Әлі күнге дейін жеке жоспарлауға емес, мемлекеттің әлеуметтік көмегіне арқа сүйеу әдеті басым.

– Өмірді сақтандыру мәдениетін дамыту бойынша мемлекеттік бағдарламалар бар ма?

– Саланы танымал ету – мемлекетпен бірге атқаратын ортақ міндетіміз. Реттеуші барлық өмірді сақтандыру компанияларының (ӨСК) өнімдері жинақталатын бірыңғай маркетплейс құру бастамасын көтерді. Тұтынушы бір жерден өнімдердің шарттарын салыстырып, өзіне қолайлы нұсқаны таңдай алады.

BCC Life Қаржыгерлер күніне орай Дмитрий Казанцевпен бірлесіп жазған "Сақтандыру туралы қарапайым тілмен" кітабын шығаруға дайындалып жатыр. Бұл жоба халықтың қаржылық сауатын арттырып, сақтандыруға қатысты кең тараған қате түсініктерді сейілтуге бағытталған.

2030 жылдың көкжиегі

– Егер біз 2030 жылы саланың даму нәтижелерін қорытындыласақ, қандай өзгеріс басты жетістік болар еді?

– Негізгі мақсат – өмірді сақтандыру компанияларының Қазақстанның қаржы жүйесіндегі үлесін кемінде 10 пайызға жеткізу. Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша сақтандыру секторын 2030 жылға дейін дамытуға арналған жаңа бағдарлама әзірленді, тұжырымдамалық өзгерістер "Сақтандыру нарығы туралы" жаңа заңда көрініс табады.