Толысқан масаққа орақ түсті

Суретті түсірген – Жұмабай Мұсабек

Жетісу жеріне шілденің аптап ыстығы ерте түсті. Күннің қызуы кей күндері 40 градусқа жуықтап, дала төсін күйдір­генімен, диқанның маңдай терімен көктеген алтын масақ өз уақытында пісіп жетілді. Жер-ананың бауырын жарып шыққан әрбір дән – көктемгі еңбек пен жаз бойғы тынымсыз күтімнің жемісі. Сондықтан ауылдағы ағайын үшін егін орағы – жай ғана науқан емес, біржылдық маңдай тердің таразыға түсетін жауапты кезеңі. Алғашқылардың бірі болып ораққа кіріскен «Архарлы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі кейінгі жылдары өңірдегі іргелі шаруашылықтардың біріне айналған. Серіктестік басшысы Төлеген Есембековтің айтуынша, шаруашылық 850 гектарға күздік бидай еккен. Соның үш жүз гектары орылып, орташа өнім гектарына шамамен 15 центнерден айналып отыр.

«Биыл табиғаттың мінезі оңай болған жоқ. Жаздың ыстығы ерте басталып, жаңбыр сирек жауды. Соған қарамастан агротехникалық талаптарды сақтап, егісті дер кезінде күтіп-баптаудың арқасында өнімімізді аман сақтап қалдық. Ендігі мақсат – піскен астықты дер кезінде жинап алу. Әр күніміз есептеулі. Себебі бір күн кешіксең, шығынға ұшырайсың. Сондықтан комбайндар таңнан кешке дейін тоқтаусыз жұмыс істеп жатыр. Мемлекет тарапынан көрсетіліп отырған субсидия мен жанар-жағармайға берілетін қолдау жұмыстарымызды жүйелі жүргізуге мүмкіндік беріп отыр. Жиналған астықты Алматыдағы диірмен кешеніне жөнелтеміз. Сол жерде ұн тартылып, кейін өзіміздің наубайханаларымызда нан болып халық дастарқанына жетеді. Бұл – егістіктен дастарқанға дейінгі тұтас еңбек тізбегі», дейді шаруашылық басшысы.

Егін даласында қызу еңбек қайнап жатыр. Таң шапағы білінбей жатып комбайндар қозғалысқа түседі. Дала төсінде тізілген техникалардың гуілі еңбек мерекесінің басталғанын аңғартады. Биылғы жаздың қалың ыстығы мен жауын-шашынның аздығы өнім көлеміне өз әсерін тигізбей қоймайды. Алайда шаруалар уақытпен санаспай, әрбір масақты ысырапсыз жинауға күш салуда. Әсіресе дала төсіндегі механизаторлардың еңбегі де ерекше. Күнге қарамай таңнан кешке дейін темір тұлпар тізгіндеген еңбек адамдары әрбір гектардың тағдырына жауап береді.

«Диқан үшін ең үлкен қуаныш – толысқан масақты комбайнның бункеріне құйылған күйінде көру. Биылғы ыстық оңай болған жоқ. Бірақ жердің бабын тауып, уақытында суарып, күтіп-баптаған алқаптар өнім беріп жатыр. Біз үшін әрбір дән қымбат. Себебі оның артында біржылдық еңбек жатыр», дейді механизаторлар Айдос Жанасылов.

Кербұлақ ауданында биыл 95,2 мың гектарға дәнді дақыл егілген. Оның 27 мың гектардан астамы – күздік, ал 68 мың гектары жаздық бидай. Бұдан бөлек, 7,1 мың гектарға майлы дақылдар орналастырылған. Қазіргі таңда Жоламан, Сарыбастау, Қарашоқы және Шанханай ауылдық округтерінде орақ науқаны қарқын алды. Аудан әкімінің орынбасары Бақыткелді Қабидолданың айтуынша, бүгінге дейін 1,9 мың гектар алқап орылып, 2,8 мың тонна астық қамбаға құйылған. Науқанға 404 бірлік ауыл шаруашылығы техникасы жұмылдырылған. Оның ішінде 242 комбайн, ондаған астық тиегіштер мен тасымалдау техникалары жұмыс істеуде.

«Егін орағының сапалы әрі уақтылы өтуі – басты міндетіміз. Сол үшін аудан бойынша барлық техника толық дайындалды. Жанар-жағармаймен қамтамасыз ету, қосалқы бөлшектерді жеткізу, астық қабылдау орындарының жұмысын үйлестіру мәселелері алдын ала пысықталды. Қазір науқан жоспарға сай жүргізіліп жатыр. Ең бастысы – ауа райының қолайлы сәтін тиімді пайдаланып, өнімді ысырапсыз жинап алу», дейді Б.Қабидолда.

Жалпы, биыл өңір көлемінде ауыл шаруашылығы дақылдары 511,8 мың гектар алқапқа егілді. Бүгінде егін орағы­мен қатар алқаптарды күтіп-баптау жұмысы да жалғасуда. Қант қызыл­шасы, соя, жүгері алқаптарында арам­шөптер мен зиянкестерге қарсы өңдеу жұмыстары жүргізіліп, минералды тыңайт­қыштар енгізілуде. Басым дақыл­дардың 127 мың гектардан астамы гербицидтермен өңделсе, 107 мың гектардан астам жерге минералды тыңайтқыш себілген.

Қазақ үшін астық – ырыс пен берекенің символы. Сондықтан егін даласындағы әрбір еңбеккердің маңдай тері елдің азық-түлік қауіпсіздігімен тікелей сабақтас. Биылғы аптап ыстық табиғаттың сынағы болғанымен, Жетісу диқандары бұл сы­нақты еңбекпен еңсеруге бел буып отыр.

Жетісу облысы