Ерлан Қарин: Жаңа Конституция ел дамуындағы жаңа тарихи кезеңді бастайды

Ерлан Қарин Конституцияның тек ең жоғары заң ғана емес, сонымен бірге өзіндік қоғамдық келісім екенін атап өтті.

"Осы тұрғыдан алғанда, меніңше, жаңа Конституция біздің болмысымызды әлдеқайда айқын білдіреді және қоғамда табиғи түрде қалыптасқан бірқатар негізгі мәселелер бойынша келісімді нақтырақ айқындайды", – деді Мемлекеттік кеңесші.

Ол қолданыстағы Конституцияның қабылданғанына 30 жыл өткенін еске салып, бүгінгі күні қоғамның пікірі бірқатар өзекті мәселелерге қатысты өткір болатынын жеткізді. Мәселен, жаңа Конституция жобасында алғаш рет табиғатқа және экологияға ұқыпты қарау туралы ережелер енгізіліп отыр. Бұл тақырыптар 90-шы жылдары қоғамдық күн тәртібінде іс жүзінде болған жоқ.

Бұдан бөлек, жаңа Конституцияда дәстүрлі құндылықтарды қорғауды күшейту туралы норма қарастырылған.

Сондай-ақ, Ерлан Қарин соңғы жылдары әйелдердің құқықтарын сақтау мәселесіне де қоғамның назары ерекше екенін атап өтті. Оның айтуынша, жаңа Конституцияда әйел құқығы некедегі тең құқықтылық пен өзге де нормалар арқылы қорғалған.

Сонымен қатар, Ерлан Қарин соңғы бірнеше жылда қоғам тарапынан мемлекеттің зайырлы сипатын нақты әрі айқын бекітуге деген сұранысы туралы да пікір білдірді.

"Болашақта да зайырлы мемлекет қағидатына берік болатынымыздың дәлелін халық естігісі келді. Бұл да жаңа Конституция жобасында көрініс тапты. Сонымен бірге жаңа Конституцияда ар-ождан мен діни сенім бостандығына қатысты нормалар сақталады, кей тұста күшейтіледі, бірақ мемлекеттің зайырлы сипаты анағұрлым айқын әрі нақты түрде көрсетіледі. Яғни мүдделердің түсінікті әрі айқын теңгерімі бекітіледі", – деді Мемлекеттік кеңесші.

Оның айтуынша, жаңа Конституцияда жай ғана идеология емес, мета-идеология бекітіледі: яғни плюрализм сақталады, адамдар әртүрлі көзқарасты ұстануы мүмкін, бірақ барлығы біртұтас қоғамдық кеңістікте өмір сүреді.

"Парасатты тепе-теңдікті сақтай отырып, байыпты саясат қисынын растай келе, жаңа Конституция осы мүдделер теңгерімін анағұрлым айқын бекітуге, қоғамдағы жаңа сұраныс пен үмітті дәлірек көрсетуге мүмкіндік береді", – деді Ерлан Қарин.

Ол жаңа Конституция қоғамның жаңа сұраныстары мен үмітін көрсететінін, демек, өзгеше риторика мен жаңа лексиканы талап ететінін атап өтті. Ерлан Қарин қолданыстағы Конституция елдің алдыңғы тарихи кезеңнен енді шығып жатқан кезде – 1995 жылы қабылданғанын да еске салды.

Сөз соңында Мемлекеттік кеңесші жаңа Конституцияны әзірлеу мен оны қоғаммен бірге талқылау жаңа тарихи кезеңнің басталуын білдіретінін де жеткізді. Оның сөзінше, жаңа Конституцияның басты ерекшелігі – құжат қоғамда қалыптасқан тепе-теңдік пен келісімді ғана бекітіп қоймай, елдің қай бағытта дамитынын және Қазақстан болашақта қандай мемлекет құруды көздейтінін айқындайтын басты сұраққа жауап береді.

"Жаңа Конституция жобасында ғылым мен білім құндылықтары өзінің айрықша орнын тапты. Алғаш рет ғылым, білім мен инновациялар мемлекеттің дамуының стратегиялық негізі ретінде жеке бапта бекітілді. Мұның бәрі Қазақстанның адами капиталға басымдық беретін және технологиялық тұрғыдан дамыған ел екенін көрсетеді. Сондықтан жаңа Конституция шартты түрде белгілі бір даму кезеңін аяқтап қана қоймай, жаңа кезеңді ашады – мемлекеттің дамуының жаңа басымдықтарын айқындайды", – деп түйіндеді Ерлан Қарин.