АҚШ тың демократиялық партиясы екіге бөлінді, мәселе Израильде

Financial Times талдауына сүйенген Aikyn.kz америкалық саяси бәсекенің даму бағытының өзгеру себептерін түсіндіреді.

 Америкалық сайлаушыны экономика, жұмыс орны мен тұрмыс деңгейі ғана толғандырады. Алайда биылғы демократиялық праймеризде Израильге көзқарас кандидаттың саяси және моральдық ұстанымын анықтайтын басты өлшемге айналды. Бұл қайшылық Мичигандағы Сенат праймеризінен анық көрінеді. Партияның прогрессивті, Палестинаны қолдайтын жастар тобынан шыққан Абдул Әл-Саид пен партияның Израильге жақын дәстүрлі қанатының өкілі Хейли Стивенс арасындағы бәсеке екі буынның саяси текетіресіне айналды.

Әл-Саид қарсыласын Америкалық-израильдік қоғамдық байланыстар комитетінің ықпалындағы кандидат ретінде сипаттады. Аталған ұйым Стивенстің науқанына шамамен 30 млн доллар жұмсаған. Ал Стивенс Әл-Саидті америкалық еврейлерді қоғамдық мәселелерге кінәлі етіп көрсеткісі келеді деп айыптады.

Дегенмен сауалнамалар Әл-Саидтің праймеризде қолдауы жоғары болғанымен, жалпы сайлауда республикашыл кандидаттан жеңілу ықтималдығы басым екенін көрсетеді. Бұл демократтардың Сенатты қайтарып алу мүмкіндігін әлсіретіп отыр.

Америкалық саясатта үлкен өзгеріс байқала бастады. Демократиялық партия ішінде Израильді ашық қолдайтын саясаткерлердің жағдайы қиындай түсті. Пенсильвания губернаторы Джош Шапироның 2028 жылғы президенттік сайлауға қатысты мүмкіндігі әлсіреген. Ал бұрынғы жоғары лауазымды демократ Рам Эмануэль Израильге жыл сайын көрсетілетін америкалық әскери көмекті тоқтатуды қолдайтынын мәлімдеді.

Сарапшылардың пікірінше, демократтар өзара Израиль үшін айтысып жатқанда, партия мен демократиялық жүйеге төнген анағұрлым ауқымды қауіпті назардан шығарып отыр. Ол – жасанды интеллект пен әлеуметтік желі алгоритмдерінің қоғамдық пікірді басқаруы.Америкалық ересектердің шамамен бестен бірі ғана газетке жазылады, ал TikTok қолданушылардың үлесі бұдан 2 есе көп. Әлеуметтік платформалардың алгоритмдері адамдарға байыпты дәлелден гөрі ашу-ыза, қорқыныш пен өшпенділік туғызатын контентті жиі ұсынады. Өйткені бұндай контент белсенділікті арттырып, платформаға көбірек пайда әкеледі. Соның салдарынан салық, денсаулық сақтау немесе әлеуметтік әділеттілік туралы күрделі талқылаулар этностық және діни айыптауларға жол береді. Антисемиттік, исламофобиялық және қастандық теорияларына негізделген жазбалар дәлелді саяси пікірден жылдамырақ таралады.

«Американың Израильмен қарым-қатынасы адамдар талқылауға тиіс маңызды мәселе. Бірақ бұл пікірталаста әзірге алгоритмдер жеңіп жатыр», – деген қорытынды жасайды Financial Times.

Демек америкалық демократтардың басты міндеті тек Таяу Шығыс саясаты бойынша ортақ ұстаным табу емес. Олар қоғамдық пікірді радикалдандыратын цифрлық ортаның демократияға қалай әсер етіп жатқанын да мойындауы қажет болып тұр.