Қазақстанда тұтыну айырмашылығы қалай өзгеріп жатыр

Қазақстанда ең жоғары жалақы қай өңірлерде

2025 жылдың қаңтар-желтоқсан айларының қорытындысы бойынша ең жоғары орташа жалақы Атырау облысында тіркелген: 607,3 мың теңге. Одан кейін:

Астана – 595,9 мың теңге;Ұлытау облысы – 591,1 мың теңге;Алматы – 552,9 мың теңге.

Ал ең төмен көрсеткіштер:

Түркістан облысы – 318,5 мың теңге;Жамбыл облысы – 325,5 мың теңге;Солтүстік Қазақстан облысы – 326,3 мың теңге.

Алайда сарапшылардың айтуынша, жалақы көлемінің өзі халықтың нақты өмір сүру деңгейін толық көрсетпейді. Ең маңыздысы – отбасылар ақшасын неге жұмсайтыны.

Өңір қаншалықты кедей болса, азық-түлікке кететін шығын да соншалықты көп

Бұл жерде негізгі көрсеткіш – азық-түлік пен алкогольсіз сусындарға жұмсалатын шығын үлесі.

Қазақстан бойынша орта есеппен отбасылар барлық тұтыну шығындарының 52,4%-ын азық-түлікке жұмсайды. Экономика үшін бұл маңызды белгі саналады. Себебі азық-түлікке кететін шығын үлесі неғұрлым көп болса, отбасының білімге, демалысқа, емделуге, қызметтерге немесе ақша жинауға жұмсайтын қаражаты соғұрлым аз болады.

Осы көрсеткіш бойынша ең төмен үлес Астанада тіркелген: 48,2%.

Ал ең жоғары көрсеткіштер:

Түркістан облысында – 61,1%;Жетісу облысында – 60,6%;Жамбыл облысында – 59,1%;Маңғыстау облысында – 57,8%;Атырау облысында – 57,4%.

Әсіресе Атырау облысындағы жағдай ерекше назар аудартады. Елдегі ең жоғары жалақы осы өңірде болғанына қарамастан, тұрғындар азық-түлікке астаналықтарға қарағанда әлдеқайда көп ақша жұмсайды.

Мегаполистер мүлде басқа тұтыну үлгісімен өмір сүріп жатыр

Елорда мен өңірлер арасындағы айырмашылық әсіресе қызмет көрсету мен демалысқа кететін шығындардан анық байқалады. Астана мейрамхана мен дәмханаларда тамақтануға кететін шығын үлесі бойынша абсолютті көшбасшы болды: барлық тұтыну шығындарының 4,4%-ы. Салыстыру үшін:

Түркістан облысы – 0,8%;Атырау облысы – 0,9%.

Ақшалай есептегенде айырмашылық одан да үлкен:

Астана тұрғындары жылына кафе мен мейрамханаларға орта есеппен 186,5 мың теңге жұмсайды;

Атырау облысында – 35,6 мың теңге;Түркістан облысында – 34,4 мың теңге.

Киім, мата және аяқ киімге кететін шығын

Қызығы, Астана тұрғындары киім, аяқ киім және матаға Түркістан облысына қарағанда аз ақша жұмсайды: Астана – 282,4 мың теңге; Түркістан облысы – 373,4 мың теңге.

Мұның басты себептерінің бірі – демография. Түркістан облысында көпбалалы отбасылардың үлесі жоғары, сондықтан киімге кететін шығын да көбірек.

Ең қызық көрсеткіш – аяқ киім жөндеу шығыны

Статистикадағы ең ерекше мәліметтердің бірі – аяқ киім жөндеуге кететін шығын.

Түркістан облысында отбасылар етікші қызметіне жылына 1,4 мың теңге жұмсаған. Ал Астанада бұл көрсеткіш небәрі 334 теңге.

Жалпы, статистика Қазақстанда тұтыну мәдениеті біртіндеп екі түрлі бағытта қалыптасып жатқанын көрсетеді. Мегаполистерде шығынның көбі қызметтерге, білімге, мейрамханаға және қалалық сервистерге жұмсалса, кей өңірлерде негізгі тұтыну бұрынғыдай азық-түлік пен ең қажетті тауарларға бағытталып отыр.