Zeekr жүргізушісі Әл Фарабидегі ЖКО алдында нөмірлерін ауыстырғанын мойындады

Qazaq24.com, Tengrinews.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып түсініктеме береді..

Алматыдағы әл-Фараби даңғылында үш адамның өмірін қиған қайғылы жол апаты бойынша сотта айыпталушыдан жауап алу жалғасып жатыр. 15 маусымда ол Zeekr автокөлігінде неліктен өзге нөмір болғанын түсіндірді, деп хабарлайды Tengrinews.kz.

Көлікке неліктен өзге нөмір тағылған?

Судья Еркін Майшинов айыпталушының алғашқы айғақтарын жариялады, оған сәйкес ол апат болған күні Zeekr автокөлігін басқа көліктің тіркеу нөмірімен айдаған.

"21 наурызда сағат 21:00 шамасында мен мейрамханадан Zeekr 9X автокөлігімен шықтым, оған менің ЖШС-не тіркелген басқа көліктің 100 QR 02 нөмірі тағылған болатын. 009 нөмірі жоғалып қалғандықтан, мен 100 QR 02 нөмірін тақтым", – деп судья А. П.-ның түсініктемесін оқып берді.

Сотталушы бұл деректі растады, бірақ мұндай әрекет арқылы камералардан жасырынуды көздемегенін мәлімдеді.

"Екі көлік те өзімдікі. Бірі ЖШС атына, екіншісі жеке тұлға ретінде өз атыма рәсімделген. Сол күні 100 QR 02 нөмірі тұрды. Бір нөмірді жоғалтып алып, екінші көліктің нөмірлерін ауыстырып тақтым. Бұл айыппұлдан қашу үшін емес. Ол нөмірге де айыппұлдар тура солай келеді және төленеді", – деді ол.

ҚР ІІМ видеосынан кадр

Айыпталушы автомектепте оқыған-оқымағаны есінде жоқ

Прокурор айыпталушының жүргізуші өтілін тексеруге ерекше тоқталды. Мемлекеттік айыптаушы ер адамның көлікті нақты қашаннан бастап айдай бастағанын және автомектепте оқудан өткен-өтпегенін нақтылады.

Айыпталушы қайғылы оқиғаға дейін бірде-бір рет жол-көлік оқиғасына түспегенін атап өтті.

"Жүргізуші куәлігім 18 жасымнан бері бар. Содан бері 14 жыл ішінде ешқандай жол апатына ұшыраған емеспін", – деді ол.

Прокурор А. П.-дан куәлік алмас бұрын автомектепте оқыдыңыз ба деп сұрағанда, айыпталушы: "Бұл 18 жылдан астам уақыт бұрын болған. Тіпті есімде жоқ", – деп жауап берді.

Бұл ретте бұған дейін сотта іс материалдары жарияланған болатын, оған сәйкес оның қазіргі жүргізуші куәлігі айтарлықтай жақын арада – 2021 жылдың 4 маусымында берілген.

Сондай-ақ бұған дейінгі отырыста судья сотталушының қайғылы оқиғаға дейін жол жүру ережелерін бірнеше рет бұзғаны туралы мәліметтерді жариялаған болатын.

Айыпталушы А. П. / Отырыстан түсірілген видеодан скриншот

ЖКО-ның себебі неде: сотталушының нұсқасы

Сотталушының өзі апатты Zeekr автокөлігінің техникалық ақауымен байланыстырады. Ол өз нұсқасын 15 маусымда өткен жауап алу кезінде мәлімдеді.

Оның айтуынша, мейрамханадан шыға бергенде-ақ бақылау панелінде ескерту индикаторлары жанған, ал әл-Фараби даңғылының бойымен келе жатқанда гуіл пайда болған. Оны жою үшін жүргізуші айналымды арттыруды ұйғарған.

"Мен сол жақ жолақтан оң жаққа ауыса бастадым. Сол сәтте жолаққа қайтару жүйесі күрт іске қосылып, көлік тайғанап кеткен болуы мүмкін. Қарсы беттегі жолаққа шығып кеткеннен кейін көлік басқаруға көнбеді. Оңға немесе солға бұруға тырыстым, бірақ көлік істен шығып, тежегіш істемеді. Содан кейін жол апаты болды", – деді ол сотта.

Сотталушының айтуынша, ол тек жансақтау бөлімінде есін жиып, сол жерде үш адамның қаза тапқаны туралы білген.

Сотта сонымен қатар апат алдында ер адамның достарымен Алматыдағы танымал орындардың бірінде уақыт өткізгені белгілі болды. Бұған дейін сотта айыпталушы сол кешті қалай өткізгені және қанша мөлшерде алкоголь ішкені туралы егжей-тегжейлі айтып берген болатын – толығырақ мына жерден оқыңыз.

Zeekr жүргізушісіне қандай айып тағылып отыр және оған қандай жаза тағайындалуы мүмкін?

Үш адамның өмірін қиған жол апатына қатысты атышулы істі Алматының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соты қарап жатыр.

Күдікті А. П. Қылмыстық кодекстің 345-1-бабының 4-бөлігі "Алкогольдік масаң күйде жол жүрісі қағидаларын бұзу, абайсызда екі немесе одан да көп адамның өліміне әкеп соғу" бойынша айыпталып отыр.

Анықтама. Бап санкциясы белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан өмір бойына айыра отырып, 7 жылдан 10 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруды қарастырады.

Айыптау актісі

Алдын ала тыңдау барысында мемлекеттік айыптаушы айыптау актісін оқыды. Тергеу нұсқасы бойынша, сотталушы А. П. – Zeekr 001 автокөлігінің иесі әрі жүргізушісі – рөлге мас күйінде отырған.

Сондай-ақ айыптау мәліметтеріне сәйкес, көлікте тіркеу құжаттарына сәйкес келмейтін 100 QR 02 нөмірі болған.

"Меңдіқұлов көшесімен қиылыста сотталушы қарсы бетке шығып кетіп, әл-Фараби даңғылымен шығыс бағытта келе жатқан Mercedes-Benz автокөлігімен бетпе-бет соқтығысқан", – деді прокурор.

Соқтығысу салдарынан оқиға орнында үш адам қаза тапты: 1996 жылы туған Mercedes жүргізушісі, сондай-ақ оның 2003 және 2005 жылы туған екі жолаушысы.

Айыптау актісін оқу кезінде қаза тапқандардың туыстары көз жасына ерік берді.

Сотталушы қандай жылдамдықпен жүрген?

Ресми сараптама қорытындысы бойынша, соқтығысу алдында оның көлігінің жылдамдығы сағатына 219 шақырым болған.

ҚР ІІМ видеосынан кадр "Өз іс-әрекетімді ақтамаймын" – Zeekr жүргізушісі

28 мамырда сотта сотталушы А. П. қаза тапқандардың отбасыларына көңіл айтып, кешірім сұрады.

"Ешқандай сөз де, ешқандай іс-әрекет те жақындарыңызды қайтара алмайтынын түсінемін. Әр отбасына қаншалықты қайғы әкелгенімді білемін. Өз іс-әрекетімді ақтамаймын. Ештеңеге үміт артпаймын, ештеңеден дәметпеймін. Заңға сәйкес жазамды толық өтеуге дайынмын. Тек бостандыққа шығып, қолдан келгенше отбасыларыңызға көмектескім келеді. Өзімді кешірмеймін және сіздерді ұмытып кетпеймін. Кешіріңіздер", – деді ол.

Қаза болғандардың отбасы Zeekr жүргізушісіне шартты жаза сұрап отыр

1 маусымда Алматыда негізгі сот талқылауы басталды. Онда қаза тапқан екі адамның – 1996 жылы туған Mercedes жүргізушісі мен 2003 жылы туған жолаушы қыздың туыстары сотталушымен татуласқандарын айтып, оған шартты жаза тағайындауды сұрады.

8 маусымда үшінші марқұмның анасы да осындай ұстанымда болды.

Қаза тапқан 22 жастағы К.-ның анасы 100 миллион теңгеге талап арыз түсірмек болған өкілдерінің қызметінен де бас тартты. 11 маусымда 29 жастағы Е.-нің отбасы да өкілдер қызметінен бас тартқаны белгілі болды.

Айыпталушының өзі сотта болған оқиға бойынша кінәсін мойындайтынын мәлімдеді.

3 маусымда Ішкі істер министрінің бірінші орынбасары Санжар Әділов Мәжілісте өткен брифингте тараптардың татуласуы адам өліміне әкеп соққан жол апаты ісінің нәтижесіне қалай әсер етуі мүмкін екендігіне қатысты пікір білдірді. Оның айтуынша, жәбірленушілердің ұстанымы айыпталушының қылмыстық жауапкершіліктен босатылуына жол бермейді.

Марқұмдардың жақындарының мәлімдемесі қоғамда қызу пікірталас тудырды. Осыдан кейін Tengrinews.kz тілшісімен байланысқа шыққан 20 жастағы марқұм Т.К.-ның әкесі сотталушыны кешірмейтінін айтып, оның ең қатаң жазаға тартылуын талап ететінін жеткізді.

Tengrinews.kz тілшісіне берген сұхбатында әкесі тоғыз жыл бұрын ажырасқанын, бірақ қызын өзі тәрбиелегенін айтты.

"Бұл әйел менімен ажырасқанына тоғыз жыл болды. Қызымды туғаннан өзім бағып-қағып, киіндіріп, тәрбиелеп, оқыттым. Ол менің тұңғышым. Мен жерлеу рәсімі мен асын өткізумен айналысып жатқанда, ол полицияға барып, өзін жәбірленуші ретінде танытып, сотқа дейін жетіп үлгеріпті", – деді ол.

Тағы оқыңыз: “Кешірмедім, кешірім бермеймін де“. Әл-Фараби даңғылындағы жол апатында қаза тапқан қыздың әкесі күтпеген мәлімдеме жасады

Жол апатына қатысты екі қылмыстық іс тоқтатылды

Бұған дейін әл-Фарабидегі жол апаты фактісі бойынша тағы 3 қылмыстық іс қозғалған еді. Алайда кейін оның екеуі тоқтатылды.

Билікті асыра пайдалану және "ерекше" мемлекеттік нөмірлер беру. 26 наурыздан бастап ІІМ-нің өзіндік қауіпсіздік департаменті тыйым салынған мемлекеттік нөмірлердің заңсыз берілу мүмкіндігін тергеді. Іс 362-баптың 1-бөлігі – "Билікті асыра пайдалану" бойынша тергелген. Бұл жерде мәселе Zeekr жүргізушісінің 100 QR 02 нөміріне қатысты болуы мүмкін.

Кейін 3 маусымда "қылмыстық құқық бұзушылық құрамының болмауына байланысты" іс тоқтатылғаны белгілі болды.

Жалған айғақ беруге қатысты іс. Бұған дейін тергеу сотталушы қайғылы оқиға алдында бірге болған компанияға қатысты материалдарды жеке іске шығарғаны хабарланған болатын. Олар жалған айғақ берді деп күдіктелген еді. Осы факт бойынша қылмыстық іс қозғалды, бірақ тергеуден кейін полиция қылмыс құрамы жоқ деген қорытындыға келіп, 2026 жылдың 28 мамырында істі тоқтатты.

ІІМ бұл шешімнің заңдылығына түпкілікті бағаны прокуратура беретінін нақтылады.

Полицейге қатысты іс

Адам өліміне әкеп соққан жол апатына қатысты негізгі істен бөлек, тағы бір қылмыстық істі тергеу жалғасып жатыр.

Қызметтегі әрекетсіздік. Күдікке Алматы Полиция департаменті басшылары бірінің жүргізушісі – полиция қызметкері ілінді. Тергеу мәліметінше, оның әрекетсіздігі адам өліміне әкеп соққан жол апатына себеп болуы мүмкін (370-баптың 4-бөлігі, 1-тармағы "Ауыр зардаптарға әкеп соққан қызметтегі әрекетсіздік"). Бұл іс бойынша тергеу аяқталды.

Әл-Фарабидегі қайғылы оқиғаның хронологиясы

Еске салайық, 21 наурызға қараған түні Алматыда ірі жол апаты болды: әл-Фараби даңғылы мен Меңдіқұлов көшесінің қиылысында Mercedes пен Zeekr автокөліктері соқтығысты. Жол-көлік оқиғасы салдарынан үш адам қаза тапты.

Mercedes маркалы көліктің 29 жастағы жүргізушісі мен 20 және 22 жастағы екі жолаушы қыз оқиға орнында көз жұмды. Zeekr жүргізушісі аман қалып, түрлі жарақатпен ауруханаға жатқызылды. Жол апаты кезінде ол мас болған.

Оған қылмыстық іс қозғалды. Қылмыстық кодекстің 345-бабы 4-бөлігі 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасын қарастырады.

Сонымен қатар мемлекеттік нөмір белгілері заңсыз берілуі мүмкін деген уәждер бойынша Өзіндік қауіпсіздік департаментімен қылмыстық іс қозғады, бірнеше лауазымды адам қызметінен босатылды.

12 мамырда істі тергеу аяқталды. 28 мамырда Алматының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотында алдын ала тыңдау өтті.

Әлеуметтік желілерде жол апатына полиция қызметкері қатысқан көше жарысы себеп болуы мүмкін деген нұсқалар пайда болды, содан кейін тексерулер мен қызметтік тергеулер басталды. ІІМ Алматы ПД-ның бірқатар басшысын қызметінен шеттетті, олардың бірінің жүргізушісі ұсталды.

Дау салдары

Осыдан кейін 26 наурызда ІІМ мәлімдеме жасады. Сондай-ақ министрдің бұйрығымен Алматы Полиция департаменті бастығының сыртқы қызметтер мен жол қауіпсіздігін қадағалайтын орынбасары, сондай-ақ әкімшілік полиция және қоғамдық қауіпсіздік басқармаларының басшылары қызметтерінен босатылды.

Қазір Алматы Полиция департаменті бастығының бұрынғы орынбасары Ержан Ұзабаев пен Әкімшілік полиция басқармасының бұрынғы басшысы Серік Шұмаев әл-Фараби даңғылындағы жол апаты туралы видео жариялаған блогер Әділетхан Молдаханмен соттасып жатыр.

Олардың адвокаттарының айтуынша, видеода блогер полицияны жалған нөмір тағып, көліктерінің әйнектерін заңсыз қараңғылатқан жастарды қорғаштайды деп мәлімдеген. Оның пайымдауынша, мұндай әрекеттер жол апатына себеп болуы мүмкін.

Анықтама: Молдаханға Қылмыстық кодекстің 274-бабы 2-бөлігінің 3-тармағы "Бұқаралық ақпарат құралдарын немесе телекоммуникация желілерін пайдалана отырып, көрінеу жалжал ақпарат тарату" бойынша айып тағылып отыр.