Сарыөзек қызарып кетуі мүмкін : Атыраудағы мал қорымы қауіп төндіріп тұр

Атырауда Еркінқала ауылдық округінде орналасқан мал қорымында жануарлардың өлекселерін өртеуге арналған пеш (инсинератор) орнату жобасы бойынша қоғамдық тыңдау өтті. Алайда тұрғындар бұл пештің елді мекенге тым жақын орналасуына қарсы шығып, жобаны тоқтатуды талап етті.

Қоғамдық тыңдаулар ашық диалог түрінде өтуі тиіс еді, бірақ іс жүзінде бәрі формальді сипатта өтті. Қатысушылардың айтуынша, маңызды құжаттар мен қосымшалар, соның ішінде скрининг қорытындысы көрсетілмеген. Сөйлегендердің сөзін қайта-қайта бөліп, залда шу мен түсініспеушілік болды, ал жиын төрағасы мен хатшысы нақты жауап беруден жалтарды.

Көп ұзамай залдағы жағдай ушығып, қатысушылардың көбі қарсылық ретінде тыңдаудан шығып кетті. Олар заңның сақталуын және жаңа тыңдау өткізуді талап етті. Нәтижесінде іс-шара белгісіз мерзімге кейінге қалдырылды.

Тұрғындардың ашуын тудырған тағы бір мәселе – инсинератор пешінің 2017 жылы, яғни қоғамдық талқылау мен экологиялық бағалау басталмай тұрып-ақ сатып алынғаны. Бұл шешімнің алдын ала, халықтың келісімінсіз қабылданғанын көрсетеді. Көпшілік үшін бұл «алдымен салайық, сосын түсіндіреміз» деген ескі тәсілдің айқын көрінісі болды.

Мал қорымының аумағында биотермиялық шұңқырлар бар, онда өлекселерді зарарсыздандыру қарастырылған. Бірақ куәгерлердің айтуынша, іс жүзінде бәрі басқаша: қан мен сұйық қалдықтар жерге сіңіп кетеді. Дроннан түсірілген бейнелерде ағындылар топыраққа тарап, жер асты суларына, одан әрі маңайдағы Сарыөзек (Черная речка) каналына жетіп жатқанын көруге болады.

Мұндай бақылаусыздық қорымды қауіпті ластану мен ықтимал экологиялық апат көзіне айналдыруда.

Жоба бойынша пеш жұмыс істегенде атмосфераға тоғыз түрлі зиянды зат тарайды: азот диоксиді, тұншықтырғыш газ, күкіртті ангидрид, хлор, күйе және тұз қышқылы сияқты заттар. Алайда ластаушы заттардың таралуына жасалған есептер қаладағы бұрыннан бар фондық ластану деңгейін ескермей жүргізілген. Ал қаланың солтүстік бөлігі онсыз да өндіріс нысандарына толы: маңайында қоқыс полигоны, «Квадрат» булану тоғаны, АНУ және КТК мұнай базалары, асфальт-бетон зауыты мен өндірістік базалар орналасқан.

Тұрғындар мен экологтар «неліктен жануар өлекселерін өртеу пешін тұрғын үйлерге, өндіріс аймақтарына және ең бастысы — туберкулез диспансеріне жақын орналастыру керек?» деген орынды сұрақ қойып отыр.

Жоба құжаттарында санитарлық-қорғау аймағының көлемі мен ең жақын үйлерге, бау-бақшаларға және зираттарға дейінгі қашықтық көрсетілмеген. Ал Сарыөзек маңындағы тұрғындар мал қорымы жақтан жағымсыз иіс жиі шығатынын айтып шағымданады, бұл санитарлық нормалардың бұзылып жатқанын аңғартады.

Құжаттарға сәйкес, пештен шыққан күл мен қалдықтар қалалық қатты тұрмыстық қалдықтар полигонына жеткізілуі тиіс. Бірақ бұл полигон баяғыда толып кеткен және жиі жанып тұрады. Күл тіпті жабық контейнерлермен апарылса да, жаңа өрттердің шығу қаупін және ауаның қосымша ластануын арттырады.

Жоба ұзақ мерзімге арналғанымен, қоршаған ортаға әсерін бақылау жылына бір рет қана жүргізілмек. Биологиялық, уытты және парниктік қауіптері бар нысан үшін бұл жеткіліксіз.

Жұртшылық нысанды қаладан алыс жерге көшіру мүмкіндігін қарастырып, жай ғана «қағаз жүзіндегі есеппен» шектелуді емес, шынайы ашықтық пен экологиялық жауапкершілікке қол жеткізуді талап етуде.

Сұлтан АХМЕТ

Бүгін, 12:13