Эйнштейн өзін алаяқ сезінген бе?

Сіз маңызды жетістікке жетіп, айналаңыздан мақтау естіген сәтте іштей: «Бұл жай ғана сәттілік, ерте ме, кеш пе менің ештеңе білмейтінімді бәрі түсінеді» деп ойлаған кезіңіз болды ма? Егер иә болса, сіз «алаяқ синдромымен» (Imposter Syndrome) бетпе-бет келдіңіз. Бұл – адамның өз жетістігін лайықты деп санамай, оны кездейсоқтыққа балап, өзін ішкі әлемінде «білімі жоқ алдаушы» ретінде сезінуі. Бұл ауру емес, психологиялық күй. Ол адамның кәсіби дамуына, өзін-өзі бағалауына және өмірден алатын қанағатына тікелей әсер етеді. 

Фото: Ашық дереккөз

Тіпті Эйнштейн де күмәнданған...

Ең қызығы – әлем халқының шамамен 70%-ы өмірінде кем дегенде бір рет осы сезімді бастан кешіреді. Тіпті ұлы ғалым Альберт Эйнштейннің өзі де өз еңбегіне күмәнмен қарағанын айтқан. Бұл синдромның негізгі белгілері перфекционизмнен басталады: адам кез келген істі мінсіз орындауға тырысып, кішкентай қателігі үшін өзін қатты кінәлайды. Өз жетістігін жоққа шығарып, «жай ғана жолым болды» деп қабылдайды. Сыннан қорқып, әр ескертуді өз біліксіздігінің дәлелі ретінде көреді. Кейбіреулер бұл сезімді жасыру үшін демалыссыз жұмыс істеп, өзін әбден титықтатады.

Əлеуметтік желілер жəне психика: Цифрлық депрессиядан қалай сақтану керек?

Бұл ішкі құрсаудан шығу үшін мынадай қадамдар жасау маңызды:

Сезіміңізді мойындаңыз. Ішіңіздегі қорқынышты сенімді адаммен немесе әріптесіңізбен бөлісіңіз. Дауыстап айтылған күмән өз күшін жоғалта бастайды.

«Жетістіктер журналын» жүргізіңіз. Эмоцияға емес, нақты фактілерге сүйеніңіз: қандай жобаларды аяқтадыңыз, қандай қиындықтарды еңсердіңіз – бәрін жазып отырыңыз.

Қателікке құқық беріңіз. Қателікті әлсіздік емес, тәжірибе ретінде қабылдаңыз. Кәсіби маман болу – қателеспеу емес, қателіктен сабақ алып, әрі қарай даму.

Салыстыруды тоқтатыңыз. Біз көбіне өз ішкі күмәнімізді басқа адамдардың әлеуметтік желідегі «жылтыр» жетістіктерімен салыстырамыз. Бұл – әділетсіз салыстыру. Әр адамның өз жолы, өз қиындығы бар.

Ойлау формулаңызды өзгертіңіз. «Мен мұны білмеймін» деудің орнына «Мен мұны әлі меңгеріп жатырмын» деп айтуды үйреніңіз.

Өз қабілетіңізге күмәндану – сіздің саналы әрі жауапкершілігі жоғары адам екеніңіздің белгісі. Өйткені нағыз білімсіздер өздеріне ешқашан күмән келтірмейді. Есіңізде болсын: сіз бүгін тұрған жеріңізге кездейсоқ келген жоқсыз. Сіз мұнда өз еңбегіңізбен жеттіңіз.

Малика ТОҚТАРБЕКОВА,

ЕҰУ студенті

Соңғы жаңалықтар

Билет бар, орын жоқ: Овербукинг кезінде жолаушы нені білуі тиіс?

Қоғам • Бүгін, 18:10

Эйнштейн өзін «алаяқ» сезінген бе?

Қоғам • Бүгін, 18:01

Референдум-2026: Шетелдегі дауыс беру учаскелерінің тізімі жарияланды

Референдум • Бүгін, 17:48

Мемлекеттік күзет қызметі сарбаздарына іріктеу басталады

Қоғам • Бүгін, 17:47

Тойота көлік құрастыру үшін гуманоид роботтарды қолдана бастады

Технология • Бүгін, 17:30

Мектеп оқушыларын биыл қандай өзгерістер күтеді?

Білім • Бүгін, 17:29

Атырау облысында биыл 125 қандасты қабылдауға квота бөлінді

Аймақтар • Бүгін, 17:22

Əлеуметтік желілер жəне психика: Цифрлық депрессиядан қалай сақтану керек?

Қоғам • Бүгін, 17:18

Ташкенттегі Grand Slam турниріне қатысатын балуандар анықталды

Спорт • Бүгін, 17:10

Сарапшылар Жаңа Конституция жобасын талқылады

Ата заң • Бүгін, 17:05

Жасанды интеллектіні студенттер қалай қолданып жүр?

Технология • Бүгін, 16:50

2035 жылға қарай қандай мамандықтар сұранысқа ие болады?

Еңбек • Бүгін, 16:47

Әскери дронның тілін тапқан маман

Әскер • Бүгін, 16:30

Алматыда жастардың үкіметтік емес ұйымдары құрылады

Жастар • Бүгін, 16:28

Қантқа тәуелділік: Тәттіден бас тартқанда ағзада қандай өзгерістер болады?

Өнім • Бүгін, 16:15

Барлық жаңалықтар