Түркияда құлаған Ливия ұшағының апатынан сарапшылар саяси астар іздеп отыр

Түркияның Анкара қаласы маңында апатқа ұшыраған Ливия ұшағына қатысты тергеп тексеру жұмыстары жалғасып жатыр.

Ресми билік техникалық ақау себеп болды деп отыр. Ал сарапшылар мұның саяси астары бар дегенді алға тартады.  

Анкарадағы ұшақ апаты түрік қоғамы мен халықаралық сарапшылар арасында кең резонанс тудырды. Апатқа не себеп болғаны әзірге ресми  нақтыланған жоқ. Түркия билігі оқиғаға байланысты тергеу жалғасып жатқанын мәлімдеді.

Али Ерликая, Түркияның ішкі істер министрі:

- Жүргізілген іздеу-құтқару жұмыстарының нәтижесінде ұшақтың дауыс жазғышы апат орнынан сағат түнгі 02:45-те, ал қара жәшік артынша жарты сағаттан соң табылды. Оларды тексеру және бағалау жұмыстарына 408 маман, 103 техника мен 7 әуе көлігі жұмылдырылды. 

Қайғылы жағдай Түркия парламенті Ливиядағы түрік әскери күштерінің мандатын екі жылға ұзартқаннан кейін болған. Оқиғадан соң қоғамды дүр сілкіндірген оқиға туралы пікірлер екіге жарылды. Сарапшылар мен авиация мамандарының болжамына қарағанда, техникалық ақау ықтималдығы төмен. Falcon 50 ұшағы қос қозғалтқышы істен шықса да жерге қалықтап қона алады. Сондықтан апатқа ақау емес, қасақана жасалған әрекет себеп болуы мүмкін дейді.

Хайдар Атеш, Түрік авиациялық университетінің докторы, отставкадағы полковник:

- Меніңше, 20 мың фут биіктікте белгілі бір қысым деңгейіне жеткен сәтте қасақана жарылыс ұйымдастырылған сияқты. Сондай-ақ әуеде дәл осы  ұшақтың бағытын қадағалап отырған өзге де жүйелер болуы ықтимал. Ол қашықтан немесе спутник арқылы басқарылуы мүмкін. Яғни оқиғаға себеп болған техникалық ақау емес, жарылыс деу – ықтималды нұсқа. 

Түркия кейінгі жылдары Ливия мен Африкадағы саяси беделін нығайтып келеді. Сарапшылар сол себепті Анкарадағы апат Түркияның қара құрлықтағы ықпалына қарсы диверсия болуы мүмкін деп санайды. Өйткені Анадолының Африкамен байланысы әу бастан терең. Соның нәтижесінде Жерорта теңізінде «Көк Отан» аймағы құрылды. Мамандар бұл әрекет осы әріптестік байланысты үзуге бағытталған қадам дегенді  алға тартып отыр.

Хайдар Атеш, Түрік авиациялық университетінің докторы, отставкадағы полковник:

- Түркияның Африкамен байланысы Грекияны, сондай-ақ Шығыс Жерорта теңізіндегі энергия көздерін иеленуге ұмтылып отырған Израильді алаңдатып отыр. Меніңше, бұл оқиғада осы екі елдің ықпалы басым. Яғни Израиль Грекияның мүддесі үшін осындай қитұрқы әрекетке барды деген болжам жасауға болады. Олардың түпкі мақсаты – Түркияның Ливиямен және  Африка елдерімен байланысын үзу.

Сарапшылардың пікірінше, оқиғаның Түркия мен Ливия арасындағы ұзақ мерзімді ынтымақтастықты үзуі екіталай. Дегенмен апат аймақтық саясатқа әсер етіп, қауіпсіздік шараларын күшейтуге түрткі болуы бек мүмкін. 

Ә. Нұрлыбаева, Ж. Сүйіндіков