АҚШ пен Израиль Иранның әскери жауабынан қорықты ма?

Aikyn.kz америкалық президенттің соңғы мәлімдемелерін Reuters хабарламасына сүйеніп талдайды.

Трамп Ақ үй жасаған мәлімдемесінде: «Мен бүгін шабуыл жасау туралы шешім қабылдауға бір сағат қана қалған едім», – деді. Сонымен қатар ол Иран билігі келісімге келуге «жалбарынып отырғанын» айтады. АҚШ президенті Вашингтонның басты мақсаты – Иранның ядролық қаруға қол жеткізуіне жол бермеу екенін ерекше атап өтті.

Ал Тегеран Вашингтон мен Израильдің қысымына қарамастан, өз шарттарын алға тартуда. Иранның жаңа бейбіт ұсынысында бірнеше маңызды талап бар. Бірінші, барлық майданда соғысты тоқтату. Екінші, АҚШ әскерін Иран маңындағы аймақтардан шығару. Үшінші, америкалық-израильдік шабуылдардан келген шығын үшін өтемақы төлеу. Төртінші, бұрынғы санкцияларды алып тастау және бұғатталған қаржыны Иранға қайтару.

Иран парламентінің ұлттық қауіпсіздік комитетінің басшысы Ибрагим Азизи АҚШ шабуылының уақытша тоқтатылуын Трамптың Иранның «қатаң әскери жауабынан» қорыққанымен байланыстырды. Ал Иран мемлекеттік медиасы Тегеранның бейбіт ұсынысы бұрынғы позициядан айтарлықтай өзгермегенін хабарлады.

Reuters мәліметінше, АҚШ пен Иран арасындағы байланыстарда Пәкістан маңызды делдал рөлін атқаруда. Исламабад өткен айдағы келіссөздерден бері екі тарап арасында хабар жеткізіп келеді. Пәкістандық дереккөз: «Екі тарап үнемі ойын ережесін өзгертіп жатыр. Уақыт өте аз», – деп мәлімдеді.

Қақтығыстың салдары ауыр болды. АҚШ пен Израильдің Иранға жасаған шабуылдары мыңдаған адамның өмірін қиған. Ал Израильдің Ливандағы операциялары жүздеген мың адамның үйін тастап кетуіне себеп болды. Өз кезегінде Иран да Израиль мен Парсы шығанағындағы елдерге дрондар мен зымырандармен ауыр соққылар жасады.

Дональд Трамп пен Израиль премьер-министрі Бенджамин Нетаньяху  бұл соғыстың мақсаты Иранның ядролық бағдарламасын әлсірету, аймақтағы прокси-топтарға қолдауын тоқтату және зымыран әлеуетін жою екенін айтады. Алайда сарапшылардың пікірінше, Иран әлі де байытылған уран қорын сақтап отыр және аймақта ықпал ету мүмкіндігін жоғалтқан жоқ.

Сонымен қатар АҚШ Иранға қарсы экономикалық қысымды күшейтуде. Трамп әкімшілігі ирандық валюта айырбастау компаниясына және Иран банктерімен байланысы бар ұйымдарға жаңа санкциялар енгізді. Бұл жағдай Таяу Шығыстағы геосаяси тұрақсыздықтың әлі де жоғары екенін және әскери қауіп толық жойылмағанын көрсетеді.