Қытай дамушы елдерге несиені доллармен емес, юаньмен бере бастады

Қытай дамушы елдерге несиені доллармен емес, юаньмен бере бастады.

Америкалық Блумберг басылымы осылай деп жазды. Бірақ мұның тиімді тұсымен қатар шығыны да шаш етектен. Бірақ бұған асып-сасып жатқан қытай жоқ. Асықпаған арбамен қоян алады деген сыңайда. 

Ал сарапшылар бұл өзгеріс келе-келе Қытайдың саяси ғана емес, экономикалық ықпалын да арттырады, дейді. Сөйтіп, юань доллардың орнын басуы мүмкін бе? Қаржыгерлер не дейді?

Доллар vs юань

Кейінгі 25 жылда халықаралық резервтегі доллардың үлесі едәуір азайды. Мәселен, 2000 жылы оның көлемі 70 пайыздан асатын. Ал қазір 57 пайызға да жетпейді. Бұл әлемде долларсыздану үдерісі қарқын ала бастағанын көрсетсе керек. Мәселен, жыл басынан бері АҚШ-тың ұлттық валютасы 9 пайыз құнсызданды. 

Ал юаннің құны керсінше 2 пайыз нығайды. Блумберг басылымының мәліметіне қарағанда, қазір жаһан жұрты юаньмен күніне 817 млрд долларға сауда жасайды. Сөйтіп ол әлемдегі көп қолданылатын 5 валютаның қатарына кірді. Кейінгі кезде мұнай нарығының ірі ойыншылары да долларсыз саудаға көше бастады. Олардың қатарында Сауд Арабиясы, Бразилия және Үндістан бар. Тақауда Нью-Дели ресейлік мұнайды юаньмен сатып алды. Бұл арада санкцияның құрсауында қалған Ресейдің қазіргі жағдайы Қытайға сабақ болса керек. Вашингтон Мәскеуге доллармен сауда жүргізуге шектеу енгізді. Сөйтіп, Ресейдің өзге елдермен алыс-берісі қиындады. Қытайдың доллардан арылуға кірісіп отырғаны да содан, дейді сарапшылар.    

Митул Котеча, Barclays банкінің Азиядағы валюталық және дамушы нарықтар жөніндегі макростратегия жетекшісі:

- АҚШ сауда-саттықта және санкция салуда өзінің қаржылық үстемдігін асыра пайдаланады. Яғни долларды қысым тетігі ретінде қолданады. Сондықтан кейінгі кезде көп ел долларға тәуелділіктен арылуға күш салып жатыр.

Қазір Президент Трамптың тұсында Құрама Штаттардың ішкі және сыртқы саясаты тұрақсыз. Мұхиттың арғы жағында дағдарыс бастала қалса, жаһандық экономикаға кері әсер етеді. Сондықтан Қытайдың Орталық банкі биыл алтын қорын едәуір ұлғайтты. Бұл юаньға тірек болары сөзсіз.

Халықаралық валюта резерві

Доллардың үлесі

2000 ж - 71-72 %

2010 ж - 62 %

2025 ж - 56,7 %

Дереккөз: Bloomberg басылымы

Алайда инвесторлар юаньді әзірге еркін айырбастай алмайды. Өйткені Қытайда капиталға бақылау қатаң. Юаннің дүниежүзілік валютаға айналуына басты кедергінің бірі осы, дейді сарапшылар.

Мэтт Герткен, BCA Research компаниясының бас геосаяси стратегы

Қытайдың  ұлттық валютаға қатысты құқықтық жүйесі АҚШ-пен салыстырғанда әлсіз. Құрама Штаттардың нарығы шетелдік инвесторларға ашық. Бейжің доллардың қолдану аясын тарылтуы үшін юаньға қатысты тәуекелдерді азайтуы керек. 

Көп валюталы жүйе құрыла ма? 

Қазір жаһандық сауда, шикізат бағасы, қарыз, резерв - бәрі АҚШ валютасы арқылы жүргізіледі. Ал юань бұл әзірге долларға балама емес. Тек көк қағаздың ықпалын тежеуге бағытталған валюта, дейді сарапшылар. Олардың айтуына қарағанда, алдағы бірер жылда доллар әлсіреп, бірнеше валюта қатар жүреді. Яғни дүние жүзінде көп валюталы жүйе құрылады, дейді сарапшылар.