Үкіметте жаңа Салық кодексіне бизнес қалай төселіп жатқандығы талқыланды

Үкіметтің баспасөз қызметінің хабарлауынша, премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен Салық Кодексін енгізу жөніндегі жобалық кеңсенің кезекті отырысында қаржы секторына қатысты 38-ге жуық мәселе талқыланды.

10-нан астам сұрақ редакциялық және нақтылау сипатында болды. Жиында салық құпиясына жатпайтын мәліметтер тізбесін кеңейту, электрондық шот-фактураларды жазып беру тәртібі және басқа да техникалық нормалар талқыланды. Сонымен қатар, сұрақтардың жеке блогы олардың инвестициялық нарыққа әсері тұрғысынан қосымша талдауды қажет етеді.

Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығы кеңесінің төрағасы Елена Бахмутованың ақпараты бойынша, жаңа Салық кодексі ақшалай нысанда берілген кредиттер мен микрокредиттер бойынша пайыздарды ҚҚС-тан босатады. Алайда, банктік кепілдіктер мен кепілдіктер беру операциялары ҚҚС-тан босатылмайды. Факторингтік операциялар да салық салуға жатады.

Факторинг – бұл жеткізуші банкке немесе қаржы ұйымына талап қою құқығын беру арқылы тауар үшін төлемді мерзімінен бұрын алатын құрал. Бұл негізінен несиеге ұқсас қысқа мерзімді қаржыландырудың бір түрі. Сонымен бірге, Салық кодексінде факторинг тікелей қарызға жатқызылмаған, сондықтан оған несиелер үшін көзделген ҚҚС-тан босату қолданылмайды.

Бірқатар банктер үшін бұл мәселе өте маңызды, өйткені клиенттермен жұмыс істеудің едәуір бөлігі кепілдіктер мен факторингтік операциялар арқылы құрылады. Дамыған нарықтарда факторинг қаржылық қызмет ретінде қарастырылады және ол бойынша пайыздық кіріс әдетте ҚҚС-тан босатылады. Салық режимін халықаралық тәжірибеге келтіру Қазақстанның қаржы нарығының бәсекеге қабілеттілігін арттырып, бизнес үшін, ең алдымен шағын және орта бизнес үшін қаржыландыру құнын төмендетуі мүмкін.

Талқылау қорытындысы бойынша келесідей тұжырымдар жасалды. ҚҚС-тан босату салық жеңілдігі болып есептеледі және Қаржы нарығын реттеу және дамыту жөніндегі агенттіктің ұстанымын талап етеді. Үкіметтің саясаты бойынша, егер олар экономиканың нақты секторын қаржыландыруға және ішкі инвестициялық белсенділіктің өсуіне ықпал етсе, салықтық жеңілдіктер беру мүмкіндігі қарастырылады.

Жиында борыштық құралдар бойынша сыйақы түріндегі табысты айқындау мәселесі жеке қаралды.

Қолданыстағы редакцияда бағалы қағаздарды өтеу кезіндегі дисконт сыйақы құрамынан алынып тасталады және құнның өсуіне жатқызылады. Бұл салық шегерімдерін қолдануды қиындатады және қосымша салық жүктемесіне әкелуі мүмкін.

Қаржы қоғамдастығының өкілдері нормаларды екіұшты түсіндірмеу үшін сыйақы құрамында дисконтты сақтауды ұсынды.

Салық салынатын кірісті азайту үшін борыштық бағалы қағаздарға кемінде үш жыл иелік ету қажеттілігі туралы норма да талқыланды. Нарық қатысушыларының пікірінше, бұл инвесторлардың осындай құралдарға деген қызығушылығын төмендетіп, биржалық алаңдар арасында тең емес жағдайлар туғызуы мүмкін.

Барлық ұсыныстар кабылданған Кодексте ескеріле отырып, жан-жақты қаралады.

Тағы бір мәселе ауылшаруашылық өнімдерін экспорттау кезіндегі ҚҚС-ты түзетуге қатысты болды.

Қолданыстағы нормаға сәйкес, экспорт кезінде ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші бұрын есепке қабылданған ҚҚС-ты 80 пайызға азайтуға міндетті. Тиісінше, қайтару 20 пайыз мөлшерінде жүзеге асырылады, өйткені фермерлер салық міндеттемелерін 80 пайызға төмендетуге құқылы. Бұл норма бейіндік заңнамаға сәйкес егін шаруашылығы мен мал шаруашылығы өнімдеріне, оның ішінде бастапқы қайта өңдеу өнімдеріне ғана қолданылатыны түсіндірілді.

Ұлттық экономика министрлігі ауыл шаруашылығы және қайта өңделген өнімдерді экспорттау кезінде ҚҚС қолдану тәртібі бойынша ресми түсініктеме дайындайтын болады.

Мемлекеттік кірістер комитетінің мәліметінше, 12 ақпанда жеңілдетілген декларация негізінде арнайы салық режимін 921 мың салық төлеуші, жалпыға бірдей белгіленген режимді 113 мың адам таңдаған.

500 мыңға жуық салық төлеуші әлі таңдау туралы шешім қабылдаған жоқ. Оларға 1 наурызға дейін салық режимін таңдау қажеттігі туралы ескертіліп, жеке кабинеттері арқылы қайталама хабарламалар жіберілді.