Қарашығанақ акционерлері Қазақстанға 4 млрд долларға дейін өтемақы төлеуі мүмкін

Қарашығанақ кен орнын игеріп отырған ірі мұнай компаниялары халықаралық арбитражда ішінара жеңіліп, Қазақстанға 4 млрд долларға дейін өтемақы төлеуі мүмкін.  Бұл туралы істің барысынан хабардар дереккөздерге сілтеме жасаған Bloomberg агенттігі жазды, деп хабарлайды Ulysmedia.kz.

Өтемақының нақты көлемі әзірге белгісіз. Агенттік мәліметінше, жоба серіктестері — Eni SpA мен Shell Plc бастаған консорциум арбитраж шешіміне шағымдану мүмкіндігін әлі де қарастырып отыр. Арбитраж процесі жабық форматта өткен.

Іс Қазақстан үшін ішінара жеңіс ретінде бағаланып отыр. Үкімет Қарашығанақ операторларынан 6 млрд доллардан астам қаржы талап еткен. Арбитраж трибуналы Қазақстан тарапының уәжін қолдап, компаниялар мемлекет есебінен келісілмеген және өнімді бөлу туралы келісім аясында өтелмеуі тиіс шығындарды заңсыз қайтарып келгенін анықтаған.

Қазақстан үкіметі жалдаған заңгерлердің бағалауынша, сот шешімі Қарашығанақ жобасының серіктестері — олардың қатарында Eni, Shell, Chevron, «Лукойл» және «ҚазМұнайГаз» бар — 2–4 млрд доллар көлеміндегі қаражатты кері қайтаруы тиіс екенін білдіреді. Бұл сома өндірілген мұнайды бөлу тетігін өзгерту арқылы өтелуі мүмкін.

Арбитраж сондай-ақ мұнай компанияларының істі ішінара жабу туралы талабын қабылдамай, талап қою мерзімі өтіп кеткені жөніндегі уәжін негізсіз деп тапты. Іс Лондонда Стокгольм арбитражының ережелері бойынша қаралған.

Қазақстанның Энергетика министрлігі бұл мәселеге қатысты пікір білдіруден бас тартты. Chevron компаниясы істің әлі аяқталмағанын ғана мәлімдеді. «ҚазМұнайГаз» түсініктеме берген жоқ. Ал Shell, Eni, «Лукойл» және Karachaganak Petroleum Operating BV агенттік сауалдарына жауап қатпады.

Айта кетейік, Қарашығанақ жобасына қатысты талап-арыз 2023 жылы берілген. Бастапқыда талап сомасы 3,5 млрд доллар болғанымен, кейін шығындарды қолдан ұлғайту және ықтимал жемқорлық деректеріне байланысты артқан. 2024 жылы шетелдік компаниялар дауды ішкі нарыққа арналған газ өңдеу зауытын салу арқылы реттеуді ұсынған.

Қазақстан мен халықаралық мұнай компаниялары арасындағы даулар бірнеше жылдан бері жалғасып келеді. Бұған дейін мемлекет Қашаған кен орнын игерушілерге 160 млрд доллардан астам талап қойып, сондай-ақ 5 млрд доллар көлемінде экологиялық айыппұл салған болатын.

Бүгін, 09:08