Қазақстанда телефон алаяқтығы әр отбасының мәселесіне айналды Сүлейменов

Ұлттық антифрод-орталық банктерді, қаржы реттеушілерін, құқық қорғау органдарын, телекоммуникация компанияларын және нарықтың басқа да қатысушыларын біріктірді. Бұл туралы Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов Алматыда өтіп жатқан Central Asia Fintech Summit 2026 форумында мәлімдеді.

Жасанды интеллект жүздеген мың операцияны бақылайды

Мәселе алаяқтық схемаларының көптігінде ғана емес, сонымен қатар өңделуі тиіс ақпарат көлемінің орасан зор болуында. Құқық қорғау органдарының қызметкері жүздеген күдікті жағдайды қолмен тексеруге физикалық тұрғыдан үлгере алмайды.

Осы мақсатта Ұлттық антифрод-орталығында жасанды интеллект негізіндегі талдаушы жүйе енгізілді. Ол күдікті операциялар ағынын өңдеуге көмектесіп, алаяқтық жағдайларын тергеуді 80 есеге дейін жеделдетеді.

"Құқық қорғау органдарының қызметкерлері, біздің мамандар күн сайын 100-200 өтінішпен бетпе-бет келеді. Мұндай көлеммен нейрожелілердің көмегінсіз жұмыс істеу мүмкін емес", – деді Сүлейменов.

Жасанды интеллект валюта реттеу және қаржылық мониторинг салаларында да қолданылады. Ұлттық банктің мәліметінше, оған негізделген жүйелер жүздеген мың транзакцияны нақты уақыт режимінде талдайды.

Сурет: Zakon.kz.

Антифрод жүздеген миллиард теңгені сақтап қалды

Ұлттық антифрод-орталық іске қосылғаннан бері 120 миллиард теңгеден астам сомаға жасалуы мүмкін алаяқтық әрекеттердің алдын алынды, деп атап өтті Сүлейменов.

Оның айтуынша, орталықтың жұмысына қаржы нарығының түрлі қатысушыларының деректері мен мүмкіндіктері біріктірілген. Бұл банктер, құқық қорғау органдары мен байланыс операторлары жеке-жеке жұмыс істеген жағдайға қарағанда күдікті операцияларға әлдеқайда жылдам әрекет етуге мүмкіндік береді.

"Алаяқтар өз әдістерін үнемі өзгертіп отырады. Сондықтан жаңа қылмыстық схемалар пайда болған сайын қорғаныс жүйесін де күндіз-түні қатар дамытуға тура келеді", – деді Тимур Сүлейменов.

Жасанды интеллект антифродпен ғана шектелмейді

Ұлттық банк жасанды интеллектіні өзінің басқа да жұмыс бағыттарында қолдануды кеңейтіп жатыр. 2026 жылдың басында банкте жеке жасанды интеллект платформасы іске қосылды. Қазір өндірістік қолданыста оннан астам AI-шешім бар.

Олардың бірі ақша-кредит саясатына қатысты шешім қабылдау кезінде пайдаланылады. Жасанды интеллект ассистенті базалық мөлшерлеме деңгейіне қатысты әртүрлі ұстанымдарды талдайды.

Айта кетейік, жасанды интеллект әлемдік төлем жүйелерінде де нақты нәтиже беріп жатыр. Мысалы, Mastercard генеративті жасанды интеллектіні енгізгеннен кейін алаяқтықты анықтау көрсеткіші орта есеппен 20%-ға артқанын хабарлады. Жасанды интеллект миллиардтаған картаның деректерін талдау арқылы бұзылған банк карталарын анықтау жылдамдығын екі есеге арттыруға мүмкіндік берген.

Central Asia Fintech Summit 2026 форумы 11 қыркүйекте Алматыда өтіп жатыр. Оған 15-тен астам елдің реттеуші органдарының, қаржы және технологиялық компанияларының өкілдері қатысуда.