Ата Заң мәтінінің 84 пайызы өзгеруі мүмкін

Жаңартылған Конституция жобасының сұлбасы дайын. Реформа арқылы Ата заң мәтінінің 84%-ы өзгеруі мүмкін. 

Бұл туралы Конституциялық комиссияның бүгінгі отырысында мәлім болды. Барлық бөлімінде жаңашылдық бар. 77-бапқа түзету енгізіледі. Оның ішінде билікті де, бұқараны да қамтитын ауқымды бастамалар жетерлік. Алайда мемлекеттің біртұтастығына қатысты норма өзгеріссіз қалады. Нақты ұсыныстарды келесі бейнематериалдан білейік. 

Жаңартылған Конституция жобасында Преамбула, 11 бөлім және 104 бап бар. «Халық кеңесі» және «Конституцияға өзгерістер мен толықтырулар енгізу» атты екі жаңа бөлім енгізілген. Тағы 4 бөлімнің атауы өзгерді. Осылайша, жаңашылдық Ата Заңның барлық бөлімін қамтып, 77 бапқа түзетілді. Бұл − Конституция мәтінінің 84%-ы. Комиссия жұмысында білікті заңгерлер мен лингвистер белсенді жұмыс істеп жатыр.  Олар әр сөздің мәні мен маңызын сақтауға күш салады.

Бақыт Нұрмұханов, ҚР Конституциялық Сот төрағасының орынбасары, конституциялық комиссияның мүшесі:

Конституцияның Преамбуласы жаңа жалпыұлттық құндылықтар мен қазіргі заманғы сын-қателерлерді ескере отырып, толықтай басқа редакцияда ұсынылады. Онда негізгі заңды қабылдаудың іргелі мақсаттары, қағидаттары, құндылықтары мен уәждері айқындалған. Мемлекеттің миссиясы, оның тарихи сабақтастығы мен қоғамдық бағдарды айқындайтын мәдени ерекшеліктері көрсетілген. Бұл ережелер жиі қайта қарауға жатпайды және ұзақмерзімді перспективада өзектілігін сақтайды.

Сонымен жобада мемлекеттің мәртебесі анық. Қазақстан Республикасы − демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет. Ал оның ең жоғары құндылықтары – адам, оның өмірі, құқықтары мен бостандықтары. Сондай-ақ елдің егемендігін, аумақтық тұтастығын және басқа да маңызды қағидаттарды бекітетін негізгі ережелер көрсетілген. Оған қоса билікті бөлу қағидаты туралы норма жаңаша тұжырымдалып, мемлекет пен діннің өзара іс-қимылын реттейтін ережелер жетілдіріліп жатыр. Иә, өзгеріс көп. Десе де қазіргі Конституциядағы кей норма сақталады. Бақыт Нұрмұханов жекелеген өңірлерге арнайы құқықтық режим белгілеуге қатысты бастаманы айтып, ел аумағының тұтастығы туралы нормаға назар аударды. 

Бақыт Нұрмұханов, ҚР Конституциялық Сот төрағасының орынбасары, конституциялық комиссияның мүшесі:

- Жекелеген өңірлерде Конституциялық заңдар арқылы қаржы саласына қатысты арнайы құқықтық режим белгіленуге негіз көзделеді. Осындай тәртіппен «жедел қарқынмен дамитын қала» арнайы құқықтық режимі белгіленуі мүмкін. ол экономиканы тиімді ілгерілету мақсатында жүзеге асырылмақ. Сонымен қатар Астана Халықаралық қаржы орталығы мен Алатау қаласын дамытуға байланысты. Бұл нормаларды Конституцияның басқа баптарымен тығыз байланыста қарау керек. Республиканың әкімшілік-аумақтық құрылымы тек қана конституциялық заңмен белгіленеді деп бекітіледі. Мемлекеттің біртұтастығы, Қазақстан аумағының тұтастығы, бөлінбейтіндігі және оған қол сұғылмаушылығы туралы норма өзгеріссіз қалады.

Комиссия мүшелеріне жаңартылған Конституцияның бірінші жобасы берілді. Алайда бұл соңғы нұсқа емес. Ұсыныстар әлі де түсіп жатыр. Конституциялық комиссияның төрағасы Эльвира Азимова 13 тұлға өз ойын білдіргенін айтып, барлық бастама мұқият зерделенетінін еске салды. 

Эльвира Азимова, ҚР Конституциялық сотының төрағасы, конституциялық комиссияның төрағасы:

- Дайындалған Конституция жобасының мәтінін мұқият қарау керек болады. Сондықтан қазір мәтінмен топтарда жұмыс істейміз. Сол бойынша нақты тұжырымдалған норма редакцияларымен бірге ұсыныстар беруді сұраймын. Біз оны топтық жұмыс аясында талқылайтын боламыз. 

Осылайша, комиссияның төртінші отырысы Конституция жобасының сұлбасына арналды. Бұл бастамалар тағы бір сүзгіден өтіп, таразыға салынады. Ал келесі отырыс 29 қаңтарда, яғни ертең өтеді.