Оксфорд университетінде қазақстандық композитордың жаңа шығармасы шетелдік көрерменге ұсынылды

Әйгілі Оксфорд университетінде қазақстандық композитор Рахат-Би Әбдісағынның жаңа шығармасы алғаш рет шетелдік көрермен назарына ұсынылды. «Кванттық ғалам» деп аталатын симфония халықтың ыстық ықыласына бөленді. 

Ғалымжан Қараманұлы, тілші :

- Оксфорд, Мертон колледжі. Әдетте мұнда көне университет капелласында, негізінен ортағасырларда жазылған шығармалар орындалады. Ал бүгінгі репертуар өзгеше. Орган музыкалық аспабына бүтін бір ғалам, дәлірек айтсақ, кванттық әлем қосылғалы тұрғандай. Дәл осы жерде қазақ композиторы Рахат-Би Әбдісағынның Quantum Universe атты симфониясының дүниежүзілік тұсаукесері өтеді. 

Туынды кванттық механиканың 100 жылдығына орай арнайы жазылған және Оксфордтағы ғылыми конференцияның ашылуы қарсаңында орындалып отыр. «Қазақтың Моцарты» атанған Рахат-Би үшін бұл оқиғаның символдық мәні зор: Екі жыл бұрын ол Вольфсон колледжінің шақыртуымен Оксфордта ғылыми зерттеумен айналысып, кванттық механика мен академиялық музыканың байланысы туралы кітап жазған еді.

Рахат-Би Әбдісағын, композитор:

- Бұл идея «Кванттық механика және авангардтық музыка» атты ағылшын тіліндегі кітабым басылып шыққаннан кейін туындады. Симфонияда квант құбылысы музыка тілімен жеткізіледі.

Органда ойнау – тұтас денемен жұмыс істеу деген сөз. Рахат-Би үш пернетақта, педаль және регистрлерді басқарған сәтте жалғыз өзі бүкіл оркестерге жетекшілік етіп отырғандай әсер қалдырады. Ең күрделісі – қол мен аяқтың ойынын дәл үйлестіре білу және ми  арқылы бәрін біртұтас музыкалық ағымға біріктіру.

Рахат-Би Әбдісағын, композитор:

- Қол мен аяқтың күшін аямай салып, ұзақ әзірленгеннен кейін жүруімнің қиындап қалғаны есімде. Алайда концерт алдында мықты дайындық керек екені рас.

Симфония бастапқыда органға арналып жазылғанымен, кейін оған кванттық гитараның партиясы қосылды. Гитараның тембрі органмен қалай үйлесетінін анықтау үшін Рахат-Би Оксфорд профессорымен бірікті. Профессор ойлап тапқан кванттық электрогитара кванттық компьютерге қосылған.

Боб Коук, физик-теоретик:

- Бұл — қарапайым ғана гитара. Алайда орнатылған сенсорлар дыбысты кванттық жүйеге жолдайды. Нәтижесінде әуенге мүлдем жаңа кванттық қабат қосады.

Концерт өткен шіркеуде бүгін аншлаг. Бос орын болмаған соң көпшілік түрегеп тұруға мәжбүр болды. Көрермендердің қатарында Оксфорд профессорлары, физиктер, философтар және кванттық механиканың жүз жылдығын атап өтуге жиналған ғалымдар бар.

Крис Тимпсон, физика философы:

- Рахат-Бидің музыка, тарих, философия туралы ойлары өте терең. Ол соның бәрін кванттық теориямен ұштастырған. Композитордың ойлау қабілеті өте жоғары, музыкант ретінде де керемет. 

Харви Браун, физика философы:

- Рахат-Бидің кванттық механика тарихының ХХ ғасыр басындағы музыкамен қалай үндесетінін сезетін ерекше қабілеті бар. Бұл – шынымен де өте әсерлі.

Бүгінгі іс-шара – үлкен гастрольдік сапардың бастауы. Жақын күндері Рахат-Бидің Оксфордта жеке фортепианолық концерті өтеді. Одан кейін композиторды Испания, Норвегия және Нидерландыда ғылыми конференциялар мен музыкалық бағдарламалар күтіп тұр.

Авторы: Ғалымжан Қараманұлы