Жайықтың ластануы: Ресей кәсіпорындарынан Батыс Қазақстан тұрғындарына қандай қауіп төніп тұр?

Ресейлік кәсіпорындар жылдар бойы Жайық өзенінің Қазақстанға дейінгі жоғарғы ағысына ластанған ағынды суларды төгіп келген. Тек қазір ғана Ресей Федерациясының табиғат қорғау прокуратурасы тиісті шараларды қолға ала бастады, деп жазады ФБРК.

Әңгіме Орынбор облысының ірі өнеркәсіптік орталықтары — Орск және Новотроицк қалалары туралы болып отыр. Өзен ағынының шамамен 70 пайызы дәл осы аймақта қалыптасады, содан кейін ол Батыс Қазақстан және Атырау облыстарына қарай ағады.

Тексеру нәтижесінде не анықталды?

Орск табиғат қорғау прокуратурасы 2025 жылдың бірінші жартыжылдығында жергілікті зауыттардың зиянды заттардың шекті рұқсат етілген концентрациясы (ШРК) нормаларын жүйелі түрде асырып келгенін анықтады.

Сонымен қатар, кәсіпорындардың келесі заңбұзушылықтары белгілі болды:

Өзеннің биоресурстарына тигізетін әсеріне бағалау жүргізбеген;

Экологиялық стандарттарды жылдар бойы ескерусіз қалдырған.

Сот «шаруашылық субъектілерін» табиғат қорғау шараларын орындауға міндеттеді, алайда Ресей ведомстволары нақты компаниялардың атаулары мен суға түскен улы заттардың тізімін жариялаған жоқ.

Бұл Қазақстан үшін неге қауіпті?

Жайық — трансшекаралық су артериясы. Орынбор облысында суға түскен кез келген қалдық міндетті түрде БҚО мен Атырауға жетеді. Қазақстанның Экология министрлігі 17 тұста 43 көрсеткіш бойынша мониторинг жүргізетініне қарамастан, көршілерден келетін «сыйға» жүйенің қаншалықты жедел әрекет ететіні әлі де ашық сұрақ болып қалуда.

Өзенге екіжақты соққы

Жайықтың проблемалары тек Ресейдің ағынды суларымен шектелмейді. Бұған дейін БАҚ Қазақстан тарапындағы да күрделі жағдайларды хабарлаған болатын:

Құм мен қиыршық тас өндіру: Қазақстанда жағалаудағы 640 мың шаршы метрден астам жер жеке тұлғаларға карьер үшін жалға берілген, бұл экожүйені бұзады.

Жайылмаларды құрылысқа беру: Жол салу және өзен атырауындағы жерлерді бөліп беру салдарынан үш ғасыр бойы тасқын суды Каспийге жіберіп келген Бұқарка тармағы жойылып кетті.

Ресей прокуратурасы жоғары ағыстағы заңбұзушылықтарды тіркеп жатқанымен, Қазақстанның батыс өңірлерінің ортақ өзеннің жаппай ластануына дайындығы туралы мәселе әлі де нақты жауапсыз қалып отыр.

Бүгін, 16:37