Мәдіғали Қарсыбеков: Ұлттық құрамаға сенімді ізбасар даярлау керек

Egemen.KZ парақшасынан алынған деректерге сүйене отырып, Qazaq24.com мәлімдеме жасады..

Ертең Италияның Милан, Кортина-д Ампеццо қалаларында ХХV қысқы Олимпиада додасы басталады. Төрт жылда айналып соғатын ақ аламанда есеміз кетіп, еңсеміз түсетін күйге етіміз үйренісіп кеткендей. Қысқы Олимпия ойындарында Әнұранымыз алғаш рет 1994 жылы шырқалды. Отыз жылдан асты, екінші рет ести алмай келеміз. Әнұранды шырқату былай тұрсын, саңлақтарымыз 2014 жылдан бері қысқы Олимпиаданың медалі қандай болатынын қолмен ұстап, жүрекпен сезінген емес. Топтанып барып, тапталып қайтып жүрміз. Білікті маман, ұзақ жыл шорт-тректен ұлттық құраманың бас бапкері қызметін арқалаған Мәдіғали ҚАРСЫБЕКОВПЕН дүбірлі дода қарсаңында сұхбаттасып, әлеуетімізді сараладық.

Сурет: olympic.kz

– Кейінгі 20 жылда Италия қысқы Олимпия ойындарын екінші мәрте өткізгелі отыр. Елімізден аттанған спортшылардың арасында қалың жанкүйер шорт-трекшілерден де зор үміт, ерен әлеует күтеді.

– Ұлттық құрама мүшелерінің дайындығы ойдағыдай өтті. Оқу-жаттығу жиыны, әлем кубогінің кезеңдері, басқа да әлемдік додаларға түсіп, шеберліктерін шыңдады. Андағайлап алға шығып кеткенім жарамас, халқымыз «арық айтып, семіз шық» дейді. Бәріміздің де күтетініміз – Олимпиада медалі. Спортшылар ел мерейін үстем ету жолында аянып қалмайды. Әлем кубогінің кезеңдерінен кейін шорт-тректен ұлттық құрама мүшелері өздерінің кем тұсын танып, әлі де бір қайнауы кем жаттығуды пісіре түсу мақсатында барын салып әзірленді. Италияға аттанар алдында Нидерланд елінде бірлескен жаттығу жиынын өткізіп, тәжірибе алмасты. Абзал Әжіғалиев пен Денис Никиша, Ольга Тихонова мен Яна Хан бастаған қыз-жігіттерден зор үміт күтеміз. Әсіресе 500 метрге, сонымен қатар аралас эстафеталық сайыста мерейіміз үстем болады деп сенеміз. Абзал мен Денистің бұл төртінші Олимпиадасы. Абзал жарақатын емдеп, едәуір үзілістен кейін қатарға қайта қосылды. Кезекті жастарға беру қажет екенін жете түйсінеді. Сондықтан Италияға есік-төр көру мақсатында емес, медаль алу мұратымен бара жатыр деп ойлаймын. Денистің де әлеуеті артып, шарболаттай шыңдалып келеді. Екеуі де ұшқыр, әбжіл қимылдайды. Яна да самдағай, Ольганың ұшқырлығын күшейту бағытында арнайы жаттығу да жүргіздік. Қыздарымыздың да тәжірибесі кем соқпайды, себебі бұған дейін де қысқы Олимпиаданың дуына қосылып, аурасын сезінді. Қалың жанкүйер зор сенім артып отырғанда оны ақтауға барын салады деп үміттенемін. Олимпиаданың даңқы да, дақпырты да, бәйгесі де өзгеше. Бұл – әлем чемпионаты, әлем кубогі, жаһандық турнир емес. Төрт жылда бір айналып соғатын аламан. Сондықтан спортшыларын баптап әкелген әрбір ел медальдан дәмелі, қанжығамызды майлап қайтсақ деп тақым қысып отыр. Әзірлікті күшейту бағытында министрлік тарапынан барлық қолдау көрсетілді. Тіпті спортшылардың күнделікті ас-суын қадағалап, мөлшерімен ұсынатын маманды да шақыртып көмегіне жүгіндік. Болгариядан Эмиль Трифонов деген маман келді. Ол екі бірдей қысқы Олимпиада додасында анти допингтік комиссияның құрамында болды. Спортшыларға қандай дәрі, дәрумен беру қажет екенін жете біледі. Қажетті құрал-жабдықтармен де қамтылды. Енді тек барын салып, бәйгелі болулары керек.

– Тәуелсіз мемлекет ретінде қысқы Олипиада додасына 1994 жылдан бері тұрақты қатысып келеміз. Шорт-трекшілеріміз де додаға кіргенімен жүлденің жалынан ұстай алар емес...

– Осыдан 32 жыл бұрын Норвегияның Лиллехаммер қаласында өткен аламанда шорт-тректен еліміздің сенімін Елена Синицина арқалап шығып, 32 спортшының арасында 31-орынды місе тұтты. 2010 жылы Ванкувер қысқы Олимпиадасында (Канада) Айдар Бекжанов 32 спортшымен сынға түсіп, 29-сатыға тұрақтады. 2014 жылы Сочи қысқы Олимпиадасында (Ресей) жүлдеге сынық сүйем жетпей 5-орын бұйырды. 2018 жылы Оңтүстік Кореяның Пхенчхан қаласында өткен додада эстафеталық сайыста 6-орыннан көрінді. 2022 жылы Қытайда өткен аламанда Абзал Әжіғалиев жекелей сында 4-орынға табан тіресе, командалық сайыста 5-орын иеленді. Жыл озған сайын саңлақтар шыңдалып, тәжірибесі толысып келеді. «Біздің ауылда да той болар» дегендей, спортшыларымыздың кеудесінде де медаль жарқырап тұрар сәтке куә болсақ деп армандаймын.

– Біз де сол сәтті көруге тілеулеспіз. Жақында Қытайда өткен халықаралық турнирге шәкірттеріңізді қосып, жүлделі оралдыңыз. Бұл қандай дода?

– Жасөспірімдер мен жастардың арасында ұйымдастырылатын турнир. Тоғыз мемлекеттен шорт-трекшілер додаға түсіп, өрендеріміз 2 күміс, 2 қола медаль еншіледі. Қытай құрамасының бапкерлерімен ертеден таныспын, есендік сұрасып тұрамыз. Осы елдің мамандарымен тізе қосып жасөспірімдер құрамаларын бірге баптап оқу-жаттығу жиынын өткізсек деген байлам жасадық. Өйткені ұлттық құраманың орнын басатын кейінгі толқынның тәжірибесі кемшін соғып тұр. Тек бізде ғана емес, оларда да осы кеп. Жастар сапынан ересектер құрамасына қабылданған спортшы бірден айтулы аламанға қосылғандай абдырап, жүрексініп қалады. Себебі әлі де бір қайнауы кем. Осы олқылықты бүтіндеу мақсатында ұлттық құрамаға резерв даярлауды да күшейткен абзал. Қытайға осы шаруаны да шегелеп қайту мақсатымен бардым.

– Ізбасарлар әзірлеуде ішкі бәсекелестік те болуы тиіс емес пе?

– Әрине, қатаң сүзгі, сан салалы сұрыптаудан өткенде ғана хас талант қара үзіп шығады. Халқының саны миллиардтан асатын Қытайда шорт-тректен бәсекелестік анау айтқандай жоғары емес. Оңтүстік Кореяда бұл спорт түріне айрықша көңіл бөледі. Олардың да шәкірттерін қалай баулитынын көрдім, жүрегімнен өткізіп қабылдай алмадым. Бізге жат секілді.

– Неге?

– Олар ел ішінде іріктеу өткізіп, 100 баланы сұрыптап шығарады. «Сүйегі менікі, еті сенікі» деп ата-анасы жаттығуға жіберген баланы әбден «иі қанғанша» баптайды. Осы жүз баланың ішінен тек 10 саңлақты ғана құрамаға қабылдайды. Жаһандық додаға қатысып жүрген төрт спортшының орнына өзге төртеуін шығарса да дәл сондай межеден көрінеді. Ата-ана таңғы төртте баласын шорт-трек кешеніне ертіп әкеліп жаттығу аяқталғанша күтеді. Таңғы асымен сол жерде ауқаттандырып мектепке алып кетеді. Кәрістер балаларын спорттық үйірмеге ақылы негізде қосады. Яғни баласының ай сайынғы жаттығуға жұмсалатын қаражатын өзі төлейді. Мұндай тәсіл бізге келмейді. Сондықтан Қытай бапкерлерімен тізе қосып жастарды шыңдауды қолға алудағы мақсатымыз – кейінгі толқынның да тегеурін танытуына септесу.

– Жас буынға да ерекше көңіл бөлінуі керек деп орынды мәселе көтердіңіз. Кейінгі жылдар бедерінде қысқы спортты дамыту бағытында арнайы кешендер де ашылып жатыр. Өрендердің қызығушылығы қалай?

– Баласын қысқы спортқа бергісі келетін ата-аналардың да шоғыры қалыңдап келеді. Мұз сарайлары, спорт кешендері салынғаны, ашылғаны жақсы-ақ. Дегенмен стандартқа сай бой көтерсе дейсің. Кейбірі бұқаралық сырғанауға арналған, ондай кешенде кәсіби спортшыны шыңдау қиынға соғады. Мұз айдынын күтіп қараудың өзі жеңіл шаруа емес. Кешеннің ішінде спортшының физикалық әлеуетін арттыратын жаттығу залы болуы керек, жүгіру жолағы қарастырылуға тиіс. Астанадағы «Алау» мұз сарайын саларда Халықаралық коньки одағының мамандары келіп жобамен танысып, оң бағасын берді. Бүгінде кез келген әлемдік сайыстарды өткізуге сақадай-сай әзір тұр. Қытайға барғанда көргенімді айтайын. Елдің мұз сарайында жаттығу жиынын өткіздік. Бізден кейін айдынға мәнерлеп сырғанаушылар шықты. Сол сәтте кешеннің төбесінен төменге, айдынға дейін арнайы құрылғымен есік пен төрдей айнаны түсірді. Спортшылар айнаға қарап әзірлік өткереді. Кешен спортшының жаттығу жасауына әрдайым қолайлы болуы керек. Бізге де ұлттық құрама спортшыларының орнын басар жастарды даярлау жолында осындай заманауи спорт кешендері салынуға тиіс. Қазақ жастарының да қысқы спорттан алар еншісі мол екенін әйгілейтін таланттар шығарына сенемін.

–Уақыт тауып сұхбаттасқаныңызға алғыс айтамыз, саңлақтарымызға сәттілік тілейміз!

Әңгімелескен –

Қуаныш НҰРДАНБЕКҰЛЫ,

«Egemen Qazaqstan»

Соңғы жаңалықтар