Ұлттық мұраға жаңа көзқарас

Мәселен, аталған салалар бойынша білім беруді жетілдіру, техникалық жабдықтармен қамту, жас мамандарды қолдау мақсатында түрлі жоба іске асып жатыр.

Бүгінде елімізде 236 архив мекемесі жұмыс іс­тейді, оның ішінде Президент архиві мен төрт рес­публикалық арнайы архив бар. Ұлттық архив қо­рында 27,8 миллионнан аса құжат сақтаулы тұр. Құнды құжатты шашау шығармай зерттеп, ұлт пен ұрпақ игілігіне қызмет етуге үлес қосып жүрген ма­ман санын арттыру үшін мемлекеттік деңгейде қолдау ауадай керек еді. Осы орайда білім беру гранты артып, маман тапшылығын жоюға шаралар атқарылып жатқаны көңіл қуантады. Мәдениет және ақпарат министрлігінің мәлімдеуінше, «Кітапхана ісі, ақпаратты өңдеу және архив ісі» бағытында бакалавриат деңгейінде грант саны 20-дан 100-ге артып, еліміздің бес өңіріне тағы қосымша 89 грант бөлінген.

Кейінгі екі жылда Президент Архивімен қатар Жамбыл, Қордай, Темір ауданы архивтерінің жаңа ғимараты қолданысқа беріліп, аймақтарда архив саласын дамыту аясы кеңейді. Ұлттық архив шетелдік тәжірибеге ден қойып, халықаралық ынтымақтастықты нығайтуға белсене кіріскені де бар. Айтарлығы, Сауд Арабиясы, Ресей, Литва және Түркия елдерінің архив қызметтерімен келісімге отырып, тарихи құжаттарды бірлесіп зерттеу жобасы іске асты. Қазір мамандар «Архив – 2025» жобасы аясында елімізге 14 елден 1000-нан аса сирек тарихи құжат әкелген. Ұлттық архив тарихи құжаттарды зерттеумен қоса, құнды құжаттық мұраны заман талабына сай цифрландыруды мақсат еткен. Осылайша, архив ісін цифрландыру және бірыңғай электронды қор құруды реттейтін жаңа заң жобасы дайындалып жатыр. 

Мемлекет басшысының бастамасымен кітапхана және кітап ісінің мамандарын қолдауға бағытталған жобалар да іске асып келеді. Соның нәтижесінде биыл алғаш рет Ұлттық кітап күні мерекесі өтті. Жас авторлардың шығармашылығын дәріптеуге арналған «Ұлттық кітап» байқауы ұйымдастырылды. Президент қолдауымен жас жазушылар мен ақындарға арналған арнайы әдеби сыйлық тағайындалды. «Проза», «Поэзия», «Балалар әдебиеті» және «Драматургия» бағыты аясында әр жүлдеге 4,1 миллион теңге сыйақы белгіленді. Ұлттық әдебиетке сіңірген еңбегі үшін «Қазақстанның Халық жазушысы» құрметті атағы да қайта енгізілді. Тағы бір қуанышты жаңалық, тарихи жадыны сақтау жолында «Батырларға тағзым» веб-порталы іске қосылды. Порталда Ұлы Отан соғысына қатысқан 690 мың қазақстандық жауынгердің  дерегі жинақталған. 

Министрліктің жобасы мұнымен тоқтамасы анық. Кітапхана жүйесін жаңғыртуға қатысты «2025-2027 жылдарға арналған Жол картасы» қабылданды. 2025 жылдың шілдесіндегі мәліметке сай, елде 3 883 кітапхана жұмыс істейді. Оның жалпы қоры 72 миллионға жетсе, оқырман саны 3,2 миллионнан асты. Ұлттық академиялық кітапхана мен Air Astana компаниясының бірлескен жобасы ұшақтарда қазақ әдебиетінің аудионұсқасын, халық күйлерін тыңдауға мүмкіндік берді.

Жұмысшы мамандықтар жылында еңбекшілердің мәдениет саласына араласуына да мүмкіндік туды. «Ерлік пен еңбек дастаны» республикалық байқауы өтіп,  байқауға елдің түкпір-түкпірінен 45 шығарма келіп түскен. Мәдениет және ақпарат министрлігі бастамалардың негізінде ұлттық жадыны сақтау, кітапхана мен архив ісінің мәртебесін көтеру және қазақ әдебиетін әлемдік деңгейде танытуға көңіл бөле бермек.

Айсұлу СЪЕЗХАН