Қазақстанда құрылыс көбейді: қандай нысандар көптеп салынып жатыр?

2026 жылғы қаңтар-шілде айларында Қазақстанда 5,06 трлн теңгеге құрылыс жұмыстары орындалды. Бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 15,3%-ға көп. Ең жоғары өсім – құрылыс нысандарын салу және жөндеу саласында, мұнда көрсеткіш 19,5%-ға артқан.

Инфрақұрылым нарықтың жартысына жуығын алады

Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, ең ірі шығын бабы – автомобиль және теміржолдар, сондай-ақ метро құрылысы. Бұл сегментке барлық орындалған жұмыстардың 24,7%-ы, яғни шамамен 1,25 трлн теңге тиесілі.

Тағы 21,4% жұмыс тұрғын емес ғимараттарға жұмсалған. Осы екі бағыт жалпы құрылыс көлемінің 46,1%-ын құрады. Ал тұрғын үй құрылысының үлесі 13,4% болды.

Яғни қазіргі таңда құрылыс саласының өсімі адамдар мен жүктердің қозғалысын қамтамасыз ететін нысандарға, кәсіпорындар орналасатын ғимараттарға, қоймаларға және басқа да іскерлік инфрақұрылымға байланысты болып отыр.

Құрылыс өңірлерге қарай ойысып келеді

Құрылыс жұмыстарының ең үлкен көлемі әлі де Қазақстанның ең ірі нарықтары саналатын Астана мен Алматыда шоғырланған. 2026 жылдың алғашқы жеті айында елордада 708,2 млрд теңгенің жұмысы орындалды. Бұл республикадағы жалпы көлемнің 14%-ын құрайды. Алматыда бұл көрсеткіш 560,6 млрд теңге, немесе 11,1% болды.

Алайда өсім қарқынына қарасақ, жағдай өзгеше. Құрылыс жұмыстарының көлемі бірден 18 өңірде артқан. Кейбір облыстардағы өсім республикалық орташа көрсеткіштен әлдеқайда жоғары.

Қызылорда облысы – 34,9% Павлодар облысы – 32% Атырау облысы – 27,9% Түркістан облысы – 25,7% Шығыс Қазақстан облысы – 24,5% Абай облысы – 23,1% Қостанай облысы – 22,3% Алматы облысы – 23,3%

Сонымен қатар үш өңірде құрылыс көлемі төмендеген. Ақтөбе облысында көрсеткіш өткен жылдың деңгейінің 85,7%-ын, Қарағанды облысында 72,4%-ын, ал Жетісу облысында 98%-ын құрады.

Демек, бұрынғы жылдардағыдай өсім тек ірі қалалардың есебінен емес. Құрылыс белсенділігі көлік байланыстары, өнеркәсіп және жаңа іскерлік нысандар дамып жатқан облыстарда да артып келеді.

Ұлытау облысында өсім үш есеге жуықтады

Осы тұрғыдан алғанда Ұлытау облысы ерекше көзге түседі. Қаңтар-шілде айларында мұнда 179,2 млрд теңгенің құрылыс жұмысы орындалған. Бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда үш есеге көп.

Дегенмен, облыстың республикадағы жалпы құрылыс көлеміндегі үлесі небәрі 3,5%. Сондықтан Ұлытаудағы серпіліс ең алдымен осы өңірдегі экономикалық белсенділіктің өзгерісін көрсетеді. Оның өзі республикалық жалпы көрсеткішке айтарлықтай ықпал ететін фактор емес.

Абсолюттік көлем бойынша Ұлытау Атырау облысынан (387,6 млрд теңге) және Түркістан облысынан (361,9 млрд теңге) кейін тұр.

Нарықтың басым бөлігі – жеке сектордың қолында

Құрылыс саласында тек география ғана емес, орындаушылардың құрылымы да өзгеріп келеді.

Орындалған құрылыс жұмыстарының:

90,1%-ын – жеке құрылыс ұйымдары; 9,2%-ын – шетелдік компаниялар; 0,7%-ын – мемлекеттік ұйымдар орындаған.

Ақшалай есептегенде жеке секторға шамамен 4,56 трлн теңге тиесілі. Ал мемлекеттік ұйымдар тікелей шамамен 35 млрд теңгенің құрылыс жұмыстарын орындаған.

Тұрғын үй құрылысы әлдеқайда баяу өсіп жатыр

2026 жылдың алғашқы жеті айында Қазақстанда 9,746 млн шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен небәрі 3,9%-ға жоғары.

Оның ішінде:

6,546 млн шаршы метр – көппәтерлі тұрғын үйлер; 3,158 млн шаршы метр – жеке тұрғын үйлер.

Пайдалануға берілген тұрғын үйдің 95,3%-ын жеке құрылыс салушылар қамтамасыз етті. Бұл – 9,289 млн шаршы метр. Оның ішінде халықтың өзі салған тұрғын үй көлемі 3,321 млн шаршы метр болды.

Тұрғын үй ең көп Астанада пайдалануға берілген – 2,201 млн шаршы метр. Алматыда – 1,651 млн шаршы метр, Алматы облысында – 909,8 мың шаршы метр, Шымкентте – 643,4 мың шаршы метр.

Ірі өңірлер арасында ең жоғары өсімді Алматы облысы көрсетті – 20,9%. Жетісу облысында тұрғын үй құрылысы 17,6%-ға, Шымкентте 8,2%-ға артты.

Ал Қарағанды облысында тұрғын үй енгізу көлемі 30,9%-ға, Ұлытау облысында 26,1%-ға төмендеді.

Әлеуметтік нысандар

2026 жылдың алғашқы жеті айында Қазақстанда: 18 090 оқушыға арналған 32 жалпы білім беретін мектеп; 4 207 орынға арналған 32 мектепке дейінгі ұйым; ауысымына 198 адам қабылдайтын 6 амбулаториялық-емханалық ұйым пайдалануға берілді.

Осылайша, 2026 жылғы құрылыс өсімінің негізгі қозғаушы күші тұрғын үй емес, көлік және өндірістік инфрақұрылым, сондай-ақ тұрғын үйге жатпайтын нысандар болып отыр. Сонымен бірге құрылыс белсенділігі Астана мен Алматыдан бөлек, өңірлерде де айтарлықтай күшейіп келеді.