Қазақстан АҚШ қатынасының жаңа дәуірі

Қазақстан мен АҚШ арасындағы сауда айналымы 2 жарым млрд доллардан асты. Ұлттық статистика бюросының биылғы қазан айына дейінгі алыс-беріс бойынша есебі осылай. Оның ішінде экспорт көлемі 1 млрд долларға жуықтады. Бұдан бөлек 2025 жылдың саяси салмағы да айрықша. Нью-Йорк пен Вашингтондағы кездесулер, Ақ үйдегі С5+1 саммиті және Ибрахим келісімі қазақ-америка қарым-қатынасын бұрын-соңды болмаған жаңа деңгейге шығарды.      

Ердана Ержанұлы, тілші: 

- Қазақстан мен АҚШ арасындағы қарым-қатынастың жаңа дәуірі басталды. Ақ үйдегі C5+1 cаммитінен кейін Вашингтон ресми түрде осылай деді. 

Сонымен қатар сол кездегі Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың сапары аясында жалпы құны 17 млрд АҚШ долларын құрайтын 29 келісімге қол қойылды. Тиісінше Қазақстанның да Орталық Азияның көшбасшысы ретінде ықпалы артты. 

Дэниел Уитт, Халықаралық Салық және инвестиция орталығының президенті:

- АҚШ басшысы Дональд Трамптың Президент Қасым-жомарт Тоқаевпен  Вашингтонда өткен қараша айында кездесуі үлкен жетістік. Екі басшы да екіжақты байланысты барынша дамытуға мүдделі. C5+1 кездесуінде мұның қайта жандана түскеніне куә болдық. Оның өзекті болғаны сонша, қатарға Әзербайжан қосылып, С5 C6-ға айналды.

Ариэль Коэн, Atlantic Council Еуразия орталығының аға зерттеушісі, саясаттанушы:

- Қазақстан – шығыс пен батысты жалғайтын бірегей ел. Ал Әзербайжан Армения арқылы өтетін бұрынғы Зангезур дәлізін жаңа деңгейге шығарды. Енді Қазақстан мен Орталық Азия Түркия және Жерорта теңізімен тікелей байланыса алады. Сонымен қатар АҚШ теміржол өндірісі тарихындағы ең ауқымды келісімге қол қойды. 4 млрд доллардан асатын Wabtec локомотивтері болашақтағы ғарыш, high tech, IT, ЖИ салаларында ауқымды ынтымақтастыққа жол ашатынына сенімдімін. 

Wabtec-тің 300 локомотиві Boeing-тің 18 ұшағымен бақ беттеріне тарағаны әлі есімізде. Әсіресе сол жаңа ұшақтар көптен күткен Қазақстан-АҚШ арасындағы тікелей рейстердің басталуына да сеп болмақ. Әуе таксилері, ауыл және құрылыстық техника өнімдері, цифрлық және жасанды интеллект алпауыттарымен ортақ жобалар осы жылғы ірі жетістіктер қатарында. Сондай-ақ Қарағандыдағы ірі вольфрам кен орындарын дамытудан бастап, сирек минералдардың біршама түріне тың жобаларды алып келді. 

Эрик Руденшиольд, аға дипломат, Caspian Policy Center Зерттеушісі:

- Ендігі басты міндет – стратегиялық пайдалы қазбалар бойынша жасалған келісімдерді нақты инвестициялық жобаларға айналдыру. Себебі бизнес пен бизнес арасындағы нақты әріптестік қана серіктестікті терең әрі орнықты етеді. Келер жылы негізгі басымдық осы бағытқа берілуі тиіс.

Алдағы жылдың ең елеулі оқиғасының бірі Үлкен жиырмалық саммиті болғалы тұр. Президент Дональд Трамптың мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевты ауқымды жиынға арнайы шақыртуы екіжақты  серіктестікті одан да берік ете түсуге ниетті екенін көрсетеді. 

Эрик Руденшиольд, аға дипломат, Caspian Policy Center Зерттеушісі:

Бұл – Қазақстанның АҚШ президенті ерекше мән беретін елдердің қатарында екенін тағы айғақтайды. Осы тұрғыда G20 саммитіне арнайы шақыру – Қазақстан мен Өзбекстан үшін аса маңызды. Өйткені бұл екі ел – Орталық Азиядағы ең ірі экономикалар. Қос ел бүкіл өңірдің дамуына серпін бере алады. 

Қазақстанның аты америкалық БАҚ беттерінде Ибрахим келісіміне қол қояды деп те кеңінен тарады. Сарапшылар мұндай дипломатиялық қадамның қос тарапқа да тиімді болғанын айтады. 

Дэниел Уитт, Халықаралық Салық және инвестиция орталығының президенті:

- Қазақстан Дональд Трамптың екінші президенттік мерзімінде Ибрахим келісіміне қол қойған алғашқы ел ретінде есте қалды. Астананың Таяу шығыс елдерімен дипломатиялық байланысы жолға қойылған, экономикалық ынтымақтастық жақсы деңгейде. Алайда осы келісімге қосылған соң сауда және инвестиция бағытындағы зор серпіліске куә болмақпыз. 

Бұдан бөлек әйгілі америкалық оқу орындары Қазақстанға келмек. Биыл Нью-Йорк фильм академиясы кампусын ашса, Аризона штаты университеті мен Колорадо тау-кен мектебі осы жолдағы жұмысты бастап кетті. Димаш Құдайберген Мэдисон Скуейер Гарденде ән шырқаса, Ғазиза Жұбанова атындағы квартет Карнеги Холда өнер көрсетті. 

Ердана Ержанұлы, тілші:

- Осылайша, саясаттан ғылым мен өнерге дейін екіжақты қарым-қатынас қарқынды түрде дамыды.

Авторлары: Ердана Ержанұлы, Эндрю Фанг