Назарбаевтың алғашқы ұшағы қайда жоғалып кетті? Ел естімеген шындық көпті таңғалдырды

Қазақстан тәуелсіздігінің алғашқы жылдарында мемлекет басшысының ресми сапарлары үшін заманауи әуе кемесі қажет болды. 1994 жылы сол кездегі Президент Нұрсұлтан Назарбаев Boeing-747 ұшағын сатып алды. Бұл борт кейін UN-001 нөмірін иеленіп, ел тарихындағы алғашқы президенттік ұшақ ретінде есте қалды, деп хабарлайды Arasha.kz.

1994 жылы АҚШ-қа ресми сапар алдында Қазақстан тарапы америкалық Boeing компаниясының кең фюзеляжды 747 моделін таңдады. Вашингтонға барған кезде Билл Клинтон жаңа ұшақ туралы сұрағаны жөнінде деректер бар. Сол тұста Назарбаев бұл ұшақтың бұрынғы Кеңес одағы аумағындағы алғашқы Boeing екенін айтып, оның ресейлік Ил-96 ұшағымен салыстырғанда үнемдірек әрі тиімді екенін жеткізген.

Алайда бұл зауыттан жаңа шыққан лайнер емес еді.

Boeing-747SP моделі 1978 жылы шығарылған. Алғашында америкалық Trans World Airlines (TWA) компаниясының флотында болған. Кейін бірнеше иесін ауыстырып, 1994 жылдың 6 қаңтарында Қазақстан үкіметінің меншігіне өтті. Осы кезде оған UN-001 борт нөмірі берілді.

Ұшақ тек президенттік сапарлармен шектелмеген. Мемлекет басшысының ресми рейстері болмаған уақытта ол Kazakhstan Airlines арқылы азаматтық және коммерциялық бағыттарда да пайдаланылды. Бұл кезеңде Қазақстанда ұлттық әуе тасымалы нарығы енді қалыптасып жатқан еді. Кейін бұл саланың негізінде Air Kazakhstan, одан соң Air Astana құрылды.

Шамамен екі жыл өткен соң ұшақ иесін ауыстырып, Англияға өтті. 2002 жылға дейін қызмет атқарғаннан кейін лайнер утильге жіберілді.

747sp.com дерегіне сәйкес, Cargolux компаниясы ұшақтың алдыңғы кабина бөлігі мен жоғарғы палубасын сақтап қалған. Бұл бөлік оқу-жаттығу мақсатында қолданылған. Қазіргі таңда ұшақтың фюзеляж бөлігі Германияның Фельберт қаласындағы әуежай аумағында сақтаулы екені айтылады.

UN-001 – тек әуе кемесі ғана емес, Қазақстанның жаңа геосаяси бағытын айқындаған символдардың бірі болды. 1990-жылдары Батыс компаниясынан алыс қашықтыққа ұшатын лайнер сатып алу – елдің халықаралық аренада дербес саясат жүргізуге дайын екенін көрсеткен қадамдардың бірі ретінде бағаланды.

Бүгінде бұл Boeing-747SP ұшпайды. Бірақ ол Қазақстанның тәуелсіздік кезеңіндегі алғашқы дипломатиялық сапарлар мен халықаралық келіссөздердің үнсіз куәгері болып қалды.