Кәсіпорындар суды үнемдеуге тиіс

Судың да сұрауы келді. Енді кәсіпорындар суды қолданған соң, бірден төгіп тастамай, оны қайта пайдалануға тиіс. Бұл үшін тіршілік нәрін тазартатын жүйе орнатуға міндетті. 

Бұл талапты таяуда бірден енгізе қою қиынға соғады. Өйткені кәсіпкерлер бұған әлі дайын емес. Алдымен тиісті жоспар әзірлеудің өзіне екі жыл уақыт беріледі. Ал одан кейінгі сатылар мен өзге де міндеттер жайлы алдағы минуттарда баяндаймын.

Елдегі өндіріс және қызмет көрсету нысандары жыл сайын миллиондаған текше метр су талап етеді. Ал пайдаланылған суды сүзгіден өткізіп, қайта қолданып жатқан ешкім жоқ. Тіршілік нәрі – шексіз ресурс емес. Сондықтан салада енді тәртіп күшейеді. Жаңа Су Кодексіне сәйкес, кәсіпорындар суды бір рет қолданып, төгіп тастай алмайды. Олар озық үлгідегі құрылғылар орнатып, тіршілік нәрін қайта тазартуға тиіс. Суды пайдалануға рұқсат алар кезде дәл осылай үнемді және ұтымды қолданатынын дәлелдеуге міндеттеледі. Кәсіпкерлер жаңа жүйені алдағы жеті жылдың ішінде енгізуі қажет. Оның алғашқы екі жылы жоспар әзірлеуге, ал қалған мерзімі қондырғыларды орнатуға жұмсалады.

Цитата: ҚР Су ресурстары және Ирригация министрлігі:

Ол үшін өнеркәсіптік ұйымдар мен жылу өндіруші субъектілер суды қайта пайдалану жүйелерін енгізуі қажет. Егер мұндай жүйелер әлі енгізілмесе, онда кәсіпорындар 2027 жылғы 10 маусымға дейін бассейндік су инспекциясына жүйеге көшу жоспарларын әзірлеуге және ұсынуға міндетті. Бұл жоспарларды іске асыру мерзімі бес жылдан аспауы тиіс.

Көлік жууға жылына 100 млн текше метр су кетеді 

Мұндай тұтынушылар қатарына суды каналдан немесе басқа кәсіпорынның құбырынан алатын кәсіпкерлер кіреді. Оның ішінде өндіріс ошақтары, көлік жуу орындары, дәмханалар, сауда орталықтары, қызмет көрсету стансалары бар. Министрліктің есебі бойынша, бір жеңіл көлікті жуудың өзіне 200-250 литр су, ал жүк көлігін жууға 500-700 литр су кетеді. Сонда жылына шамамен 100 млн текше метр су пайдаланылады. Сондықтан олардан тіршілік нәрін үнемдеу мен есепке алу тетіктері талап етіліп отыр. 

Юлия Вознюк, автокөлік жуу орнының әкімшісі:

- Заңға өзгерту енгізілгенін білеміз. Ол үшін қосымша қаржы қажет. Алайда біздің табысымыз жаңа қондырғыларды орнатуға жетпеуі мүмкін. Міндеттеп жатса, оны орындауға тура келеді және бізге мемлекет тарапынан қолдау көрсетіледі деген үміттеміз. 

Суды көп қажет етпейтін дақылдар егіледі 

Елде су ресурстарының 60 пайызы ауыл шаруашылығы саласына тиесілі. Әсіресе Алматы, Жетісу, Қызылорда, Жамбыл және Түркістан облыстары көп тұтынады. Дегенмен келер жылы дәл осы оңтүстіктегі диқандар суды аз қажет ететін дақылдар өсіруге бет бұра бастайды. Өйткені суармалы су тапшылығы 1 млрд текше метрге жетуі мүмкін.  Шардара су қоймасына түсетін тіршілік нәрі 43 пайызға кеміген. Ал Нарын-Сырдария каскадындағы қор былтырғы көрсеткіштен 3,8 млрд текше метрге аз. Алдағы жылы келетін судың мөлшері 1-1,5 млрд текше метр болады деп болжанып отыр. Сондықтан Үкімет суару маусымының тұрақты өтуін қамтамасыз ету үшін су ресурстарын қатаң реттеуге күш салады.

Cу үнемдеген шаруаларға субсидия көбейді 

Суармалы су үшін сараланған субсидия енгізілді. Тіршілік нәрін үнемдеу технологиясын қолданатын шаруаларға демеу-қаржы көлемі 60 пайыздан 80 пайызға дейін ұлғайды. Былтыр ел бойынша 158 мың гектар алқап осындай заманауи құрылғылардың көмегімен суарылған. Сарапшылардың есебінше, алдағы үш жылда су үнемдейтін технология кемінде бір миллион гектар аумақты қамти алады.