Садыр Жапаров пен парламент арасындағы ашық диалог

Мемлекет басшысы Садыр Жапаровтың Жоғарғы Кеңес мінберінен сөйлеген сөзі мен депутаттармен болған қызу талқысы жай ғана ресми кездесу емес, билік тармақтары арасындағы іркіліссіз байланыстың жаңа кезеңін көрсеткендей болды. Президент пен заң шығарушы орган өкілдерінің бетпе-бет келіп, елдегі ең түйткілді мәселелерді ашық айтуы – мемлекеттік басқару жүйесінің ашықтығына жасалған батыл қадам.

Президент өз сөзінде экономикалық тетіктерді реттеу мен цифрландыру процесіне ерекше тоқталды. Бұл жерде құрғақ цифрлар емес, халықтың әл-ауқатына тікелей әсер ететін нақты жобалар туралы сөз болды. Мәселен, банк жүйесі арқылы өтетін компаниялардың қаржылық айналымын бақылау, келісімшарттардың ашықтығын қамтамасыз ету және ипотекалық несиелеуді 4 пайыздық мөлшерлемемен халыққа қолжетімді ету мәселесі көтерілді. Бұл – экономиканы көлеңкеден шығарудың және сыбайлас жемқорлықпен күрестің басты құралы.

Әсіресе медицина саласындағы цифрландыру мәселесі қызу талқыға түсті. Президент атап өткендей, медициналық мекемелердегі ревизия мен электронды жүйеге көшу – тек есеп беру үшін емес, әрбір тиынның қайда жұмсалып жатқанын бақылау үшін қажет. Дәрігерлерге төленетін өтемақылар, медициналық бөлмелердің жабдықталуы және қызмет сапасы – мұның бәрі біртұтас электронды механизмнің ішінде болуы тиіс.

Кездесудің ең өткір тұсы сот жүйесіндегі реформаларға қатысты болды. Депутаттар тарапынан айтылған сын соттардың әлі де болса дербес емес екенін ашып көрсетті. «Біз билік тармақтарының бірлесе жұмыс істеуі қажет екеніне күмәніміз жоқ, өйткені мақсатымыз – мемлекетті нығайту. Бірақ сот жүйесіндегі соңғы жемқорлық істері мен асығыс шығарылған үкімдердің артында кім тұр?» деген сұрақ қойылды.

Депутаттардың пікірінше, соттардың «кураторлардың» нұсқауымен әрекет ету тәжірибесін түпкілікті жою керек. Соттар өздеріне Ұлттық қауіпсіздік мемлекеттік комитетінің (ҰҚМК) немесе прокуратура қызметкерлері тарапынан қысым жасалатынын ашық айтқан жағдайлар бар. Садыр Жапаровқа жолданған басты талап – соттардың тек заңға ғана бағынуын қамтамасыз ету және осы бір «кураторлық» жүйенің тамырына балта шабу. Шынайы сот реформасы – бұл тек жаңа ғимараттар салу емес, бұл сот төрелігінің әділ әрі ешкімге тәуелсіз болуы.

Парламент қабырғасындағы бұл пікірталас билік тармақтары арасындағы жиі кездеспейтін ашықтықтың көрінісі болды. Президенттің депутаттардың сауалдарына, тіпті ең ыңғайсыз сұрақтарына тікелей жауап беруі — атқарушы биліктің халық алдындағы жауапкершілігін сезінетінін білдіреді. Жемқорлықпен күрес, экономикалық реформалар және құқық қорғау органдарының жұмысын қайта қарау – мұның бәрі қоғамдағы сенімді қалпына келтіру үшін жасалып жатқан қадамдар.