Кипрдегі ЕО саммитіне қатысушылар қандай мәселелерді көтерді

Іс-шара Кипрдің ЕО Кеңесіне төрағалығы (2026 жылғы қаңтар–маусым) аясында өтіп жатыр.

Саммит 23–24 сәуір күндері екі қалада ұйымдастырылған: 23 сәуір кешкісін Айя-Напада басталып, 24 сәуірде Никосиядағы «Филоксения» конференция орталығында жалғасады.

Бұл кездесу бейресми сипатқа ие және маусым айында өтетін Еуропалық кеңестің ресми отырысы алдында саяси бағыттарды айқындауға арналған.

Саммитке Еуропалық кеңес президенті Антониу Кошта төрағалық етсе, қабылдаушы тарап ретінде Кипр президенті Никос Христодулидис қатысып жатыр. Жиынға ЕО-ның 26 мемлекетінің көшбасшылары жиналған. Сондай-ақ Украина президенті Владимир Зеленский де қатысып отыр.

Көшбасшылардың назары екі негізгі бағытқа аударылады.

Біріншісі – геосаяси ахуал және Еуропаның жауабы. Атап айтқанда, Таяу Шығыстағы жағдай, әсіресе Иранға байланысты қақтығыстың энергия тасымалдаушылар бағасына және Ормуз бұғазындағы кеме қатынасына әсері қарастырылады. Сонымен қатар Украинаға қолдау көрсету және қауіпсіздікке қатер төнген жағдайда ЕО шартының 42(7)-бабын (өзара қорғаныс қағидаты) іске қосу мүмкіндігі талқыланбақ. Еуропалық комиссия энергетикалық нарықты тұрақтандыруға арналған шаралар пакетін ұсынған.

Екінші бағыт – 2028–2034 жылдарға арналған көпжылдық қаржылық шеңберді талқылау. Көшбасшылар ЕО-ның бәсекеге қабілеттілік, қорғаныс және жасыл трансформация бағытындағы мақсаттары мен нақты қаржылық мүмкіндіктері арасындағы теңгерімді іздейді. Оның ішінде бюджетке жаңа кіріс көздерін тарту мәселесі де қаралады.

Кипр төрағалығы келіссөздерді жеделдетіп, 2026 жылдың соңына дейін келісімге қол жеткізуді мақсат етіп отыр.

Ертең Таяу Шығыс өңірінің серіктестерімен жұмыс түскі асы жоспарланған. Оған Мысыр, Ливан, Сирия президенттері, Иордания королі Абдалла II және Парсы шығанағы араб мемлекеттері ынтымақтастығы кеңесінің бас хатшысы қатысады. Бұл Кипрдің Еуропа мен өңір арасындағы «көпір» ретіндегі рөлін айқындайды.

Осыған дейін Еуроодақ Таяу Шығыстағы ахуалға байланысты Кипрдегі кездесулерін кейінге қалдырған болатын.