Жария кешірім сұраудан жалақыдан айыруға дейін: Құрылтай депутаттары не үшін жазалануы мүмкін

10 қыркүйекте Құрылтайда депутаттардың алғашқы жалпы отырысы өтті. Отырыс аяқталғаннан кейін БАҚ өкілдері үшін брифинг ұйымдастырылды. Жиында депутаттардың қандай әрекеттері іскерлік этиканы бұзу болып саналатыны және ол үшін қандай жазалар қарастырылғаны айтылды. Бұл туралы Құрылтай төрағасының орынбасары Дания Еспаева мәлімдеді, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі.

Еспаеваның түсіндіруінше, сөйлеушілердің адресіне негізсіз ескертулер жасау, сондай-ақ депутаттардың немесе өзге тұлғалардың ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіретін балағат сөздер айту құқық бұзушылық болып есептеледі.

Дания Еспаеваның айтуынша, депутаттық этика талаптары тек Құрылтай отырыстарына, депутаттық топтар мен өзге де органдардың жұмысына ғана емес, сонымен қатар депутаттардың Құрылтайдан тыс жердегі іс-әрекеттеріне де қолданылады.

Депутаттардың БАҚ өкілдерімен қарым-қатынасына қатысты да бөлек талаптар белгіленген. Депутаттар өз сөздерінде, жауаптары мен сұхбаттарында тексерілген әрі шынайы ақпарат беруге міндетті.

"Қандай да бір істің орындалмай жатқанын жай ғана айта салу немесе дәлелденбеген фактілерді келтіру - бұл да депутаттық этиканы бұзу болып саналады", - деп атап өтті Құрылтай төрағасының орынбасары Дания Еспаева.

Этика бұзушылықтары туралы өтініштерді қарау үшін Құрылтайда Депутаттық этика жөніндегі кеңес құрылады. Еспаеваның сөзінше, кеңес жеке және заңды тұлғалардың арыз-шағымдарын қарастырып, түсіндіру жұмыстарымен айналысады.

Кеше Депутаттық этика жөніндегі кеңестің регламенті қабылданды. Құжатта этикалық нормаларды бұзған депутаттарға қолданылатын жазаның бірнеше түрі қарастырылған.

ҚАЗІР ТАЛҚЫЛАНЫП ЖАТЫР

306 заңбұзушылық: Астанада жүргізуші жазаланды

Кеше 18:00 1

Атап айтқанда, депутатқа сөгіс жариялануы немесе ол көпшілік алдында кешірім сұрауға міндеттелуі мүмкін. Сондай-ақ Құрылтайдың бір отырысында сөз сөйлеуге тыйым салу, ал қатаң шара ретінде үш отырыс бойы сөйлеу құқығынан айыру көзделген.

Сонымен қатар заң бойынша депутатты Құрылтайдың бір немесе үш отырысынан шығарып жіберу мүмкіндігі бар. Аталған жазалардың ішіндегі ең қатаңы - бір күндік жалақысынан айыру.

Бұл ретте өтініш бойынша түпкілікті шешімді Депутаттық этика жөніндегі кеңестің өзі ғана қабылдамайды. Кеңес заң бұзушылықты қарап, тиісті шешім шығарады, содан кейін мәселе Құрылтай сессиясы деңгейінде қаралады.

Еспаева Кеңестің тек заң бұзушылықтарды қарап қана қоймай, түсіндіру жұмыстарын да жүргізетінін қадап айтты. Ол мұны Құрылтайдың қазіргі құрамы шамамен 70–80 пайызға жаңарғанымен және көптеген депутат үшін жұмыс ережелерінің таңсық екендігімен түсіндірді.

Журналистер депутат Снежанна Имашевадан депутаттың отырыс уақытын құттықтауға пайдаланған оқиғасы туралы сұрап, құттықтаудың өзі ме, әлде ол үшін отырыс уақытын пайдалану ма, қайсысы заң бұзушылық болып саналатынын нақтылады.

Имашева Құрылтай регламентінің 274-тармағының 5-тармақшасына сілтеме жасады. Осы нормаға сәйкес, депутат қалыпты жұмысқа кедергі келтірмеуі және Құрылтай отырыстарындағы, сондай-ақ оның жұмысшы және консультативтік-кеңесші органдарындағы сөздерін депутаттық өкілеттіктерді жүзеге асыруға қатысы жоқ жеке және өзге де өтініштер үшін пайдаланбауы тиіс.

Оның айтуынша, мұндай норма бұған дейін Мәжіліс регламентінде болмаған, алайда жинақталған тәжірибені ескере отырып, жаңа құжатқа енгізілген.

"Мінберден жеке мәселелерді айтуға болмайды, тек өзіне берілген өкілеттіктер аясында ғана сөйлеу керек", - деді Имашева.

Журналистер Имашевадан этикалық нормаларды өрескел бұзғаны үшін депутаттық мандаттан айыру мүмкін бе деп те сұрады.

"Депутаттар мандатынан айырылуы мүмкін, бірақ бұл мәселе бойынша шешімді партия қабылдайды. Ол үшін Құрылтайдың Депутаттық этика жөніндегі кеңесі комиссиясында тиісті қаулы шығарылуы тиіс", - деп жауап берді ол.

Еске сала кетейік, 2025 жылғы қыркүйекте Мәжілістің бұрынғы депутаты Ардак Назаров төменгі палатаның жалпы отырысының тікелей эфирінде анасын туған күнімен құттықтаған болатын. Назаров депутаттық сауалын жолдар алдында анасын мерейтойымен құттықтауға рұқсат сұрап, вице-спикердің жауабын күтпестен бірден құттықтай жөнелген еді.

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз