БЖЗҚ дағы жаңа шектер ипотека алушылардың мүмкіндігін шектеуі мүмкін Экономист

Қазақстанда Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан қаражат алу үшін белгіленетін ең төменгі жеткіліктілік шектерінің айтарлықтай өсуі тұрғын үй нарығына әсер етуі мүмкін.
Мұндай пікірді экономист Руслан Сұлтанов LS басылымына берген сұхбатында айтты. Оның сөзінше, жаңа талаптар зейнетақы жүйесінің тұрақтылығын сақтауға бағытталғанымен, оларды енгізу тәсілі көптеген азаматтар үшін күтпеген жағдай болды. Сарапшының айтуынша, жас ерекшеліктеріне қарай жеткіліктілік шектері 79 пайыздан астам деңгейде көтерілген.

«Көптеген қазақстандықтар зейнетақы жинағын ипотеканың бастапқы жарнасы ретінде пайдалануды жоспарлаған еді. Алайда жаңа талаптар бұл мүмкіндікті едәуір шектеп отыр», – дейді экономист.

Тұрғын үй нарығына әсері

Руслан Сұлтановтың пікірінше, БЖЗҚ қаражатын мерзімінен бұрын алу көлемінің қысқаруы жылжымайтын мүлік нарығындағы сұранысты төмендетуі ықтимал. Соған қарамастан, тұрғын үй бағасының күрт арзандауы күтілмейді.

Себебі баспана құнына инфляция, құрылыс материалдарының бағасы, жер телімдерінің құны және ипотекалық несиелеу шарттары сияқты басқа да факторлар әсер етеді.

Мәселе тек шектерде емес

Сарапшы жаңа шектер зейнетақы жүйесіндегі негізгі проблеманы шешпейтінін атап өтті. Оның айтуынша, көптеген азаматтардың жинағының аз болуы басқа себептермен байланысты.

Олардың қатарында:

ресми жалақы деңгейінің төмендігі; көлеңкелі жұмыспен қамтудың жоғары үлесі; еңбек қызметіндегі үзілістер мен тұрақсыз аударымдар; инфляцияның жинаққа әсері бар.

«Егер азамат ұзақ уақыт төмен жалақы алып немесе бейресми жұмыс істесе, оның зейнетақы жинағы баяу өседі. Сондықтан негізгі назар халықтың табысын арттыру мен көлеңкелі экономиканы қысқартуға аударылуы керек», – деді ол.

Болашақта шектеулер күшеюі мүмкін

Экономист ұзақ мерзімді перспективада зейнетақы жүйесі өзінің бастапқы мақсатына – азаматтарды қартайған шақта қамтамасыз ету міндетіне толық оралуы ықтимал екенін айтты. Мұндай жағдайда БЖЗҚ қаражатын мерзімінен бұрын пайдалану мүмкіндіктері біртіндеп қысқаруы мүмкін.

Сонымен қатар ол мемлекет әлеуметтік наразылықтың алдын алу үшін өтпелі кезеңдер мен жеңілдетілген тетіктерді сақтауы ықтимал екенін атап өтті. Әсіресе тұрғын үй сатып алу мәмілесін аяқтау алдында тұрған азаматтарға қатысты қосымша шешімдер қарастырылуы мүмкін.

Сарапшылардың бағалауынша, жаңа шектердің енгізілуі зейнетақы жинақтарының сақталуына ықпал еткенімен, тұрғын үй алуды жоспарлаған мыңдаған қазақстандық үшін қосымша қаржылық қиындықтар туғызуы мүмкін.