Әл Фарабидегі ЖКО жалған айғақтар үшін жаңа іс қозғалды

Tengrinews.KZ парақшасынан алынған ақпаратқа сәйкес, Qazaq24.com хабарлайды..

Алматыдағы Әл-Фараби даңғылында үш адамның өмірін қиған жол апаты туралы іс бірнеше айдан бері талқыланып жатыр. Қаза болған бойжеткендердің бірінің отбасының мүддесін қорғаған Мейірман Шекеев сотталушыны "арашалап" қалғысы келген куәгерлерге қатысты жаңа қылмыстық іс қозғалғанын хабарлайды, деп хабарлайды Tengrinews.kz.

Іс Алматы қаласының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотында судья Еркін Майшиновтың төрағалығымен қаралып жатыр. Бұған дейін прокурор айыптау актісін оқып, ресми сараптамалардың қорытындысын жариялаған болатын.

Іс материалдарына сәйкес, сотталушы рөлге жеңіл дәрежедегі мас күйінде отырған (1,30 промилле), ал оның Zeekr автокөлігінің соқтығысу алдындағы жылдамдығы сағатына 219 шақырымға жеткен.

Не болды?

Қаза болған бойжеткендердің бірінің отбасының мүддесін қорғаған Мейірман Шекеев сот кулуарында тергеу сотталушымен трагедия алдында бірге болғандарға қатысты жеке іс қозғалғанын хабарлады.

"Сотталушының қасында болған төрт азаматқа қатысты көрінеу жалған айғақ бергені үшін Қылмыстық кодекстің 420-бабы 1-бөлігі бойынша қылмыстық іс қозғалды. Сөз ол адам ішімдік ішіп отырғанда бірге болғандар туралы болып отыр", - деді Шекеев.

Заңгердің түсіндіруінше, Zeekr жүргізушісінің таныстары тергеуді шатастырмақ болып, күдіктінің мас болғанын жоққа шығарған көрінеді.

"Бастапқыда бұл төртеуі күдікті А. П. мүлдем ішімдік ішпегенін айтқан. Алайда кейін медициналық сараптама қорытындысы шығып, төленген шотты қоса алғанда басқа да дәлелдер табылды. Осыдан кейін тергеуші бұл эпизодты жеке өндіріске бөліп, материалдарды тергеуге жолдады", – деп толықтырды ол.

Анықтама. 420-баптың 1-бөлігі – "Сотқа дейінгі тергеп-тексеру барысында куәгердің көрінеу жалған айғақтар беруі" санкциясы 6 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеу немесе айыру жазасын қарастырады.

Ескерту: Заңгер Мейірман Шекеев қаза тапқан 22 жастағы К.-ның отбасының мүддесін бұдан былай қорғамайды. 1 маусымда сотта бойжеткеннің анасы сотталушыны кешіргенін және өз өкілдерінің қызметінен бас тартатынын мәлімдеді. Ол және Mercedes-тің 29 жастағы жүргізушісінің туыстары соттан сотталушыға шартты мерзім тағайындауды сұрады.

Прокуратура не дейді?

Қалалық прокуратура Әл-Фарабидегі жол апатын тергеу аясында көрінеу жалған айғақ беру дерегі бойынша полицияның қылмыстық іс қозғағанын растады.

"Полиция департаментінің тергеу басқармасы әл-Фараби даңғылындағы жол-көлік оқиғасын тергеуге байланысты Қылмыстық кодекстің 420-бабы 1-бөлігі бойынша көрінеу жалған айғақ беру дерегі бойынша қылмыстық істі тергеп жатыр. Тергеу қорытындысы бойынша қылмыстық қудалау органы заңнамада көзделген тәртіппен процестік шешім қабылдайды", – деп хабарлады ресми сауалға берілген жауапта.

Алматы прокуратурасы істің басқа мән-жайларын ҚІЖК-нің 201-бабына сәйкес тергеу құпиялығына сілтеме жасап, ашудан бас тартты.

Tengrinews.kz редакциясы Алматы қалалық полиция департаменті мен Ішкі істер министрлігіне пікір алу үшін жүгінді. Материал жарияланған сәтте ведомстволардан жауап келген жоқ.

Бұған дейін қандай жайттар белгілі болды?

Адам өліміне әкеп соқтырған соқтығысу туралы негізгі істен бөлек, тергеу тағы екі қылмыстық істі зерттеді:

Қызметтегі әрекетсіздік. Күдікке Алматы қалалық Полиция департаменті басшыларының бірінің жүргізушісі – полиция қызметкері ілінді. Тергеу мәліметінше, оның әрекетсіздігі адам өліміне әкеп соққан жол апатына себеп болуы мүмкін (370-баптың 4-бөлігі, 1-тармағы – "Ауыр зардаптарға әкеп соққан қызметтегі әрекетсіздік"). Бұл іс бойынша тергеу амалдары аяқталды. Билікті асыра пайдалану және "ерекше" мемлекеттік нөмірлер беру. Ішкі істер министрлігінің Өзіндік қауіпсіздік департаменті тыйым салынған мемлекеттік нөмірлердің заңсыз берілуі мүмкін екендігін зерттеп жатыр. Іс 362-баптың 1-бөлігі ("Билікті асыра пайдалану") бойынша тергелуде. Сөз болып отырғаны Zeekr жүргізушісінің 100 QR 02 нөмірі.

Анықтама: Қазақстанда мемлекеттік нөмірлер үшін тыйым салынған 106 әріптік тіркесімнің тізімі бар (оның ішінде SEX, USA, KNB, MVD, OPG, SOS және басқалары). ІІМ бұл серияларға Тіл саясаты комитетінің тілдік сараптамасы негізінде тыйым салған.

Жүргізушіге қандай айып тағылып отыр және оған қандай жаза тағайындалуы мүмкін?

Күдікті А. П. Қылмыстық кодекстің 345-1-бабының 4-бөлігі "Алкогольдік масаң күйде жол жүрісі қағидаларын бұзу, абайсызда екі немесе одан да көп адамның өліміне әкеп соғу" бойынша айыпталып отыр.

Анықтама: Бап санкциясы белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан өмір бойына айыра отырып, 7 жылдан 10 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруды қарастырады.

Айыптау актісі

Алдын ала тыңдау барысында мемлекеттік айыптаушы айыптау актісін оқыды. Тергеу нұсқасы бойынша, сотталушы А. П. – Zeekr 001 автокөлігінің иесі әрі жүргізушісі – рөлге мас күйінде отырған.

Сондай-ақ айыптау мәліметтеріне сәйкес, көлікте тіркеу құжаттарына сәйкес келмейтін 100 QR 02 нөмірі болған.

"Жүргізушіге көлікті тіркеу құжаттарына сәйкес келмейтін мемлекеттік нөмірлермен басқаруға тыйым салынады. Алайда сотталушы әл-Фараби даңғылымен батыс бағытта жалған 100 QR 02 мемлекеттік нөмірі тағылған Zeekr 001 көлігімен келе жатып, шамамен сағат 3:30-да белгіленген жылдамдық режимін сағатына 80 шақырымнан асырып жіберген және жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қажетті шараларды қолданбаған. Осылайша ол жол қозғалысының басқа қатысушыларының өмірі мен денсаулығына үнемі қауіп төндірген. Меңдіқұлов көшесімен қиылыста сотталушы қарсы бетке шығып кетіп, әл-Фараби даңғылымен шығыс бағытта келе жатқан Mercedes-Benz автокөлігімен бетпе-бет соқтығысқан", – деді прокурор.

Соқтығысу салдарынан оқиға орнында үш адам қаза тапты: 1996 жылы туған Mercedes жүргізушісі, сондай-ақ оның 2003 және 2005 жылы туған екі жолаушысы.

Айыптау актісін оқу кезінде қаза тапқандардың туыстары көз жасына ерік берді.

Сотталушы қандай жылдамдықпен жүрген?

Сондай-ақ прокурор сотқа айыптаудың негізі болған ресми сараптамалардың қорытындысын жариялады. Оған сәйкес, сотталушы жеңіл дәрежелі мас күйінде болған, ал соқтығысу алдында оның көлігінің жылдамдығы сағатына 219 шақырым болған.

Сотталушы өзіне тағылған айыптың мәнін түсінетінін мәлімдеп, БАҚ-та суреті мен анкеталық мәліметтерін жарияламауды сұрады. Сондай-ақ ол істі алқабилердің қатысуымен қараудан бас тартты.

ҚР ІІМ видеосынан кадр "Өз іс-әрекетімді ақтамаймын" – Zeekr жүргізушісі

Төрағалық етуші судья тараптардың басты сот талқылауын өткізу форматы туралы пікірін тыңдағаннан кейін, сотталушы А. П. қаза тапқандардың отбасыларына көңіл айтып, кешірім сұрады.

"Ешқандай сөз де, ешқандай іс-әрекет те жақындарыңызды қайтара алмайтынын түсінемін. Әр отбасына қаншалықты қайғы әкелгенімді білемін. Өз іс-әрекетімді ақтамаймын. Ештеңеге үміт артпаймын, ештеңеден дәметпеймін. Заңға сәйкес жазамды толық өтеуге дайынмын. Тек бостандыққа шығып, қолдан келгенше отбасыларыңызға көмектескім келеді. Өзімді кешірмеймін және сіздерді ұмытып кетпеймін. Кешіріңіздер", – деді ол.

Отырыс аяқталғаннан кейін журналистер қаза тапқандардың туыстарымен сөйлеспек болды, бірақ олар пікір беруден бас тартты. Қаза болған қыздардың бірінің отбасының ұстанымы туралы олардың өкілі Мейірман Шекеев егжей-тегжейлі айтып берді.

"Біздің тарап материалдық және моральдық зиянды өтеу туралы азаматтық талап арыз беру ниетінде. Біз моральдық шығын ретінде 100 миллион теңге талап етеміз, өйткені адам өмірі баға жетпес құндылық. Сондай-ақ марқұм автокөлік сатып алу үшін несие алған болатын – қазір ата-анасы оны әлі де төлеп жатыр", – деді Шекеев.

Сондай-ақ Мейірман Шекеев қаза тапқандардың бірінің отбасы сотталушымен татуласуға келіскенін қосып өтті.

Әл-Фарабидегі қайғылы оқиғаның хронологиясы

Еске салайық, 21 наурызға қараған түні Алматыда ірі жол апаты болды: әл-Фараби даңғылы мен Меңдіқұлов көшесінің қиылысында Mercedes пен Zeekr автокөліктері соқтығысты. Жол-көлік оқиғасы салдарынан үш адам қаза тапты.

Mercedes маркалы көліктің 29 жастағы жүргізушісі мен 20 және 22 жастағы екі жолаушы қыз оқиға орнында көз жұмды. Zeekr жүргізушісі аман қалып, түрлі жарақатпен ауруханаға жатқызылды. Жол апаты кезінде ол мас болған.

Оған қылмыстық іс қозғалды. Қылмыстық кодекстің 345-бабы 4-бөлігі 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасын қарастырады.

Сонымен қатар мемлекеттік нөмір белгілері заңсыз берілуі мүмкін деген уәждер бойынша Өзіндік қауіпсіздік департаментімен қылмыстық іс қозғады, бірнеше лауазымды адам қызметінен босатылды.

12 мамырда істі тергеу аяқталды. 28 мамырда Алматының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотында алдын ала тыңдау өтті.

Әлеуметтік желілерде жол апатына полиция қызметкері қатысқан көше жарысы себеп болуы мүмкін деген нұсқалар пайда болды, содан кейін тексерулер мен қызметтік тергеулер басталды. ІІМ Алматы ПД-ның бірқатар басшысын қызметінен шеттетті, олардың бірінің жүргізушісі ұсталды.

Дау салдары

Осыдан кейін 26 наурызда ІІМ мәлімдеме жасады. Сондай-ақ министрдің бұйрығымен Алматы Полиция департаменті бастығының сыртқы қызметтер мен жол қауіпсіздігін қадағалайтын орынбасары, сондай-ақ әкімшілік полиция және қоғамдық қауіпсіздік басқармаларының басшылары қызметтерінен босатылды.

Сондай-ақ ІІМ тергеудің жаңа мән-жайын хабарлады.

"Полиция департаменті басшылары бірінің жүргізушісіне қатысты әрекетсіздік дерегі бойынша қылмыстық іс қозғалды. Ол уақытша ұстау изоляторына қамалды. Қызметтік тексеру де, қылмыстық істер де аясында медиа кеңістікте таратылып жатқан ақпаратты қоса алғанда, барлық жағдай егжей-тегжейлі тексерілетін болады", - деп хабарлады бұған дейін департамент бастығы - ІІМ ресми өкілі Шыңғыс Әлекешев.

Сондай-ақ ол мемлекеттік нөмірлік белгілердің заңсыз берілгені туралы уәждер бойынша Өзіндік қауіпсіздік департаменті қылмыстық іс қозғағанын атап өтті.

Анықтама: ІІМ деректері бойынша, 2026 жылдың наурызына сәйкес, Қазақстанда мемлекеттік нөмір үшін тыйым салынған 106 әріптік тіркесім тізімі бар. Тыйым салынған сериялар ішінде: SEX, USA, KNB, MVD, OPG, SOS және басқалары бар. Ішкі істер министрлігінің мләмітеінше, тыйым 2018 жылы Мәдениет және спорт министрлігінің Тілдерді дамыту комитеті жүргізген тілдік сараптамаға негізделген.