Мәжіліс депутаты жол проблемасы туралы: 13 тонна жүкке арнап жол саламыз, бірақ 10 тонна жүкке ғана рұқсат

- Соңғы уақытта маған елдің түкпір-түкпірінен тасымалдаушылар жиі жүгінеді. Әсіресе соңғы айларда лицензиямен жұмыс істеп, салық төлейтін және күн сайын қалааралық мыңдаған адамды тасымалдайтын заңды жолаушылар компанияларының өкілдері көп шағымдана бастады. Біз халықаралық тасымалдаушылармен байланысты мәселелерді шешіп, қазақстандық жүргізушілердің мүддесін қорғауға қол жеткізген кезде, ішкі тасымалдау саласында жаңа проблема пайда болды. Бұл соққының астында барлық тасымалдаушы және жолаушылар қалды. Біз 13 тоннаға жүкке арнап жол саламыз, бірақ жүруге тек 10 тоннаға ғана рұқсат, - деп жазды Болатбек Әлиев Facebook парақшасында. 

Халық қалаулысының мәлімдеуінше, елімізде жаңа трассалар 13 тонна жүк жүктемесімен жобаланады. Алайда пайдалану нормалары қозғалысты 10 тоннамен шектейді.

- Сұрақ туындайды егер жолдар 13 тоннаға есептелген болса, неге 10 тоннадан ауыр жүруге тыйым салынады? Айырмашылық – 30%. Егер құрылыс нормаларында 13 тоннаға дейінгі көлем қарастырылған болса, ал пайдалануда тек 10 тонна рұқсат етілсе, мұндай шектеудің нақты негіздемесі жоқ. Осындай шектеу тасымалданбай қалған өнім, тікелей өзіндік құнға әсер етеді. Үш білікті жүк көлігі әр сапарда шамамен 9–10 тонна жүкті артық апара алмайды. 10 тонна - бір көлікпен жеткізілуі мүмкін тауар, құрал-жабдық, азық-түлік, құрылыс материалдары, - дейді ол.

Сондай-ақ депутат егер 13 тоннаға дейін жүруге рұқсат етілсе, тасымал құны сәйкесінше тауар бағасы төмен болатындығын айтты.

Оның айтуынша, бүгінде жасанды шектеулер инфляцияны күшейтіп, қазақстандық тасымалдаушылардың бәсекеге қабілеттілігін төмендетіп отыр. Сол сияқты жолаушылар автобустары да зардап шегіп жатыр.

- Мысалы, 49 орындық қалааралық автобусты алайық, әр жолаушының орташа салмағы – 85–90 келі, оған 30–35 келі жүк қосылады. Қалыпты жүктемеде автобустың түсетін салмақ 10 тонналық шекті асып кетеді. Нәтижесінде лицензиямен жұмыс істейтін, барлық норманы сақтайтын, салық төлейтін және такси, пойыз немесе ұшаққа қолы жетпейтін адамдарды тасымалдайтын заңды компаниялар айыппұл арқалайды, - деп толықтырды Б. Әлиев.

Одан әрі Мәжіліс депутаты жүйелі проблемаларды тізіп шықты:

1. Бюджеттің тиімсіздігі.

Біз жолдарды «13 тоннаға» саламыз, бірақ «10 тоннамен» ғана пайдаланамыз.

Бұл тікелей артық шығын (жүздеген миллиард теңге).

«Қор маржасы бар» деген уәж қабылданбайды: егер рас болса, неге дәл 30%, басқа сан емес?

Қор маржасы миллиардтаған теңге тұруға тиіс емес.

2. Тиімділік үшін жазалау.

Жүк көліктері мен автобустар айыппұл арқалайды, тіпті жолдың нақты көтергіштігі жоғары учаскелерде де, әсіресе І санатты жаңа магистральдарда.

«Барлық желі І санатта емес» деген уәж негізсіз: жаңа магистральдар пайдалануға берілді, ал шектеу олардың техникалық мүмкіндігіне сай емес.

3. «Мемлекетаралық келісімдер» туралы аргумент жарамсыз.

Иә, көрші елдерде де осындай шектеу бар деуге болады, бірақ бұл халықаралық емес, ішкі қозғалыс.

Егер біздің жолдар 13 тоннаға жобаланған болса, онда өз норманы белгілеуге құқығымыз бар.

4. Өмір сүрудің қымбаттауы.

Әр «жеткізілмеген тонна» – тауар мен билет құнының өсуіне тікелей әсер етеді.

- Егер жолдар шынымен 13 тоннаға есептелген болса, онда сәйкес жүктемемен жүруге рұқсат беру керек. Ал егер «жол көтермейді» десе, демек құрылыс сапасы күмән тудырады. Қағаз жүзінде «қор маржасы бар» жол салып, іс жүзінде шектеу қоюды доғару қажет. Жолдар расында 13 тоннаға лайық болсын. Бұл бюджет пен халық есебінен жасалған «13 тонналық елес» деген сөз. Көлік министрлігі І санатты жолдарға арналған қолданыстағы шектеулерді қайта қарап, жобалық және пайдалану жүктемелері арасындағы нормативтік қайшылықты жоюы тиіс, - деп қорытындылады халық қалаулысы.

Жыл басында белгілі болғандай, Үкімет жол салуға алынған қарыздардың пайызын ақылы жолдар арқылы өтемекші.