Шаһар тәжірибесі тиімді үлгіге айналды

Осы стратегиялық ба­ғыт­ты жүзеге асыруда Шымкент қаласы ерекше белсенділік танытып отыр. Қалада кейінгі жылдары тұр­ғын үй-коммуналдық шаруа­шы­лықта, өндірісте, білім беру мен денсаулық сақтау салалар­ында энергияны тиімді пайда­лану мәдениетін қалып­тастыруға бағытталған жоба­лар кезең-кезеңімен іске асырылуда. Әсіре­­се әлеу­меттік маңызы бар нысан­дарда күн энергетикасын пайдалану тәжірибесі кеңейіп келеді.

Осындай тиімді жобалар­дың бірі – Шымкент қаласын­дағы Victoria оңалту орталығы. Меди­циналық мекеме бүгінде тек заманауи оңалту қызметін көрсе­т­іп қана қоймай, жасыл техноло­гияларды енгізудің нақ­ты үлгі­сіне айналған. Ор­та­лықтың ша­тырына орнатыл­ған күн электр станcасы ны­сан­ның электр энер­гиясына деген қажеттілігінің едәуір бөлігін қамтамасыз етеді. Бұл өз кезегінде коммуналдық шы­ғын­дарды азайтып қана қой­май, энергиямен жабдық­тау тұр­ақ­тылығын күшейтіп, эколо­гиялық жауапкершілікті артты­руға мүмкіндік береді.

Орталықтың тәжірибесі ха­лық­аралық деңгейде де қызығу­шылық тудырып отыр. Осы мақ­сатта Шымкентке Қыр­ғыз Республикасы Энер­гетика мин­ис­трлігі, Тәжікстан Респуб­ли­ка­сы Энергетика және су ресурс­тары министр­лігі, Қырғыз­стан­ның Ұлттық электр желісі, энергия тара­тушы компаниялар мен кли­мат­тық қаржыландыру ұйым­дарының өкілдері арнайы келіп, әлеуметтік нысандар­дағы жаңартылатын энергия көздерін пайдалану тәжіри­бесімен жан-жақты танысты.

Шетелдік мамандар үшін ең алдымен медициналық меке­­менің үздіксіз жұмысын қамта­масыз ететін инженерлік шешім­дер ерекше қызығу­шы­лық ту­ғыз­ды. Себебі орталықта ин­сульт алған, ауыр жарақат­тан кейін оңалтудан өтіп жат­қан жүз­­деген пациент тәулік бойы ем қабылдайды. Мұндай жағдайда электр энергия­сы­ның тұрақты берілуі – меди­циналық көмектің сапасына тікелей әсер ететін маңызды фактор.

Жобаны жүзеге асыр­ған Senergy Electric компания­сы­ның директоры Ерғали Шол­ан­баев­тың ай­туын­ша, қазір Шымкентте электр энер­гия­сына деген сұра­ныс жылдан-жылға артып келеді. Қаланың аумағы кеңе­йіп, жаңа шағын аудандар, әлеу­меттік нысан­дар мен өн­діріс­тік кәсіп­орындар көбей­ген сайын энер­­ге­ти­калық ин­фра­құры­лымға түсетін жүкте­ме де ұлғая түсу­де. Сондық­тан күн энергетика­сы, әсіресе еліміз­дің күн сәу­лесі мол оң­түстік өңірлері үшін ең тиім­ді әрі ұзақмерзімді шешім­дердің бірі.

Мамандардың айтуынша, кейінгі жылдары күн панель­дері­нің тиімділігі айтарлықтай жақ­сарған. Заманауи жабдық­тар бұрын­ғыдан әлдеқайда жоғары өнімділікке ие. Бұл инвести­цияның өзін бірнеше жылдың ішінде ақтауына мүмкіндік бе­реді. Сонымен қатар күн электр­ стансалары көмірқышқыл газы­ның бөлі­нуін азайтып, қоршаған ортаға түсетін экологиялық жүк­те­мені төмендетуге ықпал етеді.

Халықаралық делегация өкіл­дері де Шымкент тәжіри­бесіне жоғары баға берді. Қырғыз Республикасы Ми­нистрлер ка­бинеті жанындағы Климаттық қаржыландыру орталығының өкілі Эрмек Тұрсыналиевтің айтуынша, Қырғызстанда да әлеу­меттік нысандарға күн эл­ектр станса­ларын орнату бағыт­ындағы жұмыстар қолға алын­ғаны­мен, мұндай жобалардың саны әзірге шектеулі. Сондықтан Шымкенттегі тәжірибе өңір ел­дері үшін тиімді үлгі ретінде қарастырылуда.

Victoria орталығының ер­ек­­шелігі мұнда тек күн энер­гиясы  емес, энергияны үнем­деудің басқа да заманауи тех­но­ло­гия­лары енгізілген. Медициналық директор Мұ­рат Тоқмырзаевтың айтуынша, орталықта күн және жел энер­гия­сымен қатар жылу айыр­масына негізделген инже­нер­лік шешімдер де пайда­­лан­ылады. Бұл ғимараттың энергия тиімділігін арттырып, па­циент­­тер үшін қолайлы ми­кро­климат қалыптастыруға мүмкіндік бер­еді.

Сонымен қатар мекемеде Еуро­па, Азия және ТМД елде­рінде шығарылған жоғары техно­логиялық медициналық жабдық­тар кеңінен қолда­нылады. Ро­бот­тандырылған оңалту құрыл­ғылары, физио­терапиялық кеш­ендер және цифрлық бақылау жүйелері науқастардың сауығу процесін жеделдетуге ықпал етеді.

Сарапшылардың пікірін­ше, Шымкентте жүзеге асыры­лып жат­қан мұндай жобалар Қазақ­станның тұрақты даму мақсат­тарына қол жеткізуге нақты үлес қосады. Әлеуметтік нысандарда жаңартылатын энер­гия көздерін пайдалану тә­жірибесі кеңейген сайын ком­муналдық шығындар азайып, бюджет қаражаты тиім­ді жұмсалады. Ең басты­сы, тұрғын­дарға көрсетілетін қызмет сапа­сы артып, эколо­гиялық таза әрі қауіпсіз орта қалыптасады.

Шымкенттің тәжіри­бесі жасыл эконо­ми­ка қағидаттары мен әлеу­меттік жауапкершіліктің өзара сабақтас екенін тағы бір мәр­те дәлелдеп отыр. Энергия тиім­ділігіне негізделген мұндай жобалар болашақтың талабы ғана емес, елдің орнықты дамуы­­на бағытталған нақты ин­вес­тиция. Сондықтан әлеу­меттік инфрақұрылымда жаңа­р­тылатын энергия көз­дерін кеңінен енгізу Қазақ­стан­ның энергетикалық қауіп­сіздігін нығайтып, өңір­лер­дің тұрақты дамуына серпін бере­тін маңызды бағыт болып қала береді.

Назгүл НАЗАРБЕК, Шымкент қаласы