Қазақстандықтар медицинаға Орталық Азиядағы көрші ел тұрғындарына қарағанда аз төлейді

Денсаулық сақтау министрлігі мәліметінше, бұл қарапайым нәрсені білдіреді: біздің азаматтар бірқатар көрші елдерге қарағанда медициналық көмек үшін аз төлейді, ал қорғалуы — жоғары.

Қалта шығыстарының үлесі, яғни азаматтардың өз қалтасынан қанша қосымша төлейтіні — кез келген денсаулық сақтау жүйесінің негізгі көрсеткіші. Дүниежүзілік банктің деректеріне сәйкес Орталық Азия елдерінің ішінде халыққа түсетін ең төмен жүктеме Қазақстанда — 30,3%. Қырғызстанда бұл көрсеткіш 42%, Тәжікстанда — 62%, Өзбекстанда — 64%, ал Түрікменстанда пациенттер медициналық қызметке өз қалтасынан 77% жұмсайды.

Сонымен қатар Дүниежүзілік банктің мәліметінше жан басына шаққандағы денсаулық сақтау шығыстары бойынша Түрікменстан көш бастап тұр — 581 АҚШ доллары. Қазақстан екінші орында — 576 доллар. Өзбекстанда мемлекет шығысы бір адамға — 192 доллар, Қырғызстанда — 97 доллар, ал Тәжікстанда — 85 доллар.

Кез келген денсаулық сақтау жүйесіндегі тағы бір маңызды фактор — медициналық-санитариялық алғашқы көмекті (яғни, емханаларды) қаржыландыру үлесі. Қазақстанда профилактикаға басымдық берілген — тұрақты скринингтер ауруларды ерте кезеңде анықтап, оларды амбулаториялық деңгейде емдеуге мүмкіндік береді. Бұл стационарларға түсетін жүктемені азайтады. Мұндай тәсіл тиімді, бірақ мемлекеттен тиісті шығыстарды талап етеді — жан басына шаққанда 42 доллар, бұл өңірдегі көрші елдермен салыстырғанда бірнеше есе көп. Өзбекстанда — 10 доллар, Қырғызстан мен Тәжікстанда — шамамен 8 доллар (нормативтік актілерге сәйкес).
Медициналық сақтандыруға қатысты тәсілдер үш елде ұқсас. Қазақстанда қызметкер 2%, жұмыс беруші — 3% төлейді. Қырғызстанда екі тарап та 2%-дан аударады. Түрікменстанда қызметкердің жарнасы — 3%, жұмыс берушінікі — 2%.

Сонымен қатар Қазақстандағы жүктеменің бөлінуі жүйенің тұрақтылығын сақтауға мүмкіндік береді. Қырғызстанда жүйедегі қаржы көлемі аз болғандықтан, адамдар жиі өз қалтасынан қосымша төлейді, ал Түрікменстанда сақтандыру жүйесі толық жұмыс істемейді және азаматтар шығынның көп бөлігін өздері көтереді.
Өзбекстан мен Тәжікстанда сақтандыру жарналарының негізгі жүктемесін (тиісінше 12% әлеуметтік аударымдар мен 25% әлеуметтік салық есебінен) жұмыс беруші көтереді. Бұл халық табысына түсетін қысымды азайтқанымен, жүктемені бизнеске ауыстырады. Бұл елдерде міндетті медициналық сақтандыру жүйесі әлі де қалыптасу кезеңінде.

Осылайша, Қазақстанның денсаулық сақтау жүйесі өңірдегі ең теңгерімді жүйе болып табылады. Қаржы бюджеттен, медициналық сақтандыру қорынан және азаматтардың тікелей төлемдерінен түседі. Қаржыландырудың бірнеше көзі жеткілікті қаражат көлемін, демек жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Ең бастысы — азаматтар өз денсаулығын сақтау мен емделуге жеке қаражатынан аз жұмсайды.

Айта кетейік, Қазақстанда сотталғандарға медициналық көмек қолжетімділігі артты.