65 миллионға 290 шаршы метр. Қазақстандық шенеуніктерге қандай қызметтік тұрғын үй сатып алынады?

Бір адамның өзінен бес пәтер сатып алу, 300 шаршы метрлік жеке үй және жүздеген миллион теңге - мұның бәрі қазақстандық шенеуніктерге арналған қызметтік тұрғын үйді мемлекеттік сатып алулар туралы. Tengrinews.kz тілшісі бұл жүйе қалай жұмыс істейтінін зерттеді.

Бір адамның өзінен бес пәтер сатып алу, 300 шаршы метрлік жеке үй және жүздеген миллион теңге - мұның бәрі қазақстандық шенеуніктерге арналған қызметтік тұрғын үйді мемлекеттік сатып алулар туралы. Tengrinews.kz тілшісі бұл жүйе қалай жұмыс істейтінін зерттеді.

Шенеуніктерге қызметтік тұрғын үй сатып алу қоғамда дау тудыратын тақырыптардың біріне айналады. Әрине, бұл қажетті нәрсе, әсіресе әртүрлі өңірлерге жоғары білікті мамандар келген жағдайда. Алайда қазақстандықтарда тұрғын үй құнына қатысты сұрақтар жиі туындайды. Мысалы, Павлодардың бұрынғы әкімі Әнуар Күмпекеевке 50 миллион теңгеге пентхаус сатып алынғаны қоғамда үлкен резонанс тудырып, сөгіс беруге себеп болған еді.

Редакция қазіргі уақтта шенеуніктерге қызметтік пәтерлер сатып алу қалай жүріп жатқанын анықтау үшін, соңғы уақытта өткен тендерлерді зерттеді.

Ұлытау облысы

23 қаңтарда Ұлытау облысы әкімдігінің басқармасы бес қызметтік пәтер сатып алу бойынша конкурс жариялады. Бұл мақсатқа 142,8 миллион теңге бөлінген, яғни әр пәтерге шамамен 28,5 миллион теңгеден.

Техникалық сипаттамаға сәйкес, пәтерлер Жезқазғанда (облыс орталығы) болуы тиіс және 2025 жылдан ерте пайдалануға берілмеген болуы керек. Ауданы 58–65 шаршы метр аралығында болуы қажет. Балкон немесе лоджияның болуы міндетті.

Нәтижесінде конкурсқа тек бір қатысушы - А. М. К. есімді адам (бұл - инициалдар, жеке деректерді қорғау туралы заң толық аты-жөнін жариялауға мүмкіндік бермейді, бірақ редакцияда бар) қатысқан. Ол бастапқы бөлінген сомадан 1 428 теңгеге төмен баға ұсынып, бес пәтердің барлығын ұтып алған.

Қызығы, мемлекеттік сатып алу сайтында дәл осындай аты-жөні және ЖСН-і бар адамның бұрын Ұлытау облысындағы Сәтбаев қаласының экономика және қаржы бөлімінің басшысы болғаны туралы ақпарат бар. Осыдан пәтерлер бұрынғы шенеуніктен сатып алынған болуы мүмкін деген болжам шығады.

Бұған дейін, бірнеше ай бұрын, Ұлытау облысы әкімдігі істер басқармасы Жезқазғанда тағы үш екі бөлмелі пәтер сатып алуға конкурс өткізіп, оған 60 миллион теңге бөлген. Бұл жолы конкурсқа үш түрлі жеке тұлға қатысып, әр пәтерді 19,8 миллион теңгеден ұсынған.

Алайда бұл жолы екінші нарықтағы тұрғын үй сатып алынған. Техникалық сипаттамада үйлердің салынған жылы 1971 жылдан ерте болмауы және ауданы кемінде 44 шаршы метр болуы тиіс деп көрсетілген.

Осыдан кейін сол жылы Жезқазған қаласының тұрғын үй қатынастары бөлімі екі үш бөлмелі қызметтік пәтер сатып алған. Бірі 25 миллион теңгеге, екіншісі 24,9 миллион теңгеге алынған.

Бірінші жағдайда хабарландыруда ауданы 56–58 шаршы метр, ал үйдің салынған жылы "1983 жылдан ерте емес" болуы керек деп көрсетілген. Екінші жағдайда - ауданы 59–61 шаршы метр, "1979 жылдан ерте емес".

Ал сәуірде Жезқазған әкімі аппараты жалпы ауданы 68–70 шаршы метр болатын үш бөлмелі қызметтік пәтер сатып алу туралы конкурс жариялаған. Бұл мақсатқа 28 миллион теңге бөлінген.

Хабарландыруда үйдің салынған жылы 1988 жылдан ерте болмауы және пәтерде жаңа жөндеу жасалып, онда ешкім тұрмаған болуы керек деп көрсетілген. Қазіргі уақытта конкурс өтінімдерді қабылдау кезеңінде.

Қорытындылай келе, жақында аймақта 10 қызметтік пәтер сатып алынған және тағы бір пәтерге байқау жарияланған.

Жезқазғандағы пәтер бағасы қанша?

Мемлекеттік органдар қызметтік тұрғын үй сатып алуға бөлетін сомаларға тағы бір рет қарасақ, олар мынадай:

бір пәтерге 28,5 миллион теңге (58–65 шаршы метр, 2025 жылдан ерте емес салынған); 19,8 миллион теңге (44 шаршы метр, 1971 жылдан ерте емес); бір пәтерге 24,9 миллион теңге (59–61 шаршы метр, "1979 жылдан ерте емес"); 28 миллион теңге (68–70 шаршы метр, 1988 жылдан ерте емес).

Бұл бағалар қаншалықты негізді және нарыққа сай ма? Мұны түсіну үшін біз Жезқазғандағы жылжымайтын мүлік сату сайттарын қарап шықтық. Онда ауданы шамамен 60 шаршы метр болатын үш және төрт бөлмелі пәтерлер 16–18 миллион теңге аралығында сатылып жатқаны анықталды.

Бұл - шамамен 1975–1987 жылдары салынған ескі кеңестік үйлер. Біз оларды таңдадық, себебі көрсетілген тендерлерде дәл осындай ауданы мен салынған жылы ұқсас пәтерлер талап етілген.

krisha.kz сайтынан скриншот

Егер ауданы 44 шаршы метрден кем емес, 1971 жылдан кейін салынған пәтерлерді қарастырсақ, олардың бағасы 9–15 миллион теңге аралығында өзгереді.

Өкінішке қарай, 2025 жылы салынған үйлердегі пәтерлердің сатылымы туралы хабарландырулар кездеспеді. Ал пайдалануға берілген үйлердің ішінде 2023 жылғы тұрғын үйлер бар, олардың бағасы 21,5 миллион теңгеден басталады.

Ал басқа өңірлерде қалай? Қызылорда облысы

2025 жылдың аяғында Қызылорда облысы Ақай ауылдық округі әкімінің аппараты қызметтік тұрғын үй сатып алу үшін конкурс жариялап, бұл мақсатқа 68,5 миллион теңге бөлген.

Техникалық сипаттамаға сәйкес, үй толық әрленген (таза әрлеу) болуы тиіс, ал салынған жылы - 2024–2025. Үйдің ауданы 270–290 шаршы метр аралығында, жер телімі - 10 сотық болуы қажет.

Конкурсқа тек бір ғана жеке тұлға қатысқан. Қатысушы әкімдік бөлген сомамен дәл бірдей баға ұсынып, жеңімпаз деп танылған. 

Біз Ақай ауылдық округіндегі басқа жеке үйлердің бағасын салыстырып көруді жөн көрдік. Қазір хабарландыру сайттарында бұл аймақта жеті ұсыныс бар, олардың бағасы 2,5 миллионнан 25 миллион теңгеге дейін өзгереді.

Сұрауда көрсетілгендей үлкен үйлерді табу мүмкін болмады. Дегенмен іздеу нәтижесінде 12 сотық жердегі 247 шаршы метрлік бір үй 25 миллион теңгеге, ал 10 сотық жердегі 217 шаршы метрлік тағы бір үй 16 миллион теңгеге сатылып жатқаны анықталды.

krisha.kz сайтынан скриншот

Петропавл

Наурыздың аяғында Петропавл әкімдігінің Құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі ауданы 48–54 шаршы метр болатын пәтерлерді сатып алу үшін 11 тендер жариялады.

goszakup.gov.kz сайтынан скриншот

Тағы үш конкурс - 39-дан 42 шаршы метрге дейінгі пәтерлер үшін.

goszakup.gov.kz сайтынан скриншот

Барлық жағдайда бұл пәтерлердің қандай мақсатта сатып алынатыны көрсетілмеген. Әдетте әкімдіктер бұл қызметтік тұрғын үй ме, әлде әлеуметтік осал топтарға арналған пәтерлер ме, нақтылап жазады.

Барлық тендердің техникалық сипаттамасында бірдей мәліметтер берілген. Пәтерлер 2025 жылдан ерте пайдалануға берілмеген тұрғын үйлерде болуы тиіс және барлығы жөндеу жүргізілмеген, бастапқы әрлеуде болуы қажет. Айырмашылығы тек ауданына байланысты.

Сонымен қатар әр тендерде көрсетілген баға әртүрлі. Мысалы, ауданы 48–54 шаршы метр болатын пәтерлердің бағасы 19,6–20,8 миллион теңге аралығында. Ал 39–42 шаршы метрлік пәтерлер - 16,1–16,2 миллион теңге.

Қазір бұл сатып алулардың барлығы өтінім қабылдау кезеңінде, сондықтан пәтерлер нақты қандай бағаға алынатынын әзірге айту мүмкін емес.

Дегенмен көрсетілген сомалардың негізділігін бағалау үшін Петропавлдағы тұрғын үй сатылымы туралы хабарландыруларды қарастырдық. Онда шамамен осындай аудандағы, бастапқы әрлеудегі пәтерлердің нарықтағы бағасы орта есеппен 15,5 миллион теңгеден басталатыны көрінеді.

krisha.kz сайтынан скриншот

Пәтер мәселесі

Шенеуніктерге арналған қызметтік тұрғын үйді сатып алу бірнеше рет қоғамда қызу талқыланған. Солардың ішіндегі ең резонансты оқиғалардың бірі - 2018 жылы болған. Ол кезде Павлодар әкімдігінің бөлімі екі деңгейлі қызметтік пәтерді 49,9 миллион теңгеге, ал тағы екі төрт бөлмелі пәтерді 39,5 және 39,1 миллион теңгеге сатып алған.

Әкімдікте бұл сатып алуды сол кезде ротация арқылы Павлодарға 15-тен аса мемлекеттік қызметкер келгенімен түсіндірген, оларға қызметтік тұрғын үй қажет болған. Олардың тізімінде сол кездегі қала әкімі Әнуар Күмпекеев те болған.

Алайда облыстық деңгейдегі әкімдік бұл сатып алуды қолдамаған. Әнуар Күмпекеев бюджет қаражатын тиімсіз жұмсағаны үшін сөгіс алды, ал шамамен 50 миллион теңгеге алынған екі деңгейлі қызметтік пәтерді басқа тұрғын үйге айырбастап, жетім балаларға беру туралы шешім қабылданды. Нәтижесінде бір пәтердің орнына жеті пәтер сатып алынған.

"Облыс әкімі біздің өңірге ротация арқылы келетін мемлекеттік қызметкерлерге тұрғын үй беру қажет деген пікірмен келісті, бірақ мұндай жоғары бағамен және жеке тұрған ғимараттарда емес, қолданыстағы көппәтерлі тұрғын үй қорынан, яғни қарапайым көпқабатты үйлерден беру керек, халыққа жақын болуы үшін", - деп хабарлаған еді сол кезде Павлодар облысы әкімдігінің баспасөз қызметі.

Бұл жағдай парламентте де, үкіметте де талқылауға себеп болды. Оған сол кездегі қаржы министрлігінің басшысы Әлихан Смайылов та пікір білдірген. Ол мұндай шығындардың барлығы ашық болуы тиіс екенін айтқан.

Редакция аталған мемлекеттік сатып алуларға қатысты әкімдіктердің пікірлерін жариялауға дайын.